Dziś zostało wygłoszone przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen orędzie o stanie Unii w 2025 r.

Przewodnicząca zaczęła od stwierdzenia:

– Europa walczy. Walczy o pokój i jedność całego kontynentu. O wolną i niezależną Europę. Walczy o nasze wartości i nasze demokracje. O naszą wolność i naszą zdolność do decydowania o własnym losie. Nie ma wątpliwości – to jest walka o naszą przyszłość. Długo zastanawiałam się, czy powinnam rozpocząć orędzie o stanie Unii od takiej brutalnej oceny. Europejczycy nie mają przecież w zwyczaju mówić w taki sposób, ani nie czują się z tym swobodnie, ponieważ nasza Unia jest zasadniczo projektem pokojowym. Dzisiejsza rzeczywistość jest jednak bezlitosna. I nie możemy pomijać milczeniem trudności, z jakimi zmagają się każdego dnia Europejczycy. Czują, że tracą grunt pod nogami. Czują, że jest coraz ciężej, mimo że pracują coraz więcej. Odczuwają skutki ogólnoświatowego kryzysu. Wyższych kosztów utrzymania. Czują, jak tempo zmian wpływa na ich życie osobiste i pracę. I martwi ich niekończąca się spirala wydarzeń oglądanych w mediach – od druzgocących scen w Strefie Gazy po nieustające rosyjskie ataki na Ukrainę. Nie możemy bezczynnie czekać, aż ta burza przeminie. Lato pokazało, że to nie czas ani miejsce na nostalgię.

Trwa właśnie wytyczanie granic nowego światowego ładu opartego na władzy. Więc tak, Europa musi walczyć. O swoje miejsce w świecie, w którym wielu ważnych graczy podchodzi do Europy albo z mieszanymi uczuciami, albo w sposób otwarcie wrogi.

Dalej przewodnicząca KE deklarowała: – To jest zdecydowanie czas niepodległości Europy. Uważam, że jest to misja naszej Unii. Zadbać o naszą własną obronę i bezpieczeństwo. Przejąć kontrolę nad technologiami i źródłami energii, które napędzają nasze gospodarki. Decydować, w jakim społeczeństwie i jakiej demokracji chcemy żyć.

Wzywała do jedności.

Mówiła o Ukrainie i bohaterstwie ludności, a także uprowadzeniach dzieci. Wskazała na potrzebę doprowadzenia do pokoju.

– Akurat dzisiaj byliśmy świadkami nierozważnego i bezprecedensowego naruszenia przestrzeni powietrznej Polski – i Europy przez ponad 10 rosyjskich dronów. Europa wyraża pełną solidarność z Polską. Komunikat Putina jest jasny – i nasza reakcja musi być również jasna. Musimy wywrzeć większą presję na Rosję, aby usiadła do stołu negocjacyjnego. Musimy nałożyć więcej sankcji – stwierdziła i zapowiedziała, że „Europa będzie bronić każdego centymetra kwadratowego swego terytorium.”

– Podczas następnego posiedzenia Rady Europejskiej przedstawimy jasny plan działania. Skupimy się na nowych wspólnych projektach na rzecz obronności – mówiła. Zapowiedziała poszerzenie UE:

– Ponieważ tylko zjednoczona – i ponownie zjednoczona – Europa może być niepodległą Europą. Większa i silniejsza Unia jest gwarancją bezpieczeństwa dla nas wszystkich. A przyszłość Ukrainy, Mołdawii i Bałkanów Zachodnich – jest w naszej Unii. Dokonajmy kolejnego zjednoczenia Europy.

Należy położyć kres walkom w Strefie Gazy:

– Wszystko to wskazuje na wyraźną próbę podważenia rozwiązania dwupaństwowego. Podważenia wizji zdolnego do samostanowienia państwa palestyńskiego – i nie możemy do tego dopuścić. (…) Wstrzymamy nasze dwustronne wsparcie dla Izraela. (…) Cel Europy pozostaje niezmienny. Faktyczne bezpieczeństwo Izraela oraz bezpieczne dziś i jutro dla wszystkich Palestyńczyków.

