Ministerstwo Finansów nie widzi problemu, ale Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje na możliwość nadmiernego fiskalizmu.

Przepisy dopuszczają, by budynki infrastruktury przydomowej mogły być obciążane podatkiem dziesięciokrotnie wyższym niż budynki mieszkalne. Nie wszystkie gminy korzystają z tego przepisu, ale są takie, które ustalają taki właśnie podatek.

Więcej:

Podatek za szopę dziesięć razy wyższy niż za mieszkanie?

Stanowisko RPO jest jednoznaczne: opodatkowanie budynków gospodarczych służących wyłącznie funkcji mieszkalnej dziesięciokrotnie wyższym podatkiem niż budynków mieszkalnych jest nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi.

RPO od ponad roku przedstawia je Ministerstwu Finansów.

MF wskazuje jednak, że kwalifikowanie takich budynków jest prawidłowe, a podatek ustalany rozsądnie przez gminy:

„W 2025 r. zaledwie ok. 9% gmin ogółem (tj. 231 gmin) uchwaliło stawkę podatku od nieruchomości od budynków pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego w maksymalnej wysokości, tj. 11,48 zł i jednocześnie nie zróżnicowało tej stawki (tj. nie uchwaliło więcej niż jednej stawki dotyczącej tej kategorii przedmiotu opodatkowania).

Pozostałe gminy obniżały stawkę podatku od budynków pozostałych. Przy czym blisko 64% z tych gmin stosowało jedną obniżoną stawkę od budynków pozostałych, a ponad 27% tych gmin zastosowało więcej niż jedną stawkę podatku od budynków pozostałych, tym samym stosując stawkę w obniżonej wysokości dla wszystkich lub części budynków z tej kategorii.

Średnia stawka dla budynków pozostałych w gminach, które nie różnicowały tej stawki (zarówno obniżających tę stawkę, jak i stosujących ją w maksymalnej wysokości) wynosiła 8,12 zł, co stanowi 70,7% stawki maksymalnej.”

MF nie widzi naruszenia zasad Konstytucji, w szczególności równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej oraz zakazu wprowadzania rozwiązań uprzywilejowujących lub dyskryminujących grupy obywateli mogących być zakwalifikowane do podobnych klas.

RPO natomiast nadal ma wątpliwości i kieruje do MF kolejne pismo: „o wyjaśnienie ratio legis ukształtowania maksymalnych stawek podatku od budynków gospodarczych w wysokości dziesięciokrotnie wyższej od stawek za budynki mieszkalne. Dyrektor prosi również o informację, czy resort widzi potrzebę ustawowej zmiany proporcji wysokości opodatkowania budynków mieszkalnych i pozostałych.”

Jak wskazano, istnieje konieczność „dążenia ustawodawcy do zapewnienia racjonalności i proporcjonalności w kształtowaniu regulacji podatkowych. Ostatnia z tych zasad wyraża zakaz kreowania nadmiernych obowiązków podatkowych. A nie powinno się stosować środków, które naruszają interesy ekonomiczne w sposób nieproporcjonalny do uzasadnionego celu, jaki ma być osiągnięty. W takiej sytuacji wobec ustawodawcy można sformułować zarzut nadmiernego fiskalizmu.”

Czy MF przyzna rację RPO?