Konieczne są dalsze kroki, aby zapewnić, że uproszczenie unijnego rozporządzenia w sprawie wylesiania (EUDR) stanie się wykonalną rzeczywistością dla europejskich rolników, właścicieli lasów i ich spółdzielni.

Chociaż europejskie sektory rolnictwa i leśnictwa z zadowoleniem przyjęły zeszłoroczne, ukierunkowane uproszczenia dla mikro- i małych podmiotów gospodarczych jako pozytywny krok w kierunku większej proporcjonalności, obecne prace przygotowawcze wskazują na potrzebę dalszych wysiłków. Organizacje przedstawiają konkretne i konstruktywne propozycje uproszczenia rozporządzenia. Ich uwzględnienie zapewni skuteczne wdrożenie rozporządzenia w praktyce.

Roczne odroczenie stosowania rozporządzenia UE w sprawie drewna (EUDR) zapewniło dodatkowy, cenny czas na przygotowania. Jednak w kontekście utrzymującej się niepewności rynkowej, rosnących kosztów produkcji i coraz większych wymagań regulacyjnych, rolnicy i właściciele lasów nadal borykają się ze znaczną presją i rosnącymi obowiązkami sprawozdawczymi. Ubolewamy, że uproszczenia nie znajdują wystarczającego odzwierciedlenia w praktyce, ponieważ europejscy rolnicy i właściciele lasów nadal borykają się ze skomplikowanymi procedurami i znacznym obciążeniem administracyjnym związanym z wdrażaniem rozporządzenia mającego na celu rozwiązanie problemu wylesiania, do którego dochodzi daleko od ich własnych gruntów.

Zbliżający się przegląd uproszczeń, który ma zostać przedstawiony do 30 kwietnia 2026 r., stanowi ważną okazję do kontynuacji dotychczasowych postępów. Kluczowe będzie, aby proces ten przyniósł praktyczne i wykonalne rozwiązania, które sprostają pozostałym wyzwaniom wdrożeniowym dla rolników i właścicieli lasów. Ciągłe wysiłki na rzecz uproszczenia, wraz z odpowiednim harmonogramem wdrażania, będą kluczowe dla zapewnienia płynnego przejścia.

Od momentu wejścia w życie nowych przepisów rolnicy, właściciele lasów i ich spółdzielnie konstruktywnie współpracowali z władzami krajowymi w celu określenia wykonalnych rozwiązań wdrożeniowych. Współpraca ta okazała się cenna, ale wskazała również obszary, w których obecne ramy prawne mogłyby zostać usprawnione, aby lepiej odzwierciedlały realia na poziomie gospodarstw rolnych i lasów, ponieważ obecny tekst rozporządzenia nadal jest trudny do zastosowania.

Konkretne sugestie

Głównym celem zapewnienia proporcjonalności i uproszczenia dla mikro- i małych operatorów powinno być zwolnienie ich z obowiązku składania uproszczonego oświadczenia oraz zapewnienie przez państwa członkowskie połączenia swoich systemów krajowych i zwiększenia ich interoperacyjności z systemem informacyjnym EUDR.

Ponadto konieczna jest ścisła współpraca ze stowarzyszeniami leśnymi i rolniczymi, grupami producentów i spółdzielniami w celu skoordynowania procesu składania uproszczonych deklaracji przez Państwa Członkowskie.

Podobnie, gdy pewne wymogi – takie jak zgłaszanie szacunkowych ilości – okazują się trudne do wdrożenia i gdy informacje te nie poprawiają znacząco identyfikowalności, można rozważyć ponowne rozważenie uwzględnienia tych informacji w uproszczonym zgłoszeniu.

Ponadto istnieje niepewność co do tego, czy deklaracja powinna być aktualizowana tylko w przypadku istotnych zmian, czy też należy zgłaszać nawet drobne zmiany. Zwiększa to nieprzewidywalność dla całego sektora rolno-leśnego, ponieważ zmiany takie jak ilość pozyskanej biomasy czy lokalizacja miejsca produkcji są powszechne w przypadku biomasy. System wymagający ciągłych aktualizacji nie jest uproszczony; w praktyce jest on niemożliwy do zarządzania. W świetle zmian wprowadzonych zmienionym rozporządzeniem, intensywność kontroli dla głównych podmiotów gospodarczych powinna zostać również zmniejszona poprzez istotną zmianę odpowiednich artykułów rozporządzenia.

W krajach sklasyfikowanych jako kraje niskiego ryzyka zasadne może być również rozszerzenie uproszczonego systemu na wszystkich producentów surowców, niezależnie od ich wielkości. Ryzyko wylesiania w kraju sklasyfikowanym jako kraj niskiego ryzyka nie zależy od wielkości producentów surowców, lecz od obowiązujących w danym kraju przepisów dotyczących lasów i ochrony przyrody oraz skuteczności ich egzekwowania. Ponadto istniejące unijne i krajowe bazy danych stanowią już solidną podstawę do identyfikowalności.

Wniosek

Biorąc pod uwagę obecną sytuację gospodarczą i potrzebę praktycznych rozwiązań w terenie, zapewnienie wystarczającej ilości czasu na wdrożenie jest nadal istotne. Starannie przemyślane rozpoczęcie stosowania rozporządzenia, w połączeniu z dalszym ukierunkowanym uproszczeniem tekstu, wspomogłoby skuteczną realizację jego celów, a jednocześnie zabezpieczyło rentowność europejskiego sektora rolnictwa i leśnictwa.

Europejskie społeczności rolnicze i leśne pozostają w pełni zaangażowane w realizację celów EUDR i są gotowe do dalszej konstruktywnej współpracy z instytucjami UE i organami krajowymi. Zapewnienie, że ramy te będą praktyczne, proporcjonalne i dostosowane do realiów lokalnych, będzie miało kluczowe znaczenie dla ich długoterminowego sukcesu.

Źródło informacji: COPA COGECA