Dzisiaj Komisja Europejska przedstawiła propozycję zintegrowania przełomowego międzynarodowego porozumienia Biodiversity Beyond National Jurisdiction (BBNJ), którego celem jest ochrona oceanów, zwalczanie degradacji środowiska, walka ze zmianą klimatu i ograniczenie utraty różnorodności biologicznej.

Pomoże to również państwom członkowskim we wdrażaniu w  systemach krajowych.

Podpisane przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen w imieniu Unii Europejskiej we wrześniu 2023 r. Porozumienie – znane również jako Traktat o pełnym morzu – pomoże osiągnąć cele i zadania określone w ramach Globalnych Ram Różnorodności Biologicznej Kunming-Montreal. Obejmuje to ochronę co najmniej 30% oceanów do 2030 r. i zwiększenie podziału korzyści z zasobów genetycznych i informacji o sekwencjach cyfrowych.

Podczas gdy prawo UE jest już w dużej mierze dostosowane do istotnych części BBNJ, proponowana dyrektywa pomoże Państwom Członkowskim wdrożyć wszystkie części Umowy. Dyrektywa koncentruje się na następujących postanowieniach Umowy BBNJ, jednocześnie ograniczając obciążenie regulacyjne do minimum:

– W celu ochrony życia morskiego na wodach międzynarodowych zostaną utworzone duże obszary chronione.

– Przed zatwierdzeniem działań na wodach międzynarodowych państwa członkowskie będą musiały ocenić ich potencjalny wpływ na środowisko morskie (poprzez oceny oddziaływania na środowisko). Ten proces oceny powinien zapewnić przejrzystość, rozliczalność, szeroki udział społeczeństwa i uczciwe warunki dla wszystkich zaangażowanych stron oraz uniknąć nadmiernego obciążenia.

– Badaczom UE, szczególnie tym współpracującym ponad granicami w zakresie morskich zasobów genetycznych, zostanie udzielone wsparcie poprzez ułatwienie dzielenia się zasobami genetycznymi. Zapewni to sprawiedliwy podział korzyści z morskich zasobów genetycznych i informacji o sekwencjach cyfrowych, zgodnie z COP16 Cali Fund.

Proponowana dziś dyrektywa będzie promować dobre zarządzanie i zrównoważony rozwój oceanów, zgodnie z planowanym Europejskim Paktem Oceanicznym.

Uprości i zharmonizuje również procesy administracyjne oraz zagwarantuje równe warunki działania w UE.

Następne kroki

Propozycja włączenia Porozumienia w sprawie różnorodności biologicznej wykraczającej poza jurysdykcję krajową do prawa UE będzie teraz przedmiotem dyskusji Parlamentu Europejskiego i Rady.

Umowa BBNJ wejdzie w życie 120 dni po ratyfikacji i złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez 60 krajów. UE zobowiązała się do ratyfikacji umowy BBNJ przed Konferencją Oceaniczną ONZ w Nicei w czerwcu 2025 r.

Zaproponowana dziś dyrektywa będzie musiała zostać wdrożona, zanim umowa BBNJ wejdzie w życie.

*

Obszary poza jurysdykcją krajową stanowią prawie dwie trzecie światowych oceanów. Obszary te są bogate w zasoby morskie i bioróżnorodność, zapewniając niezbędne korzyści ekologiczne, ekonomiczne, społeczne, zdrowotne, kulturalne, naukowe i dotyczące bezpieczeństwa żywnościowego. Są jednak pod rosnącą presją zanieczyszczeń, nadmiernej eksploatacji, zmiany klimatu i zmniejszającej się bioróżnorodności, a zatem potrzebują pilnej ochrony.

W odpowiedzi na te wyzwania 89 krajów podpisało w 2023 r. traktat „Różnorodność biologiczna poza jurysdykcją krajową”.

Porozumienie BBNJ będzie dalej wdrażać istniejące zasady Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS), aby osiągnąć bardziej holistyczne i zrównoważone zarządzanie działaniami prowadzonymi na pełnym morzu. Kluczowe zasady obejmują współpracę, ochronę środowiska morskiego i przeprowadzanie wcześniejszych ocen oddziaływania. Nowe porozumienie aktualizuje UNCLOS, aby sprostać obecnym wyzwaniom i wspierać Agendę 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju, w szczególności Cel zrównoważonego rozwoju 14 („Życie pod wodą”).

Źródło informacji: komunikat prasowy KE