Plan działania UE w sprawie nawozów pokazuje, że Komisja nie zapewniła rolnikom natychmiastowej pomocy ani nie zajęła się zbliżającym się kryzysem żywnościowym.

W Strasburgu panował ogromny niepokój, gdy rolnicy z całej Europy po raz kolejny zgromadzili się na symbolicznej akcji zaledwie kilka godzin przed prezentacją planu działania Komisji w sprawie nawozów. Plan, ogłoszony w odpowiedzi na poważny kryzys, z jakim borykają się rolnicy z powodu rosnących kosztów tego kluczowego środka produkcji, ostatecznie ujawniony dzisiaj, nie zawiera żadnych natychmiastowych środków, które dałyby rolnikom nadzieję na krótkoterminową ulgę gospodarczą w obliczu kryzysu na Bliskim Wschodzie, a także brak zdecydowanych i ambitnych działań w perspektywie średnio- i długoterminowej, które przyniosłyby ulgę w obliczu mnożących się polityk UE sztucznie podnoszących ceny nawozów.

Dla wszystkich rolników zgromadzonych przed Parlamentem Europejskim wniosek jest jasny: jeśli w nadchodzących tygodniach i miesiącach ceny głównych kategorii nawozów utrzymają się na obecnym poziomie, kryzys w rolnictwie szybko przerodzi się w inflację żywnościową dla europejskich konsumentów i kryzys żywnościowy na skalę globalną.

Po kilku latach deficytu, w połączeniu ze stagnacją cen zbóż, przepływy pieniężne wielu gospodarstw rolnych w całej Europie nie będą w stanie zamortyzować szoku o takiej skali. Dlatego istnieje pilna potrzeba podjęcia działań i przewidywania niedoborów nawozów, a także zaporowych cen.

Decyzja Komisji o przyspieszeniu publikacji Planu Działań w sprawie Nawozów była początkowo postrzegana jako zachęcający sygnał i krok w dobrym kierunku. Dziś jednak jest ona postrzegana jako głębokie rozczarowanie: chociaż Komisja dysponuje wieloma narzędziami i możliwościami, aby bezpośrednio przeciwdziałać kryzysowi nawozowemu, nic z ogłoszonych dziś działań nie przynosi realnych rezultatów.

Podjęto decyzję o niezmienianiu obowiązujących ram regulacyjnych UE. Od tego momentu wszystkie propozycje zawarte w niniejszym komunikacie mogły stanowić jedynie potencjalne długoterminowe zamierzenia, pomimo listy ogłoszonych propozycji. Biorąc pod uwagę treść tego dokumentu, trudno oprzeć się wrażeniu, że Komisja nie jest na bieżąco z sytuacją w terenie.

Plan przedstawia kilka pożądanych, długoterminowych ambicji, takich jak rozszerzenie derogacji RENURE na pofermenty, ułatwienie przepływu składników odżywczych między regionami, z potencjalnymi zmianami w dyrektywach azotanowej i odpadowej. Komisja zapowiedziała również potencjalne rozważenie dodatkowych środków handlowych, a także zwiększenie przejrzystości rynku. Jednak wszystkie te możliwe środki są sformułowane ostrożnie, bez konkretnych zobowiązań i nie zapewniają kilku konkretnych środków, które mogłyby przynieść natychmiastową ulgę, poza wykorzystaniem istniejących i już zaprogramowanych funduszy WPR, według uznania państw członkowskich, co jest dalekie od skoordynowanej i wspólnej reakcji UE. Co więcej, takie podejście nie jest wystarczająco reaktywne na kryzys w tym sektorze ani nie obejmuje niezbędnych nowych dodatkowych środków.

Co ważniejsze, podejście w planie jest nierówne między rolnikami a przemysłem w odniesieniu do ETS i CBAM. Chociaż Copa i Cogeca opublikowały niewiarygodne szacunki ogromnych kosztów CBAM dla rolników i spółdzielni rolniczych, ostateczna wersja tekstu nie porusza już tej kwestii. Proponuje ona jedynie mechanizm finansowania produkcji nawozów niskoemisyjnych za pośrednictwem ETS, który przyniósłby korzyści przede wszystkim producentom nawozów, a jednocześnie bada możliwości, aby przychody z ETS mogły nagradzać efektywne wykorzystanie nawozów przez rolników. Propozycja dotycząca CRCF jest interesująca, ale proces certyfikacji prawdopodobnie będzie zbyt uciążliwy, aby zapewnić rzeczywiste wsparcie.

Przedstawiony dziś Plan Działań w sprawie Nawozów musi zostać wdrożony bez dalszych opóźnień i uzupełniony o natychmiastowe, konkretne rozwiązania adekwatne do skali kryzysu. Copa i Cogeca wzywają Komisję i państwa członkowskie do zdecydowanego działania poprzez zawieszenie taryf KNU na wszystkie nawozy (z wyłączeniem Rosji i Białorusi). Należy zezwolić państwom członkowskim na odstępstwo od progów dyrektywy azotanowej w kolejnym sezonie upraw, interweniować w kwestii płynności finansowej rolników oraz zawiesić opłatę CBAM.

Europejski sektor rolnictwa zmierza wprost w kierunku muru nawozowego, podczas gdy Unia Europejska monitoruje sytuację i waha się, kiedy powinna podjąć działania, ponieważ w przeciwnym razie jutro wszyscy europejscy konsumenci znajdą się pod ścianą.

Źródło informacji: COPA COGECA