Gospodarka musi być konkurencyjna

– Dla niezależności Europy kluczowa będzie zdolność do konkurowania w dzisiejszym niespokojnym świecie – oceniła przewodnicząca i deklarowała: – W Europie dysponujemy wszystkimi elementami niezbędnymi do rozwoju – od jednolitego rynku po społeczną gospodarkę rynkową. Zdajemy sobie jednak sprawę z siły niesprzyjających prądów ekonomicznych i geopolitycznych. Przekonaliśmy się także, w jaki sposób nasze zależności mogą być wykorzystywane przeciwko nam. Z tego względu przeznaczymy ogromne środki na inwestycje w cyfrowe i czyste technologie.

Nastąpią ułatwienia w prowadzeniu działalności:

– Przeprowadziliśmy dialogi strategiczne z przedstawicielami szeregu kluczowych sektorów przemysłu – motoryzacyjnego, chemicznego, stalowego, farmaceutycznego, obronności i rolnictwa. Ze wszystkich tych sektorów płynie spójny przekaz. Aby chronić miejsca pracy, musimy ułatwić prowadzenie działalności gospodarczej w Europie. Przedstawione dotychczas zbiorcze pakiety legislacyjne przyniosą realne zmiany. Mniej papierkowej roboty oraz prostsze i mniej nakładające się przepisy. Nasze propozycje zaoszczędzą europejskim przedsiębiorstwom 8 mld euro kosztów związanych z biurokracją rocznie. Przykładowo cyfrowe euro ułatwi życie przedsiębiorstwom i konsumentom. A kolejne pakiety są już w drodze – na przykład dotyczące mobilności wojskowej czy cyfryzacji.

Ważny jest też jednolity rynek:

– Naszym największym atutem jest jednolity rynek – natomiast prace nad nim nadal trwają. MFW szacuje, że bariery wewnętrzne na jednolitym rynku można porównać do 45 proc. stawki celnej na towary oraz 110 proc. na usługi. Wyobraźmy sobie tylko, jak wiele nas to kosztuje. Jak podkreślono w raporcie Letty, jednolity rynek pozostaje niekompletny, głównie w trzech obszarach: finanse, energia i telekomunikacja. Potrzebujemy jednoznacznych politycznych terminów. Dlatego przedstawimy plan działania w sprawie rozwoju jednolitego rynku do 2028 r.

Przewodnicząca zapowiedziała inwestycje w czyste i cyfrowe technologie napędzające gospodarkę.

– Już dziś źródła niskoemisyjne dostarczają ponad 70 proc. naszej energii elektrycznej. Jesteśmy światowymi liderami w dziedzinie patentów na czyste technologie – mamy ich więcej niż USA i ścigamy się z Chinami. Zmniejszamy dystans do USA pod kątem kapitału wysokiego ryzyka na rzecz czystych technologii – i wyprzedzamy pod tym względem Chiny. Jesteśmy na dobrej drodze do osiągnięcia naszego celu na 2030 r., jakim jest ograniczenie emisji o co najmniej 55 proc. Oto siła Europejskiego Zielonego Ładu. Musimy nadal dążyć do realizacji naszych celów klimatycznych i środowiskowych – stwierdziła i zapowiedziała rozszerzanie i promowanie wprowadzania opłat emisyjnych:

– Europa musi chronić swój przemysł. Sektor ten robi wszystko, co w jego mocy, aby obniżyć emisyjność. I powinien być za to nagradzany i motywowany. W przeciwnym razie ryzykujemy, że będziemy uzależnieni od importu stali, której potrzebują nasi producenci samochodów, lub importu nawozów, których potrzebują nasi rolnicy. Bylibyśmy wtedy na łasce innych i oferowanych przez nich cen, ilości i jakości.

