Tradycje plecionkarskie z Polski zostały oficjalnie wpisane na prestiżową Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.

Uroczyste zatwierdzenie wpisu odbyło się dziś podczas posiedzenia Komitetu Międzyrządowego w New Delhi, gdzie obecna jest liczna delegacja plecionkarzy, badaczy, edukatorów, przedstawicieli instytucji kultury i organizacji wspierających rozwój rzemiosła.

Decyzja UNESCO potwierdza globalne znaczenie polskiej tradycji, która przez wieki rozwijała się tam, gdzie dostępne były naturalne materiały roślinne, a jej wyjątkowość opierała się na prostocie i pracy ludzkich rąk.

Plecionkarstwo w Polsce związane jest z lokalnymi krajobrazami, przede wszystkim z regionami takimi jak Nowy Tomyśl, Łowicz czy Rudnik nad Sanem. To praktyka, która zawsze była przekazywana w rodzinach i wspólnotach, a jej istota pozostaje niezmienna: wiedza zdobywana poprzez praktykę, ruch dłoni uczony bezpośrednio od mistrzów i głęboka relacja człowieka z naturą.

Ta żywa tradycja, przekazywana z pokolenia na pokolenie, stanowi fundament decyzji UNESCO.

Wpis poprzedził długi i wymagający proces. Środowisko plecionkarzy wraz z ekspertami przygotowało obszerny wniosek oparty na wiedzy depozytariuszy, który następnie został złożony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w marcu 2024 roku. Po wielu miesiącach analiz międzynarodowy Panel Ewaluacyjny potwierdził, że polskie plecionkarstwo spełnia wszystkie kryteria: jest żywe, zakorzenione we wspólnocie i posiada realny plan ochrony. W efekcie podczas dzisiejszej konferencji UNESCO w New Delhi ogłoszono oficjalny wpis na listę światowego dziedzictwa.

– To ogromne wyróżnienie dla całej społeczności, która od lat kultywuje tę tradycję. Wpis na listę UNESCO to nie tylko prestiż, ale przede wszystkim potwierdzenie, że praca wykonywana w warsztatach w całej Polsce ma znaczenie globalne. To dowód, że tradycja, która powstaje w naszych dłoniach, jest częścią światowego dziedzictwa – mówi Wojciech Świątkowski, prezes Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy.

Podczas uroczystości w New Delhi Polskę reprezentuje silna i zróżnicowana grupa twórców oraz przedstawicieli instytucji kultury, co symbolicznie podkreśliło różnorodność regionalnych technik i bogactwo tradycji.

– Możliwość reprezentowania Polski w New Delhi jest ogromnym zaszczytem. To wzruszający moment dla osób, które przez dekady uczyły, pracowały i dbały o to, aby plecionkarstwo nie zniknęło z naszej codzienności. Wspólnie udowodniliśmy, że to rzemiosło może być siłą kulturową i społeczną – podkreśla Świątkowski.

Niematerialne dziedzictwo UNESCO stanowią praktyki i umiejętności żywe, przekazywane z pokolenia na pokolenie i wciąż odtwarzane w relacji z otoczeniem. Wpis jest więc narzędziem ochrony, ale również rozwoju.

– Dzięki wpisowi możemy rozwijać nowe inicjatywy edukacyjne, warsztaty, wystawy i spotkania między twórcami. To impuls do działania i realna szansa na to, by przekazać tę tradycję kolejnym pokoleniom. UNESCO nie zamraża dziedzictwa – ono pozostaje żywe. Właśnie na tym polega jego siła – dodaje prezes Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy.

Polskie tradycje plecionkarskie stały się siódmym polskim elementem wpisanym na Listę Reprezentatywną UNESCO, obok szopkarstwa krakowskiego, kultury bartniczej, sokolnictwa, tradycji dywanów kwiatowych na Boże Ciało, flisactwa czy poloneza. Decyzja UNESCO otwiera nowy rozdział w historii rzemiosła plecionkarskiego, wzmacnia poczucie wartości wspólnot, a także podkreśla, że w świecie pełnym technologii rękodzieło wciąż ma ogromne znaczenie.

Plecionkarstwo to opowieść niosąca relację człowieka z naturą, w której ruch dłoni przetrwał stulecia – i która dziś została doceniona na najwyższym światowym poziomie.

Źródło informacji: komunikat prasowy Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy