Wzmacnianie sołectw ma poprawić wpływ mieszkańców na to, co dzieje się w ich najbliższej okolicy.

Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim przeleżał w Sejmie rok.

Wpłynął do Sejmu 31 lipca 2024 roku. Rozpatrzenie go w pierwszym czytaniu w komisjach miało miejsce 21 listopada 2024, miesiąc później projekt zaopiniował – pełen wątpliwości – rząd.

Dziś Sejm pozna sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Czy projekt zostanie przyjęty i będzie mógł obowiązywać w nowym roku budżetowym?

Sołectwo dowartościowane

Projekt zakłada wprowadzenie:

– funduszu sołeckiego w każdej gminie wiejskiej i miejsko-wiejskiej,

– wyższej o 10 punktów procentowych refundacji wydatków sołectw,

– diet i ubezpieczenia dla wszystkich sołtysów,

– możliwości powoływania młodzieżowych rad jednostek pomocniczych,

– możliwości wyodrębniania w budżecie gminy środków na przedsięwzięcia przewidziane do realizacji w innych niż sołectwo jednostkach pomocniczych,

– możliwości powoływania konwentu przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych gminy,

– dodatkowych uprawnień dla sołtysów i przewodniczących zarządów osiedli w celu zwiększenia efektywności ich działania,

– bardziej elastycznej procedury ustalania funduszu sołeckiego na dany rok.

Wszystko z zamiarem doprowadzenia do tego, aby zadania publiczne realizowane były na jak najniższym szczeblu organizacji społeczeństwa.

Fundusz sołecki wszędzie tam, gdzie są wyodrębnione sołectwa

A nie – jak teraz – fakultatywnie. Za rok 2023 na 2173 gmin, w których były sołectwa jako jednostki pomocnicze, fundusz sołecki powstał w 1522 gminach. Projekt podwyższa wysokość refundacji jaka przysługuje gminom z tytułu wydatków na fundusz sołecki o 10 p.p. w każdej z kategorii gmin określonej w art. ust. 8 nowelizowanej ustawy. Wójt nie odrzucałby całego wniosku sołtysa, jeśli zawierałby on naruszenie wymogów ustawowych – odrzucenie będzie mogło dotyczyć także części wniosku odnoszącej się do konkretnych przedsięwzięć w nim zawartych, a sołtys będzie miał 14 (nie 7) dni na przedstawienie zmienionego wniosku albo przedsięwzięcia lub przedsięwzięcia ponownie uchwalonego przez zebranie wiejskie.

Zasady dotyczące funduszu sołeckiego miałyby być rozciągnięte także na inne rodzaje jednostek pomocniczych, jednak w takim przypadku wydatki gminy nie podlegałyby częściowej refundacji z budżetu państwa jak w przypadku funduszu sołeckiego.

Projekt spowodowałby zwiększenie kwot dotacji celowej na zwrot wydatków wykonanych w ramach funduszu przekazywanej gminom.

Szacowana kwota wydatków w ramach funduszu sołeckiego w 2026:

– bez zmiany (1 522 gminy): 1 011,8 mln zł,

– po zmianie (2 173 gminy): 1 444,6 mln zł,

– wzrost o: 432,8 mln zł.

Fundusze sołeckie są wyodrębniane w gminach od 2009 roku. W trakcie zebrania wiejskiego mieszkańcy decydują, na co zostaną przeznaczone środki w konkretnym sołectwie.

Czy sołectwa staną się najniższym szczeblem administracji państwa?

Czytaj też:

Fundusz sołecki do zmiany?

Co powinno być w każdym sołectwie?