Komisja Europejska przedstawiła dziś uzupełniający zestaw dostosowań WPR, których celem jest zapewnienie państwom członkowskim większej elastyczności we wspieraniu rolników zmagających się z gwałtownym wzrostem kosztów nawozów.

Środki te uzupełniają propozycję złożoną na początku tego tygodnia, mającą na celu wzmocnienie rezerwy kryzysowej w rolnictwie. Copa i Cogeca przyznają, że te zapowiedzi stanowią pierwszy pozytywny krok. Należy jednak postrzegać te propozycje jako to, czym są: ograniczonymi dostosowaniami, które nie poruszają kluczowych kwestii i nie odzwierciedlają skali kryzysu, który może dotknąć europejskie rolnictwo w nadchodzących miesiącach.

Za pośrednictwem komisarza ds. rolnictwa Christophe’a Hansena Komisja potwierdziła zwiększenie rezerwy na wypadek kryzysu w rolnictwie, która powinna osiągnąć 540 mln euro, umożliwiając jednocześnie państwom członkowskim uzupełnienie tej kwoty dodatkowym wsparciem krajowym. Jak podkreślaliśmy już, ta pula środków stanowi pierwszą próbę reakcji na kryzys i należy ją przyjąć z zadowoleniem. Niemniej jednak, w porównaniu z liczbą dotkniętych kryzysem europejskich rolników i skalą kryzysu, który może rozwinąć się w sezonie rolniczym 2026–2027, pozostaje ona bardzo ograniczona, zwłaszcza że środki te nie zostaną przeznaczone wyłącznie na pokrycie rosnących kosztów nawozów. Omija ona również konieczną debatę na temat europejskich mechanizmów, takich jak CBAM, które strukturalnie zawyżają ceny nawozów, a jednocześnie pozostawiają rolników z pełnymi kosztami.

Elastyczność oferowana państwom członkowskim w zakresie wyprzedzających płatności bezpośrednich w ramach WPR i wprowadzenia nowego systemu płynności w ramach rozwoju obszarów wiejskich może pomóc złagodzić ograniczenia przepływów pieniężnych dla niektórych rolników.

Jednakże, choć przekierowanie istniejących instrumentów WPR może przynieść krótkoterminową ulgę w trudnościach z przepływami pieniężnymi, nie tworzy ono nowych zasobów. Po prostu przesuwa finansowanie z jednego celu na inny, co oznacza, że ​​każde wsparcie dostępne dziś nieuchronnie zmniejszy zasoby dostępne dla rolników w przyszłości. Co więcej, może się wydawać, że zapewnia szybkie rozwiązanie, ale w praktyce jest ono dalekie od natychmiastowego. Wszelkie zmiany wymagają negocjacji na szczeblu UE, dostosowań do krajowych planów strategicznych WPR oraz procedur administracyjnych, które nieuchronnie zajmują czas.

Rolnicy, którzy dziś muszą stawiać czoła rosnącym kosztom środków produkcji, potrzebują szybkiego wsparcia, a nie takiego, które byłoby możliwe po długich cyklach wdrażania polityki.

Ostatnie wydarzenia pokazały już, jak szybko rynki nawozów mogą zostać zdestabilizowane przez wydarzenia geopolityczne. W czasach, gdy nawozy pozostają jednym z największych kosztów produkcji w europejskim rolnictwie – i największym pojedynczym kosztem nakładów dla wielu rolników uprawiających rośliny uprawne – opóźnienia w zapewnieniu skutecznego wsparcia grożą osłabieniem rentowności gospodarstw rolnych, produkcji żywności i jej przystępności cenowej dla europejskich konsumentów.

Copa i Cogeca ponawiają zatem apel o dodatkowe środki, które można wdrożyć bezzwłocznie i bez znaczących implikacji budżetowych. W szczególności apelujemy do instytucji europejskich o natychmiastowe wprowadzenie odstępstwa kryzysowego od progów dyrektywy azotanowej dla obornika i pofermentu, co umożliwi rolnikom lepsze wykorzystanie dostępnych źródeł składników odżywczych, a jednocześnie zwiększy przejrzystość rynków nawozów, aby zapobiec nadmiernej zmienności cen i spekulacjom. Wzywamy również Komisję i Radę do natychmiastowego zawieszenia CBAM dla nawozów.

Kryzys nawozowy wymaga wyjątkowej szybkości i determinacji. Copa i Cogeca apelują teraz do Rady i Parlamentu Europejskiego o jak najszybsze przyjęcie tych pierwszych środków i kontynuowanie prac nad dodatkowymi rozwiązaniami, które zapewnią rolnikom pewność i praktyczne wsparcie, których pilnie potrzebują. Bezpieczeństwo żywnościowe i odporność rolnictwa w Europie nie mogą sobie pozwolić na opóźnienie.

Źródło informacji: COPA COGECA