Z zagadnieniem zmierzył się – w ramach przygotowań do nowelizacji ustawy o osobach starszych – Rzecznik Praw Obywatelskich.

W efekcie badań socjologicznych, które zostały zainicjowane przez Komisję Ekspertów ds. Osób Starszych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich i były przeprowadzone dzięki wsparciu Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, powstał raport „Dostępność usług społecznych dla osób mieszkających w gminach wiejskich”.

– Przekazuję Czytelniczkom i Czytelnikom niniejszy raport, jako przyczynek do tej dyskusji [dot. nowelizacji ustawy o osobach starszych – przyp. red], licząc na uwzględnienie wniosków płynących z przeprowadzonej analizy oraz na podjęcie przez właściwe organy odpowiednich działań legislacyjnych i organizacyjnych, które zniwelują odnotowane nierówności i zapewnią w Polsce możliwość cieszenia się pełnią praw, niezależnie od wieku i miejsca zamieszkania – taką wypowiedź  Marcina Wiącka, rzecznika praw obywatelskich, opublikowano w informacji prasowej.

Jak podaje w podsumowaniu Barbara Szatur-Jaworska, z badań wynika, że najważniejszymi czynnikami różnicującymi zakres i dostępność usług społecznych są:

– odległość od instytucji świadczących usługi w miejscowościach znajdujących się poza terenem gminy (mogą to być miasta wojewódzkie, powiatowe, ale też inne większe miejscowości);

–  rozmieszczenie infrastruktury społecznej na terenie gminy – jej scentralizowanie w miejscowości będącej siedzibą władz gminnych lub rozproszenie w różnych wsiach;

– stan transportu publicznego łączącego wsie wewnątrz gminy i umożliwiającego dotarcie do okolicznych większych miejscowości;

– zasoby kadrowe gmin oraz atrakcyjność gmin jako miejsca pracy z punktu widzenia osób dojeżdżających tam do pracy lub osiedlających się na terenie gmin (deficyt kadr utrudnia świadczenie ważnych usług społecznych);

– stan gminnych finansów – im jest on lepszy, im więcej środków własnych pozostaje w dyspozycji gminy, tym więcej usług społecznych gmina oferuje osobom starszym;

– stosunek włodarzy gminy do potrzeb seniorów – wrażliwość na potrzeby osób starszych i trafne identyfikowanie tych potrzeb, gotowość do systematycznego (a nie tylko okazjonalnego) inwestowania publicznych środków w działania na rzecz seniorów;

– dysponowanie przez gminę odpowiednimi lokalami lub budynkami – takimi, których lokalizacja i stan techniczny pozwalają na realizację dostępnych usług społecznych, oraz działkami, na których mogą być wznoszone nowe obiekty spełniające warunki dostępności lub mogą być aranżowane publiczne przestrzenie (np. siłownie plenerowe, boiska, skwery itd.);

– aktywność lokalnych liderów (będących pracownikami gminnych instytucji lub społecznikami działającymi w organizacjach pozarządowych) – ich pomysłowość, innowacyjność, kompetencje w  zakresie pozyskiwania środków zewnętrznych, umiejętność mobilizowania mieszkańców gmin na rzecz wspólnych inicjatyw.

Wszystkie badane gminy miały na swoim terenie podstawowe instytucje tworzące ich infrastrukturę społeczną – podano. Działały tam ośrodki zdrowia, ośrodki pomocy społecznej, biblioteki czy domy kultury.

Niestety wiele ofert miało charakter tylko okazjonalny czy doraźny.

Usługami społecznymi, których dostępność była oceniana jako najmniej zadowalająca, okazały się:

– konsultacje lekarzy specjalistów,

– rehabilitacja ruchowa i fizjoterapia,

– ośrodki dziennego wsparcia dla osób starszych.

Wskazano na następujące bariery dostępności usług społecznych:

– transportową (komunikacyjną)

– kadrową

– finansową

–  infrastrukturalną

– organizacyjną

– społeczną i  psychologiczną

– informacyjną

– prawną.

Czy wnioski te pomogą seniorom na wsi? Wszystko to było wiadomo także przed badaniami, czytaj np.

– o kwestiach dotyczących ochrony zdrowia na wsi:

Jak się leczy na wsi?

– o transporcie:

Na wsi na transport publiczny nie liczą…