Lepsze wdrażanie przepisów UE dotyczących ochrony środowiska chroni zdrowie ludzi i wspiera wzrost gospodarczy.

Dzisiaj Komisja Europejska opublikowała czwarty Przegląd wdrażania przepisów środowiskowych. Wspiera on egzekwowanie przepisów środowiskowych i podnosi świadomość na temat znaczenia przepisów środowiskowych UE w celu zapewnienia dobrobytu, konkurencyjności i bezpieczeństwa środowiskowego w Unii Europejskiej.

Koszty niewdrożenia przepisów UE dotyczących ochrony środowiska poprzez zanieczyszczenie powietrza i wody, degradację przyrody i odpady szacuje się na 180 miliardów euro rocznie dla UE. Stanowi to około 1% produktu krajowego brutto (PKB) UE. Wdrożenie przepisów dotyczących ochrony środowiska może obniżyć te koszty, zapewniając jednocześnie równe warunki działania dla przedsiębiorstw na całym jednolitym rynku UE.

Niniejszy  przegląd   identyfikuje wspólne trendy na poziomie UE, w oparciu o indywidualne raporty krajowe 27 państw członkowskich UE. Przegląd obejmuje szeroki zakres informacji o tym, jak dobrze państwa członkowskie chronią jakość powietrza, którym oddychają obywatele, wodę, którą piją, i przyrodę, z której korzystają. Ponadto przegląd określa konkretne priorytetowe działania na rzecz poprawy w każdym państwie członkowskim.

Stan realizacji

Sprawozdanie wskazuje na pilną potrzebę usprawnienia wdrażania prawa ochrony środowiska UE.

• Gospodarka o obiegu zamkniętym: podczas gdy niektóre państwa członkowskie czynią duże postępy w wykorzystywaniu zasobów tak skutecznie, jak to możliwe, podczas produkcji dóbr i usług, wiele z nich nadal jest narażonych na ryzyko nieosiągnięcia celów recyklingu na rok 2025. Na przykład raport stwierdza, że ​​kilka państw członkowskich powinno poprawić zapobieganie powstawaniu odpadów i zrekultywować niespełniające norm wysypiska.
• Woda: pilne działania są potrzebne, aby osiągnąć cele UE dotyczące jakości i ilości słodkiej wody oraz złagodzić rosnące ryzyko niedoboru wody i suszy. Państwa członkowskie muszą lepiej wykorzystywać dostępne fundusze UE na zbieranie i oczyszczanie ścieków miejskich.
• Różnorodność biologiczna: utrata różnorodności biologicznej nadal przeważa nad odbudową. Wynika to głównie ze zmiany użytkowania gruntów na cele rolnicze i intensyfikacji rolnictwa. Państwa członkowskie muszą poprawić włączanie ochrony przyrody do głównego nurtu innych polityk i przyspieszyć wdrażanie ustawodawstwa dotyczącego przyrody.
• Zanieczyszczenie powietrza: pomimo znacznego postępu poziom zanieczyszczeń powietrza jest nadal zbyt wysoki w wielu państwach członkowskich. Stanowi to poważne zagrożenie dla zdrowia obywateli. Jakość powietrza można poprawić, przechodząc na zrównoważoną mobilność zasilaną odnawialnymi źródłami energii, zwiększając efektywność energetyczną, wprowadzając niskoemisyjne techniki rolnicze, w tym w zakresie zarządzania hodowlą zwierząt, obornikiem i nawozami.
• Klimat: wysiłki adaptacyjne w każdym państwie członkowskim muszą zostać zintensyfikowane, aby poradzić sobie ze wzrastającym wpływem zmian klimatycznych. Podczas gdy UE udało się oddzielić emisje gazów cieplarnianych od wzrostu gospodarczego, kilka państw członkowskich ma trudności z wdrożeniem systemu handlu emisjami dla budynków, transportu drogowego i drobnego przemysłu.

Inwestycje, kapitał ludzki i dobre zarządzanie

Komisja udostępniła państwom członkowskim kilka funduszy UE na pokrycie ich potrzeb inwestycyjnych, wynoszących około 122 mld euro rocznie, w ramach celów i priorytetów środowiskowych. Większość państw członkowskich musi dalej wykorzystywać te fundusze, aby wzmocnić zdolność państw członkowskich do skutecznego wdrażania. Jeśli chodzi o zarządzanie środowiskiem, większość państw członkowskich nadal ma możliwość dalszej poprawy dostępu społeczeństwa do sądów w celu kwestionowania decyzji, działań lub zaniechań, w szczególności w obszarach planowania dotyczących wody, przyrody i/lub jakości powietrza.

Tło

Komisja konsekwentnie kontynuowała monitorowanie i wdrażanie ustawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska. Pierwszy przegląd wdrażania przepisów dotyczących ochrony środowiska został przyjęty w lutym 2017 r., a następnie w 2019 r. i 2022 r . Przeglądy te są realizowane równolegle z polityką Komisji dotyczącą lepszego stanowienia prawa, która koncentruje się na poprawie wdrażania istniejących przepisów i polityk. Od samego początku wiele państw członkowskich zorganizowało krajowe dialogi EIR na temat priorytetowych tematów wskazanych w ich sprawozdaniach. W wielu przypadkach zmobilizowano również władze regionalne i lokalne oraz kluczowe zainteresowane strony.

Jessika Roswall, komisarz ds. środowiska, odporności wodnej i konkurencyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym, powiedziała:

– Inwestowanie w implementację prawa ochrony środowiska jest bardzo opłacalne. Jest to aktualne przypomnienie, że implementacja i konkurencyjność idą ręka w rękę, aby chronić nasze środowisko i zasoby, których potrzebujemy do transformacji i dla przyszłych pokoleń.

Polska

Polska ma bogate zasoby naturalne i krajobrazowe, a od momentu przystąpienia do UE znacząco poprawiła swoją sytuację w zakresie ochrony środowiska.

Ostatnio władze położyły większy nacisk na renaturalizację rzek, ochronę lasów i poprawę jakości powietrza. Jednak konkretne kroki w celu zapewnienia zgodności z prawem UE nie zostały jeszcze podjęte.

Przegląd najważniejszych wydarzeń

W Polsce udało się osiągnąć zauważalną redukcję zużycia plastikowych toreb na osobę – z 23 w 2019 r. do 6,6 w 2022 r., co jest drugim najlepszym wskaźnikiem w UE.

Główne wyzwania

Zanieczyszczenie

Pomimo znacznego postępu, jakość powietrza w Polsce nadal budzi obawy w niektórych częściach kraju. Nadal odnotowuje się przekroczenia dopuszczalnych wartości dla NO2 i PM10 oraz wartości docelowych dla stężeń ozonu, arsenu i benzo(a)pirenu.

Nie dotrzymała również ostatecznych terminów dostosowania się do dyrektywy w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych w 2015 r.

Gospodarka o obiegu zamkniętym

Polsce grozi nieosiągnięcie zarówno celu 55% przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, jak i celu 65% recyklingu odpadów opakowaniowych, określonego w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów.

Zarządzanie i inwestycje

Szacuje się, że obecna luka inwestycyjna w Polsce wynosi 8 mld euro rocznie, co stanowi około 1,22% krajowego PKB – jest to wartość wyższa od średniej UE (0,77%).

Polska musi zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości wykraczający poza indywidualne decyzje. Polskie prawo nie przewiduje mechanizmu, dzięki któremu organizacje pozarządowe lub osoby prywatne mogłyby kwestionować plany lub programy przyjęte jako rozporządzenia (rozporządzenia), takie jak plany gospodarowania dorzeczami.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE