Komisja Europejska przyjęła dziś swój coroczny Pakiet Rozszerzeniowy, przedstawiający kompleksową ocenę postępów poczynionych przez partnerów w procesie rozszerzenia w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy.

Tegoroczny pakiet potwierdza, że ​​dynamika rozszerzenia zajmuje wysokie miejsce na liście priorytetów UE. Potwierdza on również, że przystąpienie nowych państw członkowskich jest coraz bardziej realne.

Konsekwencja i stosowanie podejścia opartego na zasługach są kluczem do pomyślnego przystąpienia do UE. Czarnogóra, Albania, Ukraina, Republika Mołdawii, Serbia, Macedonia Północna, Bośnia i Hercegowina, Kosowo, Turcja i Gruzja kontynuują swoje kroki w kierunku UE. Tempo reform, w szczególności w zakresie demokracji, praworządności i praw podstawowych, bezpośrednio wpływa na tempo akcesji. Postępy te przynoszą korzyści zarówno aspirującym, jak i obecnym państwom członkowskim UE, wspierając dobrobyt, demokrację, bezpieczeństwo i stabilność, a jednocześnie otwierając nowe możliwości dla obywateli i przedsiębiorstw, takie jak strategiczne inwestycje i otwarcie jednolitego rynku.

Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, powiedziała: – Jesteśmy bardziej niż kiedykolwiek zaangażowani w urzeczywistnienie rozszerzenia UE, ponieważ większa Unia oznacza silniejszą i bardziej wpływową Europę na arenie międzynarodowej. Rozszerzenie to jednak proces oparty na zasługach. Nasz pakiet zawiera konkretne zalecenia dla wszystkich naszych partnerów. I wszystkim im mówimy: przystąpienie do UE to wyjątkowa oferta. Obietnica pokoju, dobrobytu i solidarności. Dzięki odpowiednim reformom i silnej woli politycznej nasi partnerzy mogą wykorzystać tę szansę.

Oceny, wraz z zaleceniami i wskazówkami dotyczącymi priorytetów reform, stanowią plan działania dla partnerów w procesie rozszerzenia, zmierzający do członkostwa w UE. Komisja pozostaje w pełni zaangażowana we wspieranie przyszłych państw członkowskich w tym procesie. Stopniowa integracja państw aspirujących do członkostwa w jednolitym rynku wzmacnia więzi z Unią jeszcze przed ich przystąpieniem. W ciągu ostatniego roku osiągnięto znaczny postęp. Mając rozszerzenie jako jasny cel polityczny w tej kadencji, Komisja jest zobowiązana do zapewnienia zarówno gotowości państw aspirujących do członkostwa, jak i gotowości UE do ich przyjęcia. W tym celu wkrótce zostanie przedstawiony komunikat dotyczący pogłębionych przeglądów polityki i reform.

Aby mieć pewność, że nowe Państwa Członkowskie nadal będą chronić i utrzymywać dotychczasowe osiągnięcia w zakresie praworządności, demokracji i praw podstawowych, przyszłe Traktaty Akcesyjne powinny zawierać silniejsze zabezpieczenia przed odstąpieniem od zobowiązań podjętych w trakcie negocjacji akcesyjnych.

Skuteczna komunikacja, a także przeciwdziałanie zagranicznej manipulacji informacją i ingerencji, w tym dezinformacji, jest strategicznym nakazem.

Komisja jest również gotowa wspierać wysiłki państw członkowskich zmierzające do dalszego umacniania zaufania publicznego do tego procesu i pomocy w nadaniu rozszerzeniu niezbędnej legitymacji.

Główne wnioski

Czarnogóra poczyniła znaczne postępy w dążeniu do przystąpienia do UE, zamykając cztery rozdziały negocjacyjne w ciągu ostatniego roku. Zobowiązanie Czarnogóry do tymczasowego zamknięcia kolejnych rozdziałów do końca 2025 roku odzwierciedla jej zaangażowanie w integrację europejską. Utrzymanie stałego postępu w reformach i dążenie do stałego, szerokiego konsensusu politycznego są kluczowe dla osiągnięcia celu, jakim jest zakończenie negocjacji akcesyjnych do końca 2026 roku. Pod warunkiem utrzymania tempa reform, Czarnogóra jest na dobrej drodze do osiągnięcia tego ambitnego celu.

