Oświadczenie przewodniczącej Ursuli von der Leyen wygłoszone 7 lutego na wspólnej konferencji prasowej z premierem Donaldem Tuskiem z okazji wizyty kolegium komisarzy w polskiej prezydencji.

Drogi Donaldzie!

Dziękuję, że mogliśmy się spotkać tu, w Twoim rodzinnym mieście Gdańsku. Wizyta w Europejskim Centrum Solidarności była bardzo inspirująca. Ci odważni mężczyźni i kobiety, członkowie Solidarności, którzy doprowadzili do pokojowej transformacji w kierunku demokracji, sprzeciwili się uciskowi narzuconemu przez Moskwę, aby ich dzieci mogły dorastać w wolnym kraju. Zakorzenili w Polsce demokratyczne wartości wolności, praworządności i praw człowieka, które są fundamentem Unii Europejskiej. Popatrzmy na Polskę teraz – Polskę, która właśnie rozpoczyna swoją drugą prezydencję w Unii Europejskiej: Widzimy faktyczne dziedzictwo Gdańska, gdzie Polska odzyskała swoje prawowite miejsce w Europie.

Drogi Donaldzie!

Uczyniliście bezpieczeństwo głównym tematem Waszej prezydencji, i całkiem słusznie. Od kiedy Rosja sprowadziła ponownie wojnę na kontynent europejski, bezpieczeństwo leży u podstaw wszystkich naszych działań. Zagrożenia, przed którymi stoimy, są bardziej złożone i zróżnicowane. Niedawne incydenty na Morzu Bałtyckim pokazują, że każdy element infrastruktury jest potencjalnym celem. Stąd potrzeba włączenia wymiaru bezpieczeństwa do każdej polityki i każdego działania na szczeblu europejskim. Zacznijmy od obronności. Ten nowy cykl polityczny to początek nowej epoki europejskiej obronności. W ciągu trzech lat wojny Putina zwiększyliśmy naszą produkcję wojskową. Ale to nie wystarczy, musimy zrobić więcej. Bardziej niż kiedykolwiek musimy wydawać jeszcze więcej, musimy wydawać w lepszy sposób i wydawać wspólnie. Europa potrzebuje bowiem znaczącego wzrostu w dziedzinie obronności. Nowoczesna wojna wymaga skali, technologii i koordynacji – żadne państwo członkowskie nie poradzi sobie z tym samodzielnie. Jednak to właśnie w tym kontekście należy upatrywać wartość zjednoczenia sił w ramach współpracy europejskiej. Będziemy do tego potrzebować finansowania – zarówno publicznego, jak i prywatnego; będziemy potrzebować ściślejszej współpracy – w celu lepszej interoperacyjności i obniżenia kosztów; prostszych przepisów, na przykład w dziedzinie zamówień publicznych; a także więcej innowacji. I wreszcie, jeśli wydajemy miliardy z pieniędzy podatników na obronność, musimy zadbać o zwrot z inwestycji w postaci większej wiedzy fachowej i lepszych miejsc pracy w Europie. Jako Komisja przygotowujemy białą księgę w sprawie przyszłości europejskiej obrony i przedstawimy ten dokument do połowy marca.

Drugi punkt to gotowość. Gotowość musi przyświecać nam we wszystkich naszych działaniach mających na celu proaktywne przeciwdziałanie pełnemu spektrum zagrożeń. W oparciu o sprawozdanie prezydenta Niinistö zaproponujemy wkrótce strategię na rzecz unii gotowości. Gotowość musi być bowiem odzwierciedlona w każdej polityce. Oznacza to również przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym. Wiem, że Polska znajduje się pod dużą presją spowodowaną atakami hybrydowymi ze strony reżimów na Białorusi i w Rosji. Reżimy te cynicznie żerują na ludzkim nieszczęściu. We współpracy z przemytnikami, handlarzami ludźmi i siatkami przestępczymi wabią migrantów do naszych granic zewnętrznych. Nie jest to jedynie kwestia dwustronna, którą Polska miałaby się zajmować sama. Jest to wyzwanie na skalę europejską, które wymaga rozwiązania na skalę europejską. Ponieważ to do nas, Europejczyków, należy decyzja, kto może przybyć do Europy i w jakich okolicznościach. Nie jest to decyzja Łukaszenki ani Putina, ani pomagających im przemytników i handlarzy ludźmi. Musimy przeznaczyć większe wspólne środki na finansowanie obronności i zwalczanie zagrożeń hybrydowych. Na nieformalnym posiedzeniu Rady Europejskiej dyskutowaliśmy o większej elastyczności dla budżetów krajowych na zwiększenie wydatków na obronność i zwalczanie zagrożeń hybrydowych. Rozważaliśmy także potrzebę wspólnego europejskiego finansowania. Będziemy potrzebować również większego finansowania ze strony Europejskiego Banku Inwestycyjnego, ale również z prywatnego sektora bankowego. I rzeczywiście, jak powiedziałeś, Donaldzie, w grudniu zapewniliśmy dodatkowe środki na bezpieczeństwo granic w Polsce. Podczas prezydencji przedstawimy propozycję zwiększenia możliwego wsparcia. Musimy jednak również przyjrzeć się kwestii migrantów o nieuregulowanym statusie, którzy nie mają prawa zostać w UE po negatywnym rozpatrzeniu ich wniosku o azyl. Muszą wrócić do swoich krajów. Przedstawimy propozycję przyspieszenia tych powrotów.

