W poniedziałek 9 marca Komisja Wolności Obywatelskich PE przyjęła stanowisko w sprawie proponowanych zmian w polityce UE dotyczącej odsyłania obywateli państw trzecich przebywających na terytorium UE nielegalnie.

Posłowie z Komisji Wolności Obywatelskich przyjęli 41 głosami za, 32 przeciw i 1 wstrzymującym się poprawki do wniosku Komisji w sprawie reformy unijnych procedur powrotowych, przedstawionego w marcu 2025 r.

Zgodnie z projektem ustawy, decyzja o powrocie musi zostać wydana każdemu obywatelowi państwa trzeciego przebywającemu nielegalnie w państwie członkowskim przez właściwe organy krajowe i musi nakładać obowiązek opuszczenia danego państwa członkowskiego UE.

Decyzje o powrocie będą uwzględniane w tzw. „europejskim nakazie powrotu” i udostępniane za pośrednictwem Systemu Informacyjnego Schengen w całej strefie Schengen. Każdy kraj UE będzie zobowiązany do uznawania i egzekwowania decyzji o powrocie i nakazów wydalenia wydanych przez inny kraj UE do 1 lipca 2027 r., zgodnie z wnioskiem Komisji. Kraj UE, na którego terytorium obywatel państwa trzeciego przebywa nielegalnie, będzie odpowiedzialny za zapewnienie jego powrotu.

Posłowie do Parlamentu Europejskiego podkreślają, że obecne rozporządzenie powinno uwzględniać podstawowe funkcje odpowiedzialności państwa, takie jak zapewnienie integralności terytorialnej, utrzymanie porządku publicznego i ochrona bezpieczeństwa narodowego.

Posłowie do Parlamentu Europejskiego usunęli z pierwotnego projektu przepis, który wymagałby od rządów państw członkowskich wdrożenia środków mających na celu wykrywanie obywateli państw trzecich przebywających w ich kraju nielegalnie.

Obowiązek współpracy

Obywatele państw trzecich objęci decyzją nakazującą powrót będą zobowiązani do współpracy z organami i mogą otrzymać możliwość dobrowolnego powrotu. W celu przygotowania skutecznego i terminowego powrotu, obywatele państw trzecich mogą zostać zatrzymani, na przykład jeśli nie współpracują, stwarzają ryzyko ucieczki, stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa lub z powodu jakiegokolwiek innego istotnego czynnika utrudniającego terminowe wydalenie. Podstawy zatrzymania będą określone w prawie krajowym, a zatrzymanie będzie orzekane przez organy administracyjne lub sądowe. Zatrzymanie może być również orzekane w przypadku małoletnich bez opieki i rodzin z dziećmi, jako środek ostateczny i na najkrótszy odpowiedni okres, z uwzględnieniem dobra dziecka. Okres zatrzymania może wynosić do 24 miesięcy.

Państwa członkowskie mogą również zapewnić alternatywy dla zatrzymania, w tym regularne meldowanie się, obowiązek zamieszkiwania w wyznaczonym miejscu, gwarancję finansową lub monitoring elektroniczny.

Porozumienie z krajami spoza UE w sprawie przyjmowania osób powracających

Wybór kraju powrotu będzie zależał od sytuacji osoby powracającej, uwzględniając kraj pochodzenia, kraj, przez który osoba ta przejechała tranzytem w drodze do UE, oraz to, czy istnieje bezpieczny kraj trzeci. Rozporządzenie to umożliwi również powrót do kraju, który zgodzi się przyjąć daną osobę na podstawie umowy zawartej z państwem członkowskim UE lub z UE. Osoby małoletnie bez opieki nie mogą być przekazywane na podstawie takich umów.

Zakaz wjazdu

Jeśli obywatel państwa trzeciego nie zastosował się do decyzji o powrocie w wyznaczonym terminie, podlega wydaleniu lub stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa, należy mu wydać zakaz wjazdu do UE. Czas trwania zakazu zależy od indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku i może być stały w przypadkach, gdy dana osoba jest uznawana za stwarzającą zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Niezależny mechanizm monitorowania

Posłowie do Parlamentu Europejskiego opowiadają się za niezależnym monitorowaniem przestrzegania praw podstawowych w trakcie operacji deportacyjnych, również za pomocą odpowiednich istniejących mechanizmów.

Następne kroki

Decyzja o rozpoczęciu negocjacji międzyinstytucjonalnych musi zostać zatwierdzona przez cały Parlament, zanim będą mogły rozpocząć się negocjacje z Radą w sprawie ostatecznego kształtu ustawy.

Źródło tekstu: komunikat prasowy Parlamentu Europejskiego