Dyrektywa w sprawie równowagi płci w zarządach spółek weszła w życie pod koniec 2024 r. Jej celem jest zapewnienie bardziej zrównoważonej reprezentacji płci w zarządach spółek giełdowych we wszystkich państwach członkowskich UE.

Dyrektywa wyznacza cel dla dużych spółek giełdowych w UE, zgodnie z którym 40% członków ich dyrektorów niewykonawczych będzie przedstawicielami płci niedostatecznie reprezentowanej, a 33% – wśród wszystkich dyrektorów.

Termin transpozycji dyrektywy przez państwa członkowskie upływa 28 grudnia 2024 r., a przedsiębiorstwa muszą zrealizować wyznaczone cele do 30 czerwca 2026 r.

Udział kobiet w zarządach spółek wynosi średnio 34% w UE. Od 2010 r. reprezentacja kobiet w zarządach spółek poprawiła się w większości państw członkowskich UE, ale zakres postępu jest bardzo zróżnicowany, a w niektórych państwach członkowskich utrzymuje się na tym samym poziomie. Na przykład w 2024 r. kobiety stanowiły 39,6% członków zarządów największych spółek giełdowych w krajach z wiążącymi kwotami płci, w porównaniu do 33,8% w krajach z łagodnymi środkami i zaledwie 17% w krajach, które nie podjęły żadnych działań.

Jasne cele dotyczące reprezentacji i przejrzyste nominacje w celu poprawy równowagi płci

Do tej pory państwa członkowskie muszą dokonać transpozycji przepisów dyrektywy do swojego ustawodawstwa krajowego, w tym:

– Konkretne wiążące środki dotyczące procedury wyboru członków zarządu, z przejrzystymi i neutralnymi pod względem płci kryteriami.

– Zasada preferencji dla kandydata płci niedoreprezentowanej – w przypadku równorzędnych kandydatów obu płci.

– Ujawnienie kryteriów kwalifikacyjnych na żądanie kandydata, którego kandydatura nie została przyjęta.

–  Indywidualne zobowiązania spółek giełdowych dotyczące osiągnięcia równowagi płci wśród dyrektorów wykonawczych.

– Sprawozdanie na temat składu zarządów i przeszkód w realizacji celu dyrektywy, w stosownych przypadkach, oraz działań podjętych w celu ich przezwyciężenia.

– Skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary dla firm, które nie przestrzegają przejrzystych obowiązków wyboru i raportowania. Kary są określane przez Państwa Członkowskie i mogą obejmować grzywny i nieważność lub unieważnienie kwestionowanego powołania dyrektorów, jeśli jest to konieczne.

– Dyrektywa nakłada również na Państwa Członkowskie obowiązek publikowania listy spółek, które osiągnęły cele w zakresie równowagi płci, a także wyznaczenia jednego lub większej liczby organów odpowiedzialnych za promowanie, analizę, monitorowanie i wspieranie równowagi płci w zarządach.

Następne kroki

Komisja sprawdzi powiadomienia Państw Członkowskich o ich środkach transpozycji i czy środki te prawidłowo transponują przepisy Dyrektywy. Komisja może wszcząć postępowanie w sprawie naruszenia przeciwko Państwom Członkowskim, które nie powiadomiły o transpozycji lub nie dokonały prawidłowej transpozycji Dyrektywy. Przez cały okres transpozycji Komisja wspierała Państwa Członkowskie w celu zapewnienia prawidłowej transpozycji, na przykład poprzez warsztaty i konsultacje dwustronne.

*

Specjalny Eurobarometr 2024 na temat stereotypów płciowych pokazuje, że obywatele UE generalnie popierają równość płci jako korzystną dla wszystkich. Odnotowano pozytywny postęp, przy czym trzech na czterech respondentów zgodziło się, że mężczyźni również korzystają z równości płci. 55% obywateli UE opowiada się za wprowadzeniem środków mających na celu przezwyciężenie niedoreprezentacji kobiet w procesie decyzyjnym.

W całej UE kobiety stanowią 34% członków zarządów największych spółek giełdowych, rad nadzorczych lub rad dyrektorów. Indeks Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) z 2024 r . ocenił wzmocnienie pozycji kobiet w podejmowaniu decyzji ekonomicznych na 57,6 punktów na 100, o 2,9 punktu więcej niż w 2023 r.

Działania ustawodawcze mające na celu rozwiązanie problemu nierównowagi płci nadal napędzają postęp, a dowody pokazują, że nierównowaga płci jest ponad dwukrotnie poważniejsza w krajach, które nie podjęły żadnych istotnych działań w porównaniu z krajami, które wprowadziły środki. Kraje z krajowymi kwotami mają najwyższy odsetek kobiet jako członków zarządów spółek giełdowych.

Komisja zaproponowała dyrektywę w sprawie równowagi płci w zarządach spółek w listopadzie 2012 r. Po dziesięciu latach dyskusji Parlament Europejski i Rada osiągnęły porozumienie polityczne w czerwcu 2022 r. Termin transpozycji przepisów dyrektywy przypadł dwa lata później, 28 grudnia 2024 r.

Aby wykorzystać postępy osiągnięte w ramach Strategii na rzecz równości płci na lata 2020–2025, Komisja przyjmie w przyszłym roku Mapę działań na rzecz praw kobiet, aby jeszcze bardziej wzmocnić swoje zaangażowanie na rzecz Unii równości oraz położyć podwaliny pod wzmocnienie praw kobiet i wzmocnienie ich pozycji na rynku pracy i na stanowiskach kierowniczych.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE