Zespoły Parlamentu i Rady osiągnęły porozumienie w sprawie nowych priorytetów i modyfikacji bieżącego cyklu finansowania polityki spójności UE.

Negocjatorzy Parlamentu i duńskiej prezydencji Rady uzgodnili wstępnie śródokresową aktualizację obowiązującego cyklu finansowania polityki spójności UE, której celem jest zmniejszenie nierówności regionalnych za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności i Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.

Zmiany zapewnią państwom członkowskim i regionom większą elastyczność w przeznaczaniu środków na nowe cele, takie jak: zdolności przemysłu obronnego i mobilność wojskowa, odporność na niedobory wody, tanie mieszkania, dekarbonizacja, technologie strategiczne oraz infrastruktura energetyczna. Reforma przewiduje również dodatkowe wsparcie dla regionów UE graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą, podkreślając ich szczególne potrzeby w napiętej sytuacji geopolitycznej.

Aby szybko zasilić płynnością nowe priorytety, uzgodniono, że wydatki te mogą skorzystać m.in. ze stawek współfinansowania wyższych o 10 punktów procentowych niż zwykle oraz z jednorazowego prefinansowania w wysokości 20% kwot realokowanych w 2026 r.

Inwestycje w gotowość cywilną i infrastrukturę podwójnego zastosowania

Posłowie do Parlamentu Europejskiego zaaprobowali szereg zmian w nowych priorytetach. Zgodnie z porozumieniem, inwestycje w gotowość cywilną będą kwalifikować się do wsparcia, a infrastruktura podwójnego zastosowania (nadająca się zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych) będzie priorytetowo traktowana przy finansowaniu przemysłu obronnego i mobilności wojskowej. W odniesieniu do mieszkań przystępnych cenowo, zrównoważony rozwój zasobów mieszkaniowych zostanie wzięty pod uwagę, a priorytety dotyczące odporności na wodę zostaną dostosowane do europejskiej strategii odporności na wodę, w tym inwestycji w nawadnianie i odsalanie.

Aby zapewnić, że polityka spójności nadal będzie koncentrować się na małych i średnich przedsiębiorstwach oraz regionach mniej uprzywilejowanych, uzgodniono, że strategiczne inwestycje dużych przedsiębiorstw w technologie mogą być wspierane jedynie na obszarach UE, w których produkt krajowy brutto na mieszkańca jest niższy od przeciętnego.

W porozumieniu zawarto również zapisy dotyczące warunkowości praworządności, gwarantujące, że środki zamrożone z powodu naruszenia wartości UE nie będą mogły zostać przeznaczone na nowe priorytety.

Po głosowaniu sprawozdawca i przewodniczący komisji Dragoș Benea (S&D, Rumunia) powiedział:

– Obecnie stoimy w obliczu wielu niepewności, a ta reforma jest częścią naszej europejskiej odpowiedzi, wzmacniającej naszą bazę przemysłową, sektor technologiczny oraz zrównoważone i przystępne cenowo zasoby mieszkaniowe. Pomoże ona również regionom w zarządzaniu zasobami wodnymi, zapobieganiu powodziom i suszom oraz reagowaniu na nie, a także w kontynuowaniu procesu dekarbonizacji. Dzisiejsze porozumienie gwarantuje, że choć dostosowujemy politykę spójności do obecnych wyzwań, pozostaje ona również kamieniem węgielnym integracji europejskiej i solidarności, niwelując różnice i przynosząc korzyści wszystkim obywatelom – niezależnie od regionu, w którym mieszkają.

Równolegle Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych omawia podobne propozycje w kontekście Europejskiego Funduszu Społecznego+.

Źródło informacji: komunikat prasowy PE