20 października UE zgromadziła ministrów spraw zagranicznych i przedstawicieli państw członkowskich UE, Armenii, Azerbejdżanu, Republiki Mołdawii, Turcji, Ukrainy oraz partnerów z Azji Środkowej (Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu), aby omówić Agendę Łączności Międzyregionalnej, której celem jest połączenie UE z Azją Środkową poprzez Turcję i Kaukaz Południowy.

Inicjatywa ta będzie koordynować strategiczne inwestycje mające na celu pobudzenie handlu i rozwoju społeczno-gospodarczego poprzez odporne i wydajne połączenia transportowe, energetyczne i cyfrowe – ze zrównoważonym rozwojem i zieloną transformacją w centrum uwagi.

Spotkanie to jest kontynuacją strategicznego podejścia UE do regionu Morza Czarnego oraz szczytu UE-Azja Środkowa.

Ze strony UE w dyskusjach wzięli udział: Wysoka Przedstawiciel do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa/Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Kaja Kallas, Komisarz ds. Rozszerzenia Marta Kos i Komisarz ds. Partnerstw Międzynarodowych Jozef Síkela.

Podczas spotkań uczestnicy potwierdzili swoje zaangażowanie na rzecz pogłębiania współpracy w obszarach wspólnego zainteresowania, wzmacniania wzajemnej odporności i promowania bardziej połączonych, bezpiecznych i zamożnych regionów. Uczestnicy omówili również sposoby zacieśnienia współpracy w zakresie wspólnych interesów bezpieczeństwa.

Wzmocnienie bezpieczeństwa, stabilności i odporności w regionie Morza Czarnego

Region Morza Czarnego, będący kluczowym mostem między Europą a Azją, odgrywa istotną rolę w handlu międzynarodowym oraz transporcie zbóż, energii i surowców krytycznych – co sprawia, że ​​jest centralnym punktem bezpieczeństwa regionalnego i globalnego.

Podczas pierwszej sesji ministerialnej państwa członkowskie UE i kraje Morza Czarnego potwierdziły zasadnicze znaczenie bezpieczeństwa międzyregionalnego, w tym bezpieczeństwa morskiego. UE wyraziła gotowość do zwiększenia wsparcia dla państw członkowskich i partnerów budujących potencjał morski, w tym w zakresie monitorowania, ochrony infrastruktury krytycznej i przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym.

Omówiono również inicjatywy mające na celu rozszerzenie współpracy straży przybrzeżnej w regionie, wspieranie działań rozminowujących oraz przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z flotą cieni, w oparciu o doświadczenia zdobyte na Morzu Śródziemnym i Bałtyckim. Działania te wpisują się w działania UE na rzecz bezpieczeństwa Ukrainy i zapewnienia odporności regionu Morza Czarnego.

Uruchomienie Agendy Łączności Międzyregionalnej​​

Podczas drugiej sesji ministerialnej przedstawiciele UE wraz z ministrami państw członkowskich UE, krajów Morza Czarnego i Kaukazu Południowego oraz krajów Azji Środkowej omówili ambitny program połączeń międzyregionalnych, którego celem jest zbadanie możliwości gospodarczych i wspieranie długoterminowego wspólnego dobrobytu, współpracy i pokoju.

Nacisk położony jest na zrównoważone i odporne połączenia w czterech priorytetowych obszarach:

• Transport: wzmocnienie transgranicznego Transkaspijskiego Korytarza Transportowego (TCTC) i rozbudowa naszych połączeń transportowych.
• Cyfrowy: rozwijanie dostępu do szybkiego Internetu w celu stymulowania innowacji, handlu cyfrowego i zabezpieczania krytycznej infrastruktury.
• Energia: poprawa połączeń energetycznych i przyspieszenie wdrażania energii odnawialnej w celu zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego i dywersyfikacji.
• Handel: harmonizacja i digitalizacja procedur celnych w celu uproszczenia handlu transgranicznego i pogłębienia integracji rynku.

Agenda na rzecz Łączności, bazując na istniejących inicjatywach, będzie miała kluczowe znaczenie dla odporności i przyszłego wzrostu gospodarczego w całym regionie.

Dyskusje podkreśliły znaczenie koordynacji między różnymi uczestnikami. Komisja będzie pracować nad propozycją ram koordynacji, opierających się na istniejących praktykach i skupiających kraje uczestniczące, międzynarodowe instytucje finansowe, inwestorów prywatnych i zainteresowane strony trzecie. Ramy te zostaną zaprezentowane i dopracowane na Forum Inwestorów i Łączności TCTC w Taszkiencie (Uzbekistan) 27 listopada 2025 r. Równocześnie, mapowanie istniejących analiz i bieżących inwestycji w czterech priorytetowych obszarach będzie stanowić punkt odniesienia dla przyszłych dyskusji interesariuszy na temat priorytetowych inwestycji i miękkich środków w zakresie łączności.

Kaja Kallas, Wysoka Przedstawiciel ds. Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa/Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, oceniła:

– Region Morza Czarnego ma strategiczne znaczenie dla UE. Wojna Rosji na Ukrainie ma niebezpieczne skutki uboczne w całym regionie. Rozbudowa sił zbrojnych Moskwy, jej flota szpiegowska, dryfujące miny i zakłócanie systemów danych okrętowych to wspólne wyzwania dla bezpieczeństwa, które wymagają wspólnej reakcji. Poza Morzem Czarnym, wojna wpłynęła na handel lądowy między Azją a UE. Wraz z naszymi partnerami z Azji Środkowej zdywersyfikujemy połączenia między naszymi regionami i zapewnimy sobie więcej możliwości handlowych, energetycznych i cyfrowych.

Marta Kos, Komisarz ds. Rozszerzenia, powiedziała:

– Przed agresywną wojną Rosji większość handlu lądowego między Azją a Unią Europejską odbywała się przez Rosję. Dziś ta droga jest zamknięta. Potrzebujemy alternatyw. Właśnie dlatego wszystkie kraje rozciągające się od Europy do granic Chin zwróciły się do Luksemburga. Dzieje się to po raz pierwszy. Wszyscy wiemy, że poleganie na jednym dostawcy energii lub dóbr krytycznych naraża nas na niebezpieczeństwo. Budując wspólnie nową infrastrukturę, możemy dać sobie większą swobodę działania i więcej opcji w handlu, w zakresie tego, gdzie kupujemy energię i jak przesyłamy dane cyfrowe. Więcej opcji oznacza większą niezależność dla wszystkich.

Jozef Síkela, Komisarz ds. Partnerstw Międzynarodowych, mówi:

– Azja Środkowa to dynamiczny region z młodym pokoleniem i dużym potencjałem do współpracy z Europą w ramach Global Gateway. Razem możemy przekształcić ten potencjał w realne możliwości. Niezawodna łączność – w transporcie, energetyce i sieciach cyfrowych – stanowi fundament tego procesu. Wzmacniając te powiązania między naszymi regionami, możemy wspierać handel, tworzyć miejsca pracy i budować trwały dobrobyt po obu stronach.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE

Czytaj też:

Umowa o wolnym handlu UE–Indie do końca roku