Trzecią kwestią, którą chciałabym poruszyć, jest konkurencyjność. Konkurencyjność idzie w parze z bezpieczeństwem. Silna gospodarka sprawia, że jesteśmy bardziej odporni na globalne wstrząsy, mniej podatni na presję i bardziej niezależni. W zeszłym tygodniu zainaugurowaliśmy kompas konkurencyjności, który będzie naszym strategicznym przewodnikiem na nadchodzące miesiące i lata. Pierwszym priorytetem kompasu jest zamknięcie luki innowacyjnej. Mamy w Europie bardzo mądrych ludzi, którzy mają nowatorskie pomysły, ale potrzebują lepszego dostępu do jednolitego rynku, aby zwiększyć skalę swojej działalności, oraz lepszego dostępu do kapitału. Jeśli chodzi konkretnie o sztuczną inteligencję, musimy zadbać o to, by inteligentne firmy mogły rzeczywiście działać na jednolitym europejskim rynku, który jest naszym największym atutem.

Drugim priorytetem jest wspólny plan działania na rzecz konkurencyjności i dekarbonizacji. A jego centralnym elementem jest Pakt dla czystego przemysłu, który przedstawimy pod koniec miesiąca. Chodzi w nim o wspieranie energochłonnych sektorów przemysłu, a także o promowanie europejskich inteligentnych firm typu start-up, tak aby mogły odnosić większe sukcesy dzięki przełomowym, innowacyjnym produktom wprowadzanym na rynek. Oczywiście chodzi jednak również o obniżenie kosztów energii. To musi być główny temat. Dokładamy wszelkich starań, aby zwiększyć wykorzystanie energii niskoemisyjnej – czyli energii ze źródeł odnawialnych i energii jądrowej – ponieważ możemy ją produkować samodzielnie. Energia ze źródeł odnawialnych pozwala tworzyć w Europie dobrej jakości miejsca pracy; zapewnia nam tak istotne bezpieczeństwo energetyczne; obniża ceny; a przede wszystkim sprawia, że jesteśmy niezależni, zwłaszcza od rosyjskich paliw kopalnych.

Jak wspomniałeś, Donaldzie, pozostajemy stanowczy w kwestii naszych celów – Europa nie zbacza z obranego kursu i w dalszym ciągu zmierza do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Ponieważ wszyscy wiemy, że osoby młode, następne pokolenie, nasze dzieci, nigdy nie wybaczyłyby nam, gdybyśmy nie podjęli działań już teraz. Transformacja to konieczność. Ale jeśli chodzi o sposób jej przeprowadzenia i kolejne kroki, musimy być elastyczni, musimy być pragmatyczni. To pierwsza tego rodzaju transformacja w historii, więc wszyscy wspólnie wiele się uczymy i musimy dostosowywać się w drodze do celu, z silną gospodarką, silnym przemysłem i konkurencyjną Unią Europejską. Pytamy przedstawicieli przemysłu, czego potrzebują, aby pójść naprzód, współpracujemy z konkretnymi sektorami. Właśnie zainicjowałam strategiczny dialog z przemysłem motoryzacyjnym, dzięki czemu dowiemy się również od tej branży, co możemy zrobić i jak ją wspierać, aby osiągnąć wspólnie wyznaczone cele. Wkrótce taki sam dialog zainicjuję z sektorem stalowym. On także stoi w obliczu szczególnych wyzwań. Jest pod dużą presją, na którą składają się m.in. koszty energii i chińskie nadwyżki mocy produkcyjnych, które zalewają rynek europejski. Rozpoczniemy zatem strategiczny dialog z sektorem stalowym i konkretnie zajmiemy się tym, czego ten sektor potrzebuje, aby osiągnąć nasze wspólne cele.

Trzecim priorytetem są ułatwienia i usprawnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym miesiącu przedstawimy duży pakiet uproszczeń pod nazwą Omnibus. To bardzo ważny pakiet, pierwszy w długiej serii. Chodzi o ograniczenie biurokracji. Musimy wprowadzić usprawnienia i ułatwienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w Europie. Zaproponujemy również strategię dotyczącą jednolitego rynku, aby nasz jedyny w swoim rodzaju rynek działał lepiej dla wszystkich gałęzi przemysłu. Zainicjujemy także unię umiejętności. Wiemy, że Unia Europejska – gdzie ważne jest uczenie się przez całe życie i zatrzymywanie wykwalifikowanych pracowników – bezwzględnie potrzebuje wykwalifikowanej siły roboczej. Polska prezydencja będzie odgrywać kluczową rolę w kierowaniu wszystkimi tymi dyskusjami – a będzie ich z pewnością dużo więcej. Jest wiele do zrobienia, ale wiem, że wszystko jest w doskonałych rękach.

Drogi Donaldzie!

Polska prezydencja zbiega się również z pierwszym półroczem nowej administracji Stanów Zjednoczonych. Nasze partnerstwo transatlantyckie ma zasadnicze znaczenie dla wspierania pokoju, bezpieczeństwa i dobrobytu. Dostrzegamy jednak również potencjalne wyzwania. Istnieją miejsca pracy, przedsiębiorstwa i gałęzie przemysłu w Europie i w Stanach Zjednoczonych, które opierają się na partnerstwie transatlantyckim. Łączna wielkość wymiany handlowej między nami wynosi 1,5 bln dolarów. Chcemy utrzymać silne partnerstwo transatlantyckie, nie tylko ze względu na nasze więzi historyczne, ale również dlatego, że jest to po prostu inteligentne z punktu widzenia biznesu. Dlatego też angażujemy się, promując pragmatyczny program, a jednocześnie będziemy gotowi chronić nasze własne interesy, jeżeli zajdzie taka konieczność. Jak widać, mamy przed sobą ogrom pracy. Dlatego jestem tak wdzięczna za to, że jesteś u mojego boku i że mogę liczyć na europejskiego ducha Polski.

Bardzo dziękuję!