Albania poczyniła znaczne postępy, otwierając cztery klastry w ciągu ostatniego roku. Przygotowania do otwarcia ostatniego klastra w tym roku są bardzo zaawansowane. Osiągnięto postęp w kwestiach fundamentalnych, w szczególności w zakresie reformy wymiaru sprawiedliwości oraz walki z przestępczością zorganizowaną i korupcją. Konieczne są dalsze wysiłki w celu spełnienia kryteriów przejściowych w ramach tych zasad, co utoruje drogę do zamknięcia rozdziałów negocjacyjnych po przeprowadzeniu niezbędnych reform sektorowych. Osiągnięcie celu Albanii, jakim jest zakończenie negocjacji do 2027 roku, zależy od utrzymania tempa reform i wspierania inkluzywnego dialogu politycznego. Pod warunkiem utrzymania tempa reform, Albania jest na dobrej drodze do osiągnięcia tego ambitnego celu.

Pomimo nieustającej, agresywnej wojny Rosji, Ukraina pozostaje silnie zaangażowana w proces akcesji do UE, pomyślnie przechodząc proces selekcji i poczyniwszy postępy w realizacji kluczowych reform. Ukraina przyjęła plany działania dotyczące praworządności, administracji publicznej i funkcjonowania instytucji demokratycznych, a także plan działania dotyczący mniejszości narodowych, który Komisja oceniła pozytywnie. Ukraina spełniła warunki wymagane do otwarcia klastrów: jeden – podstawy, sześć – stosunki zewnętrzne) i dwa obejmujące rynek wewnętrzny. Komisja oczekuje, że Ukraina spełni warunki otwarcia pozostałych trzech klastrów i dąży do zapewnienia, aby Rada była w stanie rozpocząć otwieranie wszystkich klastrów przed końcem roku. Rząd Ukrainy zasygnalizował swój cel, jakim jest tymczasowe zamknięcie negocjacji akcesyjnych do końca 2028 r. Komisja jest zdecydowana poprzeć ten ambitny cel, ale uważa, że ​​aby go osiągnąć, konieczne jest przyspieszenie tempa reform, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii podstawowych, a w szczególności praworządności.

W obliczu ciągłych zagrożeń hybrydowych i prób destabilizacji kraju, Mołdawia poczyniła znaczne postępy na drodze do przystąpienia, pomyślnie kończąc proces screeningu. Pierwszy szczyt UE-Mołdawia w lipcu 2025 r. wyznaczył nowy etap współpracy i integracji. Mołdawia przyjęła plany działania dotyczące praworządności, administracji publicznej i funkcjonowania instytucji demokratycznych, które Komisja oceniła pozytywnie. Komisja ocenia, że ​​Mołdawia spełniła warunki wymagane do otwarcia klastrów: jeden (podstawy), sześć (stosunki zewnętrzne) i dwa (rynek wewnętrzny). Komisja oczekuje, że Mołdawia spełni również warunki otwarcia pozostałych trzech klastrów i dąży do zapewnienia, aby Rada była w stanie rozpocząć otwieranie wszystkich klastrów przed końcem roku. Rząd Mołdawii zasygnalizował swój cel, jakim jest tymczasowe zakończenie negocjacji akcesyjnych do początku 2028 r. Komisja jest zdecydowana wspierać ten cel, który jest ambitny, ale możliwy do osiągnięcia, pod warunkiem, że Mołdawia przyspieszy obecne tempo reform. Utrzymanie dynamiki reform jest kluczowe, wzmocnione silnym poparciem parlamentu dla europejskiej drogi kraju po wyborach we wrześniu.