Ochrona dochodów ludności i autostrady energetyczne

Rosną koszty, wynikające także z kosztów energii.

– Dlatego pilnie potrzebujemy ambitnej europejskiej strategii na rzecz walki z ubóstwem. Do 2050 r. przedstawimy nasz plan, aby pomóc w eliminowaniu ubóstwa. Wsparty solidną gwarancją dla dzieci, aby chronić nasze dzieci przed ubóstwem. Przedstawimy również szereg pakietów dotyczących przystępności cenowej i kosztów utrzymania – zapowiedziała.

– Wiemy, co doprowadziło do wzrostu cen: zależność od rosyjskich paliw kopalnych. Nadszedł więc czas, aby pozbyć się brudnych rosyjskich paliw kopalnych. Wiemy też, co obniża ceny: czysta energia rodzima. Musimy generować więcej rodzimej energii ze źródeł odnawialnych – energia jądrowa powinna jest podstawą. Musimy jednak również pilnie zmodernizować naszą infrastrukturę i nasze połączenia międzysystemowe oraz przeprowadzić niezbędne inwestycje. Dlatego też zaproponujemy nowy pakiet dotyczący sieci energetycznych, aby wzmocnić naszą infrastrukturę sieciową i przyspieszyć wydawanie pozwoleń. W związku z tym przedstawiam dziś nową inicjatywę o nazwie autostrady energetyczne.

Zapowiedziała zwołanie pierwszego szczytu UE w sprawie mieszkalnictwa,

– Musimy zmienić nasze zasady pomocy państwa, aby umożliwić zastosowanie środków wspierających mieszkalnictwo. Musimy znacznie ułatwić budowę nowych nieruchomości mieszkalnych i domów studenckich.

Będzie też wspólne działanie nad nową inicjatywą na rzecz małych przystępnych cenowo samochodów – elektrycznych, bo to przyszłość i nie można pozwolić „Chinom i innym na zdominowanie tego rynku”.

Rolnicy mają prawo do uczciwych cen za żywność

Ten fragment wypowiedzi przewodniczącej świadczy przede wszystkim o zadowoleniu. Mówiła:

– W Europie mamy dostęp do wysokiej jakości żywności produkowanej przez naszych świetnych rolników i rybaków po przystępnych cenach. Są oni również strażnikami naszej ziemi i oceanów, naszej różnorodności biologicznej. To klucz do naszego bezpieczeństwa żywnościowego. Stoją oni jednak w obliczu znacznych trudności – od wysokich kosztów nakładów po biurokrację czy nieuczciwą konkurencję. Działamy na wszystkich tych frontach. Uprościliśmy WPR – mniej formalności i większe zaufanie. W przyszłych WRF wyodrębniliśmy środki na wsparcie dochodów. Oraz zadbaliśmy o to, by finansowanie mogło być uzupełniane z puli krajowej i regionalnej. Nasi rolnicy potrzebują jednak uczciwej konkurencji i równych warunków działania. Ma to kluczowe znaczenie. Dlatego też mamy solidne zabezpieczenia w naszej umowie handlowej z Mercosurem – wsparte finansowaniem, jeżeli konieczne będą rekompensaty. Musimy również wzmocnić pozycję rolników w łańcuchu żywnościowym. Zbyt długo ich ciężka praca nie była tak opłacalna, jak powinna. Rolnicy mają prawo do uczciwych cen za żywność i uczciwych zarobków dla swoich rodzin. Dokonamy przeglądu wdrażania naszych przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych. I podejmiemy działania tam, gdzie jest to niezbędne. Już dzisiaj mogę zapowiedzieć, że zwiększymy nasz budżet na promocję produktów rolnych i rozpoczniemy nową kampanię pod hasłem „Kupuj europejską żywność”. Możemy przecież z dumą powiedzieć, że nasza europejska żywność jest najlepsza na świecie!

