Najnowsze dane Komisji Europejskiej potwierdzają dramatyczny i bezprecedensowy spadek importu nawozów azotowych do UE po wejściu w życie Mechanizmu Dostosowania Granicznego w zakresie Węgla (CBAM).

W styczniu 2026 r. UE importowała jedynie 179 877 ton nawozów azotowych, w porównaniu z 1 183 728 tonami w styczniu 2025 r. Import spadł zatem do mniej niż 16% swojego zwykłego poziomu, co stanowi brutalną rzeczywistość, która teraz puka do drzwi UE.

Liczby te potwierdzają słuszność powtarzających się ostrzeżeń Copa i Cogeca w ostatnich latach. Rolnicy i organizacje spółdzielcze stale ostrzegają instytucje UE, że bez niezbędnych zabezpieczeń technicznych i gotowości rynku wdrożenie CBAM w odniesieniu do nawozów zakłóciłoby przepływy dostaw i zwiększyłoby koszty dla europejskich rolników.

Nawozy azotowe, bezpośrednio objęte mechanizmem CBAM, stanowią około 46% całkowitego zużycia nawozów w UE, przy czym ponad 30% tej ilości jest tradycyjnie importowane. Redukcja na tak dużą skalę nie może pozostać bez konsekwencji. Stanowi ona bezpośrednie zagrożenie dla stabilności produkcji rolnej w całej UE, destabilizując rynki poprzez wywoływanie zachowań wyprzedzających, co można było zaobserwować w grudniu 2025 r., tuż przed wdrożeniem mechanizmu.

Tymczasem ceny nawozów krajowych nadal rosną. W styczniu 2026 r. były one o 25% wyższe niż średnia z 2024 r. Biorąc pod uwagę, że nawozy stanowią średnio od 15% do 30% kosztów środków produkcji ponoszonych przez rolników, a sektor roślin uprawnych jest już pod silną presją, notując ujemne marże trzeci rok z rzędu, sytuacja ta może szybko stać się punktem zwrotnym w wielu państwach członkowskich.

Poziom zapasów jest równie niepokojący. Średnio obecne zapasy pokrywają jedynie około 45–50% zapotrzebowania rolników na nawozy na zbiory w 2026 r., przy czym w niektórych państwach członkowskich, takich jak Włochy i Irlandia, poziomy te są znacznie niższe. Sytuacja ta nie uwzględnia przygotowań do zbiorów w 2027 r. i uwypukla rosnącą podatność produkcji żywności w UE na zagrożenia.

Copa i Cogeca wielokrotnie apelowały o pragmatyczne i odpowiedzialne podejście. Wśród kluczowych postulatów podnoszonych podczas protestów w grudniu i styczniu znalazło się odroczenie wdrożenia CBAM dla nawozów do czasu, aż warunki techniczne zapewnią przewidywalność cen importowych i fakturowania, uniknięcie zakłóceń w dostawach w całym łańcuchu dostaw oraz wprowadzenie długoterminowych środków w celu zrekompensowania rolnikom kosztów związanych z CBAM.

Dane nie pozostawiają już cienia wątpliwości. Kiedy import spada o ponad 80%, ceny nadal rosną, a dostępność staje się niepewna, nie jest to już teoretyczny problem. To bezpośrednie zagrożenie dla produkcji rolnej i bezpieczeństwa żywnościowego w UE!

Unia Europejska musi uznać tę rzeczywistość i podjąć odpowiednie działania. Copa i Cogeca apelują o natychmiastowe zawieszenie CBAM w odniesieniu do nawozów, aby zapobiec dalszym zakłóceniom i chronić europejskie rolnictwo. Potrzebne są również środki strukturalne, aby zapewnić długoterminową dostępność i przystępność cenową nawozów w UE. W tym kontekście Copa i Cogeca są gotowe przedstawić konkretne propozycje w ramach przyszłego Planu działania w sprawie nawozów. Jednak bez natychmiastowych działań krótkoterminowych sektor ryzykuje popadnięcie w poważny kryzys.

Źródło informacji: Copa i Cogeca

Czytaj też:

Grupa Azoty ze zmianą zarządu

CC: Przestawianie leżaków na pokładzie statku CBAM Titanic