W miastach jest ich 628, a liczba wsi jest w Polsce ponad 51 razy większa niż liczba miast.

Publikacja „Uniwersytety trzeciego wieku w roku akademickim 2024/2025” GUS dostarcza informacji o uniwersytetach trzeciego wieku (UTW), w tym o działaniach edukacyjnych, aktywizujących i integrujących oraz rodzajach prowadzonych zajęć, źródłach finansowania, współpracy z podmiotami zewnętrznymi. Zaprezentowane są dane o słuchaczach, wykładowcach oraz osobach wykonujących prace organizacyjne w UTW.

Publikacja prezentuje wyniki czwartej edycji ogólnopolskiego badania statystycznego uniwersytetów trzeciego wieku, które jest prowadzone co trzy lata.

„Najnowsza edycja badania przypadła na jubileusz 50-lecia funkcjonowania uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce (1975-2025), co nadało jej szczególny charakter. W badaniu ujęto rekordową liczbę 747 podmiotów, co pozwoliło na szczegółową analizę tej formy edukacji pozaformalnej” – podano.

W roku akademickim 2024/25 do uniwersytetów trzeciego wieku uczęszczało 125,9 tys. seniorów.

Słuchaczami były głównie kobiety (82,5%), osoby w wieku 70-79 lat (45,7%), z wykształceniem średnim (48,6%) i mające status emeryta (92,7%). Słuchaczem UTW mogła zostać osoba, która spełniła określone wymagania. Głównymi kryteriami były: złożenie deklaracji uczestnictwa (73,9%), uiszczenie opłaty (68,3%) oraz status emeryta lub rencisty (46,3%). Tylko 6,0% UTW nie posiadało żadnych warunków przystąpienia do uniwersytetu.

Wykłady, zajęcia praktyczne i inne aktywności dla słuchaczy UTW prowadziło 14,6 tys. osób. Wśród nich dominowali nauczyciele akademiccy (bez lektorów i nauczycieli języków obcych) – 2,7 tys., słuchacze UTW – 2,4 tys. oraz zawodowi instruktorzy i trenerzy – 1,8 tys.

W prace organizacyjne, administracyjne, księgowe, techniczne itp. w UTW zaangażowanych było łącznie 7,2 tys. osób, spośród których 76,3% wykonywało swoje zadania nieodpłatnie. W pełnym wymiarze czasu pracy zatrudnionych było 9,8% osób.

W ramach działań edukacyjnych, aktywujących i integracyjnych uniwersytety trzeciego wieku wykorzystywały różnorodne metody pracy ze słuchaczami. Najczęściej organizowały wykłady (95,3%), warsztaty (81,7%) oraz ćwiczenia (63,2%).

Pośród 738 uniwersytetów trzeciego wieku, które w swojej ofercie edukacyjnej miały wykłady, dominowała tematyka związana z kulturą i sztuką (11,3% ogólnej liczby wykładów). Uniwersytety przeprowadziły przeciętnie 41 wykładów w ciągu roku akademickiego. Średnio 1 wykład trwał niecałe 2 godziny.

UTW zorganizowało wiele różnorodnych zajęć praktycznych. Najczęściej były to zajęcia ruchowe i  sportowe (39,0% spośród UTW, które prowadziły zajęcia praktyczne), kursy językowe (18,1%) oraz warsztaty (12,9%).

W roku akademickim 2024/25 imprezy kulturalno-artystyczne zaoferowało słuchaczom 630 UTW.

Najczęściej odbywały się wyjścia do instytucji kulturalnych (24,4%), a także zorganizowane wycieczki i rajdy turystyczne (17,7%). Co drugi uniwersytet trzeciego wieku uczestniczył w konferencjach, forach przeznaczonych dla UTW czy senioriadach.

W roku akademickim 2024/25 głównym źródłem finansowania dla 57,4% UTW były opłaty od słuchaczy.

Ze środków pozyskanych z samorządu lokalnego finansowało swoją działalność 22,0% UTW.

Uniwersytety trzeciego wieku pobierały od słuchaczy różnego rodzaju opłaty. W roku akademickim 2024/25 opłata wpisowa wyniosła przeciętnie 20 zł, podstawowa opłata – 119 zł, a opłata dodatkowa za zajęcia fakultatywne – 61 zł.

Dominowały UTW prowadzone przez stowarzyszenia uniwersytetów trzeciego wieku (309), 177 UTW działało w strukturze domu, ośrodka, instytutu kultury, a 128 – uczelni.

GUS spodziewa się, że informacje będą cennym źródłem wiedzy dla instytucji odpowiedzialnych za prowadzenie polityki senioralnej.

Dane GUS opr. MP