Bangladesz, Kolumbia, Egipt, Kosowo, Indie, Maroko i Tunezja mają być uznawane za bezpieczne dla własnych obywateli. Państwa kandydujące do UE będą również domyślnie uznawane za bezpieczne.

• Nowe zasady dla państw członkowskich UE przy podejmowaniu decyzji, czy dane państwo jest bezpieczne dla wnioskodawców niebędących jego obywatelami
• Państwa UE będą mogły zawierać porozumienia z państwami trzecimi, w których wnioski o ochronę byłyby rozpatrywane

Dzisiaj Parlament przyjął zmiany w rozporządzeniach dotyczących procedury azylowej UE, aby umożliwić szybsze rozpatrywanie wniosków o azyl.

Przy 408 głosach za, 184 przeciw i 60 wstrzymujących się Parlament zatwierdził utworzenie unijnej listy bezpiecznych państw pochodzenia. Posłowie do Parlamentu Europejskiego zatwierdzili również porozumienie w sprawie rozporządzenia dotyczącego stosowania koncepcji bezpiecznego państwa trzeciego — przy 396 głosach za, 226 przeciw i 30 wstrzymujących się.

Bezpieczne państwa pochodzenia

Nowa ogólnounijna lista bezpiecznych państw pochodzenia umożliwi przyspieszone rozpatrywanie wniosków azylowych składanych przez obywateli krajów znajdujących się na liście — Bangladeszu, Kolumbii, Egiptu, Kosowa, Indii, Maroka i Tunezji. Zgodnie z nowymi przepisami, to na wnioskodawcy będzie spoczywać obowiązek udowodnienia, że przepis ten nie powinien mieć zastosowania w jego przypadku z powodu uzasadnionej obawy przed prześladowaniem lub ryzyka doznania poważnej krzywdy w razie odesłania do kraju pochodzenia.

Państwa kandydujące

Państwa kandydujące do członkostwa w UE będą również uznawane za bezpieczne państwa pochodzenia, chyba że specjalne okoliczności — takie jak masowa przemoc w kontekście konfliktu zbrojnego, wskaźnik uznawalności wniosków azylowych ich obywateli w całej UE przekraczający 20% lub sankcje gospodarcze nałożone w związku z działaniami naruszającymi prawa podstawowe i wolności — będą wskazywać inaczej.

Zawieszenie i listy krajowe

Komisja Europejska będzie monitorować sytuację w państwach znajdujących się na liście oraz w państwach kandydujących i reagować w razie zmiany okoliczności. Może tymczasowo uznać dane państwo za niebezpieczne lub zaproponować jego trwałe usunięcie z listy. Państwa członkowskie będą mogły wyznaczać dodatkowe bezpieczne państwa pochodzenia na poziomie krajowym.

Stosowanie koncepcji bezpiecznego państwa trzeciego

Państwa UE będą mogły stosować koncepcję bezpiecznego państwa trzeciego wobec wnioskodawcy ubiegającego się o azyl, który nie jest obywatelem danego kraju — a tym samym uznać, że jego wniosek nie spełnia kryteriów dopuszczenia — jeśli spełniony zostanie jeden z trzech warunków:

• istnieje związek między wnioskodawcą a państwem trzecim, np. obecność członków rodziny w tym kraju, wcześniejszy pobyt wnioskodawcy lub powiązania językowe, kulturowe bądź podobne;
• wnioskodawca przejeżdżał przez państwo trzecie w drodze do UE i mógł tam ubiegać się o skuteczną ochronę;
• istnieje umowa lub porozumienie z państwem trzecim — na poziomie dwustronnym, wielostronnym lub unijnym — dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl, z wyjątkiem małoletnich bez opieki.

Porozumienia te, zawarte przez UE lub jej państwa członkowskie z państwem trzecim, aby mogły mieć zastosowanie, muszą obejmować przepis zobowiązujący to państwo trzecie do merytorycznego rozpatrywania wszelkich wniosków o skuteczną ochronę składanych przez zainteresowane osoby.

Wcześniejsze stosowanie niektórych przepisów

Uznanie państwa trzeciego za bezpieczne zarówno na poziomie UE, jak i krajowym może być dokonywane z wyjątkami dotyczącymi określonych części jego terytorium lub jasno określonych kategorii osób. Zarówno ten przepis, jak i przyspieszone procedury graniczne dla wnioskodawców, których obywatelstwo wiąże się ze wskaźnikiem uznawalności azylu poniżej 20%, mogą być stosowane jeszcze przed wejściem w życie przepisów UE o przyznawaniu azylu od czerwca 2026 r.

Sprawozdawca Alessandro Ciriani (ECR, IT) powiedział:

– Finałowym głosowaniem plenarnym nad unijną listą bezpiecznych krajów pochodzenia Parlament Europejski wyznacza polityczny punkt zwrotny w zarządzaniu migracją. Porozumienie osiągnięte podczas negocjacji kończy okres niejednoznaczności i wyznacza jasny kierunek: wspólne zasady, szybsze i skuteczniejsze procedury, ochrona prawa do azylu dla osób do niego uprawnionych oraz stanowcze podejście do zwalczania nadużyć. Unia wyposaża się tym samym w jasne, wykonalne przepisy oparte na współdzielonej odpowiedzialności.

Sprawozdawczyni Lena Düpont (EPP, DE) powiedziała:

– Dzisiejsze porozumienie w sprawie koncepcji bezpiecznych państw trzecich dostarcza kolejnego kluczowego elementu składowego dla sprawnie funkcjonującego, wiarygodnego systemu azylowego. Umożliwiając w przyszłości szybsze i bardziej efektywne odrzucanie oczywiście bezzasadnych wniosków o azyl, przyspieszamy procedury azylowe, odciążamy systemy państw członkowskich i pomagamy ludziom uniknąć utknięcia w prawnej próżni na długie lata.

Porozumienia muszą jeszcze zostać formalnie przyjęte przez Radę.

Źródło informacji: komunikat prasowy PE