Czy właściciel nieruchomości musi inwestować w przyłączenie do sieci kanalizacyjnej – niezależnie od własnych możliwości finansowych?

Nawet kilkadziesiąt tysięcy zł kosztuje przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Jest obowiązkowe i jeśli właściciel nieruchomości sam go nie wykona, gmina może to nakazać lub sama wykonać i obciążyć właściciela kosztami, także dodatkowymi, wynikającymi z postępowania nakazowego i grzywny.

RPO po raz kolejny prosi MI o rozważenie zasadności przygotowania przepisów gwarantujących odpowiednią pomoc finansową państwa dla obywateli, których nie stać na samodzielne opłacenie kosztów budowy przyłącza.

„W ocenie RPO wydanie decyzji o obowiązku przyłączenia powinno być oceniane według konstytucyjnych standardów ochrony prawa własności przed wywłaszczeniem przez władzę publiczną. Nie każdego bowiem rodzaju aktywność inwestycyjna władzy publicznej jest uzasadniona i nie każda taka aktywność spełnia wymóg proporcjonalności wynikający z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Własność z istoty zawiera również uprawnienie do powstrzymywania się od jakichkolwiek działań inwestycyjnych czy budowlanych na własnym gruncie oraz prawo wyboru formy zapewnienia sobie dostępu do wody i odprowadzania ścieków w sposób adekwatny do zasobów właściciela nieruchomości.

Ze stanowiska Departamentu Prawnego MI wynika, że omawiane przepisy mogą naruszać zasadę proporcjonalności i w konsekwencji stanowić nadmierną ingerencję w konstytucyjne prawo własności. Są zatem wątpliwości co do ich zgodności Konstytucją. Świadczy to, że ustawodawca nie respektuje zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wyrażającej się m.in. w zakazie tworzenia konstrukcji normatywnych, które są niewykonalne przez adresatów norm prawnych.

W ocenie Rzecznika istnieje zatem konieczność modyfikacji przepisów, która uwzględni, że niektórzy obywatele nie są w stanie wykonać tego obowiązku z braku finansów. Jeżeli MI stoi na stanowisku, że od tego obowiązku nie powinno się wprowadzać żadnych zwolnień, to należy wprowadzić skuteczny mechanizm dofinansowania ze środków publicznych kosztów budowy przyłącza, mający na celu istotne wsparcie finansowe osób niezamożnych, których nie stać na tę inwestycję” – podaje RPO.

Ministerstwo Infrastruktury przyznaje, że zna problem – także wyniki kontroli NIK potwierdzają, że właściciele nieruchomości nie podłączają się do sieci z powodów finansowych.

Zdaniem MI jednak jest system pomocy: gminy mogą dofinansować inwestycje dotacją celową, źródłem finansowania inwestycji z zakresu sieci kanalizacyjnej mogą też być krajowe fundusze ekologiczne (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej). Decyzja nakazująca przyłączenie pozwala władzom samorządowym na określenie racjonalnego terminu wykonania obowiązku, biorąc pod uwagę sytuację materialną właściciela nieruchomości, którego decyzja dotyczy.

Ministerstwo Infrastruktury obecnie nie prowadzi prac nad zmianami legislacyjnymi w zakresie obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednakże przepisy w tym zakresie są stale analizowane w celu identyfikacji koniecznych zmian w przyszłości – zapewniono.