Wchodzące w życie za dwa miesiące zaostrzenie norm stosowania acetamiprydu w 38 produktach rolnych nastąpi ze stratą dla producentów? Tak uważają posłowie – ale nie MRiRW.

Posłowie przypomnieli w interpelacji, że „19 sierpnia 2025 r. zaczną obowiązywać przepisy rozporządzenia Komisji (UE) 2025/158 z dnia 29 stycznia 2025 r., zmieniającego załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005, które wprowadziły znaczące obniżenie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach rolnych, w tym w kluczowych dla polskiego rolnictwa uprawach, takich jak porzeczki, sałaty, endywia, szpinak i boćwina. Nowe normy, obniżone w niektórych przypadkach do poziomu granicy oznaczalności (0,01 mg/kg), uniemożliwiają sprzedaż zarówno świeżych, jak i przetworzonych produktów (np. mrożonek, soków zagęszczonych) zawierających wyższe poziomy pozostałości, co szczególnie dotyka sektor eksportowy stanowiący około 75% polskiej produkcji owoców i warzyw.”

Między ogłoszeniem rozporządzenia (29 stycznia 2025 r.) a jego wejściem w życie (19 sierpnia 2025 r.) upływa zaledwie niecałe 7 miesięcy – tymczasem „Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczyło się do zaleceń dotyczących dostosowania praktyk uprawowych, nie proponując żadnych mechanizmów wsparcia dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty z powodu niesprzedawalnych zapasów. Brak oficjalnych szacunków dotyczących liczby pokrzywdzonych przedsiębiorców, wartości strat finansowych oraz ilości zmarnowanych produktów dodatkowo pogłębia niepewność w tym sektorze” – zauważają posłowie i pytają, czy nie było można postąpić inaczej.

Minister rolnictwa nie podziela tych obaw.

Acetamipryd szkodzi

Jak przypomniał Czesław Siekierski, „W związku z przedstawieniem przez Francję nowych danych naukowych dotyczących potencjalnej szkodliwości acetamiprydu, Komisja Europejska zleciła EFSA przeprowadzenie oceny w tym zakresie Podkreślenia wymaga, że w wyniku przeprowadzonej oceny naukowej EFSA stwierdzono neurotoksyczność rozwojową, co oznacza duże ryzyko powodowania przez tą substancję zaburzeń struktur mózgu w wieku płodowym i wczesnym wieku dziecięcym. Ponieważ wynik oceny wskazał na duże prawdopodobieństwo neurotoksyczności acetamiprydu, EFSA zaproponowała obniżenie wartości toksykologicznych, tj. dopuszczalnej dziennej dawki spożycia wyrażonej wartościami parametru ADI (maksymalna bezpieczna dawka przy codziennym spożyciu) oraz ARfD (maksymalna bezpieczna dawka przy jednorazowym spożyciu). Propozycja EFSA została przyjęta. W konsekwencji obniżenia wartości toksykologicznych EFSA zidentyfikowała ostre ryzyko dla 38 produktów przy obowiązujących do tej pory wartościach NDP z przekroczeniem maksymalnej bezpiecznej dawki przy jednorazowym spożyciu dla dzieci od 106% do 822% (w przypadku sałaty).”

Przygotowano projekt rozporządzenia i we wrześniu 2024 r. Stały Komitet – Sekcja Pozostałości Środków Ochrony Roślin, zatwierdził projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej i od 19 sierpnia 2025 r. zmianie ulegną najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach.

Skutki negatywne dla rolników nie takie znów wielkie?

Posłowie pytali:

„Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje wprowadzenie jakichkolwiek środków wsparcia, takich jak rekompensaty finansowe lub fundusze na wycofanie niesprzedawalnych produktów z rynku, dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty w wyniku nowych regulacji?

Czy ministerstwo dysponuje szacunkami dotyczącymi liczby przedsiębiorców pokrzywdzonych wprowadzeniem nowych norm oraz wartości poniesionych przez nich strat finansowych?

Czy istnieją szacunki dotyczące liczby ton owoców i warzyw, które mogą zostać zmarnowane z powodu niemożności sprzedaży produktów niespełniających nowych norm NDP/MRL?”

Odpowiedź ministra… dotyczy tylko porzeczki.

Jak zapewnił minister Czesław Siekierski, „Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokłada wszelkich starań, aby ograniczyć negatywne skutki opisanych wyżej zmian dla producentów i przetwórców porzeczki.

Informacja o zmianach wartości NDP została upowszechniana przez jednostki naukowe nadzorowane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym poprzez Platformę Sygnalizacji Agrofagów oraz system HortiOchrona, które stanowią płaszczyznę i narzędzie wymiany doświadczeń oraz transferu wiedzy przy realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin.

Podjęto również działania w celu rozszerzenia zakresu stosowania środków ochrony roślin zawierających deltametrynę o ochronę przed przeziernikiem porzeczkowcem w porzeczce. Prace zakończyły się wydaniem zezwoleń dla środków ochrony roślin Decis Expert 100 EC i Decis Mega 50 EW.

Co więcej, w ramach dotacji celowej udzielanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego zaplanowano badania nad zamiennikami dla acetamiprydu.

Należy też podkreślić, że obniżone wartości NDP będą dotyczyły także towarów importowanych z państw trzecich. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeznacza dodatkowe środki finansowe na badanie próbek pobieranych przez Państwową Inspekcję Sanitarną z importowanych towarów.”

Szczegółów – dodatkowych kwot i liczby planowanych badań – nie ma.

W ocenie MRiRW, brak jest podstaw prawnych do wnioskowania do Komisji Europejskiej o uruchomienie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu wycofania z rynku porzeczek lub przetworów z tych owoców nie spełniających norm – podał minister.

I – zapewne na pocieszenie – zamieścił jeszcze informację na temat stosunkowo małej produkcji porzeczki czarnej w 2024 roku.

Nie ma problemu?

W załączniku normy obowiązujące od 19 sierpnia – nie tylko dla porzeczek.

Czytaj też:

Komunikat MRiRW dotyczący obniżenia NDP/MRL dla substancji czynnej acetamipryd