Polaryzacja w społeczeństwie serbskim pogłębiła się na tle masowych protestów, które trwają w całej Serbii od listopada 2024 r. i odzwierciedlają rozczarowanie obywateli między innymi korupcją oraz postrzeganym brakiem odpowiedzialności i przejrzystości, w połączeniu z przypadkami nadmiernego użycia siły wobec protestujących i presji na społeczeństwo obywatelskie. Doprowadziło to do powstania coraz trudniejszego środowiska, w którym retoryka podziałów doprowadziła do poważnej erozji zaufania między zainteresowanymi stronami, co z kolei wpływa na proces akcesyjny. Reformy uległy znacznemu spowolnieniu. Choć docenia się pewne niedawne wydarzenia, takie jak wznowienie procedury wyboru nowej Rady organu regulacyjnego ds. mediów elektronicznych (REM) i postęp w procesie legislacyjnym dotyczącym ustawy o jednolitym rejestrze wyborców, które obecnie wymagają dokończenia i wdrożenia, a także niedawne zwiększenie spójności ze wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa UE, które należy kontynuować, konieczne są dalsze działania. Oczekuje się, że Serbia przełamie impas w dziedzinie sądownictwa i praw podstawowych oraz pilnie odwróci regres w zakresie wolności słowa i erozji wolności akademickiej. Ocena Komisji z 2021 r., zgodnie z którą Serbia spełniła kryteria otwierające dla klastra 3 (konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu), pozostaje aktualna.

Macedonia Północna kontynuowała prace nad planami działania na rzecz praworządności, reformy administracji publicznej i funkcjonowania instytucji demokratycznych, a także nad planem działania w sprawie ochrony mniejszości. Konieczne są dalsze szybkie i zdecydowane działania w zakresie kryteriów otwarcia, zgodnie z ramami negocjacyjnymi, w celu jak najszybszego otwarcia pierwszego klastra i po spełnieniu odpowiednich warunków. Macedonia Północna powinna zintensyfikować wysiłki na rzecz utrzymania praworządności poprzez ochronę niezależności i uczciwości sądownictwa oraz wzmocnienie walki z korupcją. Kraj musi również przyjąć niezbędne zmiany konstytucyjne w celu uwzględnienia w Konstytucji obywateli mieszkających w granicach państwa i będących częścią innych grup społecznych, takich jak Bułgarzy, zgodnie z Konkluzjami Rady z lipca 2022 r., które kraj zobowiązał się wdrożyć i zrealizować.

W Bośni i Hercegowinie kryzys polityczny w Republice Serbskiej i upadek koalicji rządzącej osłabiły postępy w procesie akcesji do UE, skutkując ograniczonymi reformami, zwłaszcza w zakresie ochrony danych i kontroli granicznej, a także podpisaniem umowy o statusie Fronteksu. Pozytywnym akcentem jest fakt, że Bośnia i Hercegowina przedłożyła Komisji Europejskiej we wrześniu 2025 r. swój program reform. Po niedawnych zmianach instytucjonalnych w Republice Serbskiej, Bośnia i Hercegowina ma szansę na realizację reform na drodze do UE. Aby skutecznie rozpocząć negocjacje akcesyjne, władze muszą przede wszystkim sfinalizować i przyjąć przepisy dotyczące reformy sądownictwa, w pełni zgodne ze standardami europejskimi, oraz wyznaczyć głównego negocjatora.

Kosowo nadal podąża europejską drogą, ciesząc się wysokim poparciem społecznym. Opóźnienie w tworzeniu instytucji po lutowych wyborach powszechnych spowolniło postępy reform związanych z UE. Nawiązanie współpracy międzypartyjnej i ponowne ustalenie priorytetów tych reform jest niezbędne, aby Kosowo mogło powrócić na ścieżkę integracji z UE. Normalizacja stosunków z Serbią i realizacja zobowiązań w ramach Dialogu pozostają integralną częścią europejskiej perspektywy Kosowa. Komisja jest gotowa do sporządzenia opinii w sprawie wniosku Kosowa o członkostwo, jeśli Rada o to poprosi. Komisja podjęła pierwsze kroki w celu stopniowego zniesienia środków wobec Kosowa obowiązujących od maja 2025 r. Kolejne kroki są uzależnione od trwałej deeskalacji na północy. Komisja zamierza znieść te środki, pod warunkiem że po drugiej turze wyborów lokalnych nastąpi uporządkowane przekazanie władzy lokalnej na północy, a deeskalacja będzie kontynuowana.