Mercosur i umowy handlowe

Najważniejsze są umowy z USA:

– Nasze stosunki handlowe z USA są dla nas najważniejsze. Co roku eksportujemy towary o wartości ponad 500 mld euro. Od tego eksportu zależą miliony miejsc pracy.

Ale groził nam kryzys celny.

– Osobiście nie wierzę w taryfy celne. Cła to podatki. Porozumienie zapewnia jednak zasadniczą stabilność naszych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi w czasach kryzysu bezpieczeństwa globalnego. Wystarczy tylko, że wyobrazimy sobie konsekwencje pełnoskalowej wojny handlowej ze Stanami Zjednoczonymi. I wynikły z niej chaos. A następnie zestawimy sobie takie wyobrażenie z relacją z Chin, z ubiegłego tygodnia. W Chinach zaprezentowali się przywódcy Rosji i Korei Północnej. Putin wychwalał bezprecedensowy poziom relacji między Rosją a Chinami. Nie jest to wielkim zaskoczeniem. Odzwierciedla jednak zmieniający się krajobraz geopolityczny. I potwierdza dwie ważne ścieżki dla Europy – ścieżkę niezależności i wzmacniania pozycji na świecie. Po pierwsze, musimy nasilić działania na rzecz dywersyfikacji i partnerstw. 80 proc. naszej wymiany handlowej odbywa się z krajami innymi niż Stany Zjednoczone. Musimy więc wykorzystywać nowe możliwości. W czasach rozpadu światowego systemu handlowego, zapewniamy sobie globalne zasady w drodze umów dwustronnych. Tak jak w przypadku Meksyku czy Mercosuru. Albo negocjacji z Indiami w sprawie historycznego porozumienia, które mają zakończyć się jeszcze w tym roku.

Europa nie chce się izolować:

– Zbudujemy również koalicję krajów o zbieżnych poglądach w celu zreformowania światowego systemu handlowego – przykładem może być porozumienie CPTPP. Dlatego że handel pozwala nam wzmacniać nasze łańcuchy dostaw. Otwierać rynki. Zmniejszać naszą zależność od innych. A ostatecznie chodzi przecież o poprawę naszego bezpieczeństwa gospodarczego. Świat chce wybrać Europę. A my musimy współpracować ze światem.

Także w walce o zdrowie, bo grozi nam kolejny światowy kryzys zdrowotny.

Praworządność jako warunek otrzymania funduszy UE

Niezależność Europy to ochrona naszych wolności: podejmowania decyzji, wypowiedzi, swobody poruszania się po całym kontynencie, prawa do głosowania, do miłości i do modlitwy, do życia w Unii równości.

– Nasza demokracja i praworządność są gwarancją tych swobód. Dlatego zrobiliśmy tak wiele, aby ulepszyć nasze narzędzia i poprawić egzekwowanie przepisów. Stworzyliśmy nowy cykl praworządności, który pozwala wcześnie wykrywać problemy i rozwiązywać je przez zaangażowanie stron. Potrzebny nam jest zintegrowany roczny cykl praworządności – wspólny rytm, jasne etapy i udział wszystkich instytucji. Musimy przede wszystkim wyeliminować istniejące luki. Zaostrzyliśmy przepisy uzależniające finansowanie od poszanowania zasad praworządności. A w kolejnym długoterminowym budżecie posuniemy się jeszcze dalej. Poszanowanie praworządności to warunek konieczny wykorzystywania funduszy UE. Teraz i w przyszłości – zapowiedziała przewodnicząca KE.

Jak dodała, utworzony będzie nowy Europejski Ośrodek Odporności Demokratycznej, a zagrożeniem dla demokracji jest też powstawanie „pustyń informacyjnych”, w których szerzy się dezinformacja.

Pierwszym podręcznikowym krokiem autokraty jest zawsze unieszkodliwienie niezależnych mediów:

– Bo to pozwala na potajemny regres i korupcję. Musimy zatem zrobić więcej, aby chronić nasze media i niezależność prasy. Dlatego stworzymy nowy program na rzecz odporności mediów wspierający przede wszystkim niezależne dziennikarstwo i umiejętność korzystania z mediów. Musimy jednak również inwestować, aby wyeliminować podstawowe przyczyny opisanej tendencji. Dlatego w kolejnym budżecie zaproponowaliśmy znaczne zwiększenie finansowania mediów. Potrzebujemy również inwestycji prywatnych. Wykorzystamy do tego zatem nasze narzędzia, którymi będziemy wspierać niezależne i lokalne media. Wolna prasa jest fundamentem każdej demokracji.

Jak podkreśliła, trzeba rozważyć skutki swobodnego dostępu dzieci do mediów społecznościowych.

– A we wszystkich tych działaniach będziemy kierować się potrzebą wzmocnienia pozycji rodziców i budowania bezpieczniejszej Europy dla naszych dzieci, ponieważ jeśli chodzi o bezpieczeństwo naszych dzieci w internecie, Europa wierzy w rodziców, a nie w zyski.

Migracja – system ludzki, ale nie naiwny

– Mieszkańcy Europy udowodnili, że są gotowi pomóc osobom uciekającym przed wojną i prześladowaniami. Lecz ich frustracja narasta, gdy mają wrażenie, że nasze zasady nie są przestrzegane. Dlatego też musimy wzmocnić nasze wysiłki. Potrzebujemy systemu, który będzie ludzki, ale nie naiwny. Musimy poważnie podejść do organizowania powrotów osób, którym odmówiono azylu. Nie może być tak, że tylko 20 procent osób, które nie mają prawa pozostać w Europie, faktycznie wyjeżdża. Potrzebujemy więc szybkiego porozumienia w sprawie wspólnego europejskiego systemu powrotów. Nie możemy tracić więcej czasu. I musimy dopilnować, aby w pełni i całkowicie wdrożyć pakt o migracji i azylu, jak tylko wejdzie on w życie. Pakt ten jest surowy, ale sprawiedliwy. I będzie on skuteczny tylko wtedy, gdy wszyscy wniosą w niego swój wkład. Dotyczy to państw członkowskich zarówno z Północy, jak i Południa, ze Wschodu, jak i Zachodu.

Jednocześnie potrzebne jest karanie przemytników ludzi.

Europa wspólnotą – wystarczy większość kwalifikowana

Wystąpienie przewodniczącej zakończyło zapewnienie, że Europa potrafi działać wspólnie – co pokazała podczas pożarów.

Potrzebne jest wzmocnienie kontaktów KE z Parlamentem, co wzmacnia odnowione porozumienie ramowe między Komisją a Parlamentem.

– To jeszcze bardziej wzmocni naszą współpracę. I pomoże nam w pracy nad prawdziwymi reformami, które są potrzebne. Ponieważ popieram prawo inicjatywy Parlamentu Europejskiego. I jestem przekonana, że w pewnych obszarach musimy przejść na głosowanie większością kwalifikowaną, np. w przypadku polityki zagranicznej. Nadszedł czas, aby wyzwolić się z kajdan jednomyślności! Powinniśmy zadbać o to, aby nasza Unia była szybsza i przynosiła korzyści Europejczykom, ponieważ w ten sposób możemy wspólnie wygrać tę walkę, aby zapewnić Europie czas niepodległości.

Orędzie zakończyło wezwanie:

– 80 lat temu nasz kontynent był piekłem na ziemi.  40 lat temu nasz kontynent był podzielony murem. Lecz za każdym razem Europejczycy decydowali się walczyć o lepszą przyszłość. Aby stać się całością – i aby ta całość stała się silna. I do tego właśnie będę dążyć każdego dnia. Niech żyje Europa!