W obliczu kryzysu nawozowego wymagającego ponownego przemyślenia, Komisja Europejska wybiera status quo.

Po trzech latach oceny Komisja Europejska opublikowała długo oczekiwaną ocenę dyrektywy azotanowej. W ocenie stwierdzono, że te ponad 30-letnie przepisy nadal skutecznie realizują swoje cele środowiskowe, a pozostałe niedociągnięcia przypisuje się głównie słabemu wdrażaniu w państwach członkowskich.

Copa i Cogeca doceniają publikację oceny. Nie uwzględnia ona jednak głębokich zmian, jakie zaszły w europejskim rolnictwie od czasu przyjęcia dyrektywy w 1991 roku. Unia Europejska się rozszerzyła, zmieniły się warunki klimatyczne, rozwinęła się wiedza naukowa i praktyki rolnicze, a nowe technologie oferują obecnie możliwości osiągnięcia celów środowiskowych poprzez bardziej ukierunkowane i efektywne podejście.

Chociaż Dyrektywa początkowo przyczyniła się do znacznej poprawy jakości wody, w wielu państwach członkowskich w ostatnich latach postęp w jej wdrażaniu uległ zahamowaniu. Jednocześnie przestrzeganie jej przepisów stało się coraz bardziej złożone i kosztowne dla rolników. Spełnienie wymogów Dyrektywy często wymaga znacznych inwestycji i długoterminowego planowania, a rolnicy działają w coraz bardziej zmiennym otoczeniu gospodarczym, klimatycznym i geopolitycznym. Ocena nie uwzględnia również w wystarczającym stopniu wpływu ekonomicznego i konsekwencji dla gospodarstw rolnych, ponieważ nie odzwierciedla w wystarczającym stopniu ewolucji struktur rolniczych, różnorodności systemów produkcji oraz skumulowanego wpływu kolejnych zmian politycznych, które ukształtowały sektor w ciągu ostatnich trzech dekad.

W tym kontekście Copa i Cogeca wyrażają ubolewanie, że ocena nie przedstawia żadnych merytorycznych propozycji modernizacji lub uproszczenia ram prawnych. Poza apelem o lepsze wdrażanie przez państwa członkowskie, oferuje ona niewiele praktycznych rozwiązań, które mogłyby sprostać dzisiejszym realiom, w tym trwającemu kryzysowi nawozowemu, rosnącemu wpływowi zmian klimatu i potrzebie większej elastyczności w zarządzaniu składnikami odżywczymi.

Ocena ta powinna była zapoczątkować autentyczną refleksję nad tym, czy ramy prawne opracowane ponad trzy dekady temu są nadal w pełni dostosowane do wyzwań rolnictwa XXI wieku. Zamiast tego w dużej mierze potwierdza ona status quo.

Trudno to zrozumieć, skoro Unia Europejska upiera się, że dyrektywa jest odpowiednia do celu, a jakość wody w UE jest niska, a alternatywy dla gospodarki o obiegu zamkniętym i systemy gospodarowania obornikiem muszą zostać włączone do głównego nurtu, bez zajmowania się przestarzałymi i wadliwymi aspektami dyrektywy. Byłoby rozczarowujące, gdyby ten niezbędny krok w kierunku modernizacji nie został podjęty, gdy jest on w zasięgu ręki.

Wreszcie, zauważalny jest wyraźny brak spójności między ambicjami określonymi w Wizji przyszłości rolnictwa, Strategii dotyczącej hodowli zwierząt i Planie działań w sprawie nawozów a wnioskami z tej oceny.

Copa i Cogeca uważają zatem, że niniejsza ocena to dopiero pierwszy krok. Kluczowe jest, aby dialog dotyczący wdrażania dyrektywy azotanowej i nadchodzące procesy oceny przyniosły rzeczywiste uproszczenie, umożliwiły innowacje i zapewniły rolnikom nowoczesne, oparte na dowodach naukowych i praktyczne ramy regulacyjne, które pozwolą na osiągnięcie celów środowiskowych, a jednocześnie zabezpieczą konkurencyjność i odporność europejskiego rolnictwa.

Źródło informacji: COPA COGECA

Czytaj też:

Pierwsza ocena dyrektywy azotanowej