Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że samorządy powinny mieć możliwość wydawania wyłącznie biuletynów informacyjnych, pozbawionych treści publicystycznych i reklam, a zawierających wyłącznie informacje o działalności jednostki z wyraźnym oznaczeniem źródła finansowania.

Tymczasem Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedstawiło projekt ustawy o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji i niektórych innych ustaw (UC 130), w którym nie znalazły się przepisy mające na celu ograniczenie możliwości wydawania prasy przez jednostki samorządu terytorialnego.

W związku z tym RPO przypomniał, że od 2016 r. wielokrotnie zwracał się do MKIDN w związku z negatywnymi skutkami wydawania prasy przez j.s.t.

„Budzi to wątpliwości wobec obowiązku zagwarantowania wolności działalności prasy i innych środków społecznego przekazu (art. 14 Konstytucji RP), zasady pomocniczości (preambuła Konstytucji RP), wolności pozyskiwania informacji bez ingerencji władz publicznych (art. 54 Konstytucji RP i art. 10 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka) oraz wolności działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP). Wątpliwości RPO wynikają z dwóch problemów: systemowego  i strukturalnego.

Po pierwsze: zależność służbowa lub finansowa osób przygotowujących materiały prasowe w mediach podmiotów samorządowych od aktualnych piastunów może wypaczać realizację podstawowych funkcji prasy w demokratycznym społeczeństwie – sprawowania społecznej kontroli nad działaniem władz publicznych i rozpowszechniania informacji bez ich ingerencji. Dopiero funkcjonowanie mediów instytucjonalnie i ekonomicznie niezależnych od władz może zapewnić pełne warunki realizacji wolności pozyskiwania przez obywateli rzetelnej i pluralistycznej informacji.

Po drugie: wydawanie prasy przez j.s.t. wiąże się z zaburzeniem konkurencji na lokalnych rynkach mediów. Samorządy mogą bowiem wydawać tytuły prasowe nawet w całkowitym oderwaniu od zasad rynkowych, z pomocą środków publicznych i przy wsparciu urzędników, którzy tworzą lub redagują ich treści w ramach swych obowiązków” – wskazuje RPO.

Jak podkreśla, to państwo „musi zapewnić dostęp do bezstronnych i rzetelnych informacji oraz do szerokiego wachlarza opinii i komentarzy, odzwierciedlających różnorodność poglądów politycznych, a także by dziennikarze nie byli ograniczani w przekazywaniu tych informacji i komentarzy.

System publicznych dofinansowań wydaje się zaś prowadzić do jeszcze większego uzależnienia prywatnych tytułów i dziennikarzy lokalnych od organów władzy, w zależności od warunków przyznawania wsparcia. Ma to zasadnicze znaczenie w kontekście trudnej sytuacji ekonomicznej mediów lokalnych w Polsce”.

RPO uważa za celowe ponowne rozważenie zasadności ograniczenia możliwości wydawania prasy przez podmioty samorządowe i zwrócił się do minister  Marty Cienkowskiej o stanowisko.