Turcja pozostaje krajem kandydującym i kluczowym partnerem UE. Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z kwietnia 2024 r., UE rozwijała stosunki z Turcją w sposób etapowy, proporcjonalny i odwracalny, angażując się w realizację wspólnych priorytetów. Wznowienie rozmów ugodowych na Cyprze jest kluczowym elementem współpracy. Jednocześnie narastające pozwy sądowe przeciwko działaczom i partiom opozycyjnym, a także liczne aresztowania, budzą poważne obawy co do przestrzegania przez Turcję wartości demokratycznych. Chociaż dialog na temat praworządności pozostaje centralnym elementem relacji UE-Turcja, to wciąż nie rozwiązano kwestii pogorszenia standardów demokratycznych, niezależności sądownictwa i praw podstawowych. Negocjacje akcesyjne z Turcją pozostają w impasie od 2018 r.

W 2024 roku Rada Europejska stwierdziła, że ​​proces akcesyjny Gruzji do UE został de facto wstrzymany. Od tego czasu sytuacja gwałtownie się pogorszyła, a poważny regres demokracji charakteryzuje się szybką erozją praworządności i poważnymi ograniczeniami praw podstawowych. Obejmuje to przepisy poważnie ograniczające przestrzeń obywatelską, podważające wolność słowa i zgromadzeń oraz naruszające zasadę niedyskryminacji. Władze Gruzji muszą pilnie odwrócić proces regresu demokracji i podjąć kompleksowe i konkretne działania w celu rozwiązania nierozstrzygniętych problemów i wdrożenia kluczowych reform, wspieranych przez współpracę międzypartyjną i zaangażowanie obywatelskie, zgodnie z wartościami UE. Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z grudnia 2024 roku i w świetle ciągłego regresu Gruzji, Komisja uznaje Gruzję za kraj kandydujący jedynie z nazwy. Władze Gruzji muszą wykazać się zdecydowanym zaangażowaniem w zmianę kursu i powrót na ścieżkę akcesji do UE.

Teraz Rada musi rozważyć dzisiejsze zalecenia Komisji i podjąć decyzję w sprawie dalszych działań w ramach procesu rozszerzenia.

Rozszerzenie to rygorystyczny, sprawiedliwy i oparty na zasługach proces, oparty na obiektywnych postępach każdego kraju objętego rozszerzeniem. UE wspiera wzmacnianie instytucji, demokratycznych rządów i reformy administracji publicznej w tych krajach.

Wspierając stopniową integrację, UE przynosi korzyści jeszcze przed przystąpieniem. Inicjatywy takie jak Plan Wzrostu dla Bałkanów Zachodnich o wartości 6 mld euro, Plan Wzrostu dla Mołdawii o wartości 1,9 mld euro oraz Instrument na rzecz Ukrainy o wartości 50 mld euro pozwalają krajom na postęp w reformach, a także na zacieśnienie więzi z UE, na przykład poprzez stopniową integrację oraz udział w programach SEPA i „Roam Like at Home”.

Każde rozszerzenie wzmacniało naszą Unię. Przystąpienie dziesięciu krajów do UE w 2004 roku było największym rozszerzeniem w historii Unii. W ciągu dwóch dekad, jakie minęły od tego czasu, nowi członkowie odnotowali podwojenie poziomu życia, spadek bezrobocia o prawie połowę, wzrost średniej długości życia z 75 do 79 lat, gwałtowny spadek ubóstwa i wykluczenia społecznego oraz powstanie 6 milionów nowych miejsc pracy. W przypadku obecnych członków handel wzrósł od tego czasu ponad pięciokrotnie, a jednocześnie powstało 20 milionów miejsc pracy. W całej UE, jednolity rynek zyskał wówczas 74 miliony nowych konsumentów, a gospodarka UE wzrosła o 27% pomimo globalnych kryzysów.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE