W miarę jak Komisja Europejska forsowała umowę UE-Mercosur, najważniejsze organizacje UE działające w sektorze rolno-spożywczym, a także obrońcy praw ochrony środowiska i praw pracowniczych po raz kolejny zabrali głos i jednogłośnie sprzeciwili się poważnym zagrożeniom, jakie umowa ta stwarza dla bezpieczeństwa żywnościowego UE, celów środowiskowych, dobrostanu zwierząt, norm pracy i źródeł utrzymania rolników.

Umowa UE-Mercosur grozi umożliwieniem niezrównoważonego, bezcłowego importu ryżu, drobiu, wołowiny, cukru, kukurydzy i etanolu, z których wiele jest produkowanych według znacznie niższych standardów niż te wymagane w UE. Rodzi to poważne obawy dotyczące dumpingu środowiskowego i społecznego, ponieważ producenci z Mercosur często działają bez równie rygorystycznych zabezpieczeń dotyczących standardów pracy, wylesiania, stosowania pestycydów (na przykład ponad 30 substancji czynnych zatwierdzonych do stosowania w uprawie trzciny cukrowej w Brazylii zostało zakazanych do stosowania w uprawie buraków cukrowych w UE, a 52% substancji dopuszczonych do stosowania w uprawie kukurydzy nie znajduje się w UE), zrównoważonego zarządzania gruntami i emisji dwutlenku węgla – a rolnicy z UE muszą przestrzegać wszystkich tych wymogów. Postanowienia umowy dotyczące zrównoważonego rozwoju nie są ani wiążące, ani wystarczające, aby zapobiec negatywnym skutkom dla zdrowia, środowiska i zatrudnienia, narażając unijnych rolników i gospodarkę na nieuczciwą konkurencję.

Obciążenia ekonomiczne i spadające ceny dla producentów z UE są już widoczne – jedna trzecia unijnego importu drobiu (zarówno pod względem ilości, jak i wartości) pochodzi już z krajów Mercosuru, a rosnące ilości wołowiny, cukru, kukurydzy, miodu i etanolu są gotowe do wejścia na rynek UE. Brak wzajemności w zakresie standardów produkcji i kosztów, w połączeniu z deregulacją rynku, dodatkowo pogłębia tę nierówność, tworząc nierówne warunki konkurencji, które grożą utratą miejsc pracy, zamykaniem gospodarstw rolnych i fabryk w całej Europie. Umowa ta podważyłaby również zaufanie konsumentów do europejskiej żywności, jeszcze bardziej zdestabilizowałaby rynki i zagroziłaby wysokim standardom definiującym rolnictwo UE.

Skumulowany wpływ tej umowy jedynie pogłębi istniejące napięcia. Każda dodatkowa ilość dla sektorów wrażliwych jeszcze bardziej podważy zrównoważony rozwój UE, źródła utrzymania rolników, a nawet ich przetrwanie.

Podobnie, standardy dobrostanu zwierząt w krajach Mercosuru znacznie odbiegają od rygorystycznych zabezpieczeń obowiązujących w UE, co prowadzi do braku równowagi etycznej, podważającego wysokie standardy dobrostanu przestrzegane przez europejskich producentów. Istnieją również zagrożenia sanitarne, na przykład niedawne audyty DG SANTE ujawniły niedociągnięcia w brazylijskim systemie nadzoru nad ptasią grypą, potencjalne zaniżanie liczby ognisk choroby oraz stosowanie zakazanych metod chemicznego odkażania (np. drobiu mytego chlorem). Obawy budzi również brak pełnej identyfikowalności w niektórych krajach Mercosuru, co jest szczególnie problematyczne w przypadku importu wołowiny, ponieważ uniemożliwia uzyskanie pewności co do prawdziwego pochodzenia zwierząt i tego, czy produkcja jest związana z obszarami wylesionymi.

Ponadto ryzyko wyzysku pracowników jest zwiększone z powodu słabszej ochrony pracowników w krajach Mercosuru. Pomimo ratyfikacji odpowiednich konwencji, w krajach Mercosuru zgłaszane są naruszenia podstawowych konwencji MOP dotyczących zniesienia pracy przymusowej/niewolniczej i pracy dzieci. Ponadto, według Indeksu Praw Globalnych ITUC [1] , wszystkie kraje Mercosuru, z wyjątkiem Urugwaju, regularnie naruszają prawa pracownicze, w szczególności prawo do wolności zrzeszania się, prawo do rokowań zbiorowych i prawo do strajku. Zagraża to nie tylko prawom pracowników w państwach Mercosuru, ale także grozi negatywnym wpływem na płace, miejsca pracy i warunki pracy w Europie z powodu importu produktów związanych ze złymi praktykami pracy.

Ostatnio dodane zabezpieczenia to jedynie narzędzie komunikacji służące promocji umowy. Progi i kryteria są nieistotne lub są tak wysokie, że ich uruchomienie byłoby praktycznie niemożliwe, nie oferując realnej ochrony dotkniętym sektorom. Tak zwana klauzula ochronna nie ma praktycznego znaczenia, nie zapewniając ochrony przed strukturalną nierównowagą rynku i nieuczciwą konkurencją. Umowa fałszywie deklaruje również ochronę środowiska, pracy i wylesiania, ponieważ jej tak zwane klauzule nie są wykonalne i nie przewidują mechanizmów sankcji zapewniających ich przestrzeganie. W rezultacie dziesiątki tysięcy hektarów ziemi pozostają co roku zagrożone wylesianiem.

Co gorsza, uwzględnienie unikalnego „mechanizmu równoważenia” pokazuje niezdolność UE do obrony własnych standardów w ramach tej umowy i budzi w nas obawy o przyszłość, narażając na ryzyko unijne rolnictwo, standardy pracy, politykę klimatyczną i suwerenność.

Ta umowa pozostaje nie do przyjęcia, będąc zdradą rolników, pracowników i konsumentów, pogłębioną przez wątpliwe procedury demokratyczne i sądowe. Potrzebujemy spójnej polityki wspierającej suwerenność i zrównoważony rozwój UE oraz przejrzystego i uczciwego handlu.

[1] Globalny indeks praw – Międzynarodowa Konfederacja Związków Zawodowych

W imieniu następujących stowarzyszeń:

AVEC – Stowarzyszenie Przetwórców Drobiu i Handlu Drobiem w Krajach UE

CEFS – Europejskie Stowarzyszenie Producentów Cukru

CEPM – Europejska Konfederacja Producentów Kukurydzy

CIBE – Międzynarodowa Konfederacja Europejskich Plantatorów Buraków

COPA-COGECA – Zjednoczony głos rolników i ich spółdzielni w Unii Europejskiej

Unia

EFFAT – Europejska Federacja Związków Zawodowych Przemysłu Spożywczego, Rolnictwa i Turystyki

ePURE – Europejskie Stowarzyszenie Odnawialnego Etanolu

iEthanol – Europejskie Stowarzyszenie Producentów Przemysłowego i Napojowego Etanolu

SELMA – Europejskie Stowarzyszenie na rzecz Zrównoważonej Hodowli Zwierząt Hodowlanych i Mięsa

Via Campesina – Jesteśmy zbiorowym głosem chłopów w Europie

Źródło informacji: komunikat prasowy COPA COGECA