Od jakiegoś już czasu Ministerstwo Finansów informuje o audytach wykrywających miliardowe nadużycia.

Ostatnio takie wieści przekazano 16 lipca:

„Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) prowadzi działania kontrolno-audytowe w celu ujawnienia przypadków niewłaściwego wydatkowania środków publicznych.

Audytami za lata 2020-2023 zostało objętych 167 podmiotów, w tym fundacje, stowarzyszenia i ministerstwa.

W wyniku 177 audytów stwierdzono nieprawidłowości na łączną kwotę 120 mld zł.

KAS złożyła do Prokuratury 250 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Kwota objęta zawiadomieniami to ponad 106 mld zł. (…) Organy KAS złożyły do tej pory 250 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do prokuratury. W ich wyniku wszczęto już około 200 postępowań. Kwota objęta zawiadomieniami to 106 mld zł.  ”

Podobne informacje publikowane były wcześniej.

Czytaj też np.

O 2 mld zł wzrosła kwota nieprawidłowości stwierdzonych przez KAS w audytach

Informacja z połowy lipca nie różniła się zbytnio od tych wcześniejszych (może tylko brakiem list przekazywanych do prokuratury).

KAS informuje o sukcesach audytowych IAS

W czasach kiedy jeszcze owe listy były podłączane, można było poznać m. in. wykaz zatytułowany „Zawiadomienia złożone do Prokuratury przez organy KAS w toku prowadzonych audytów na dzień 25.05.2026 r.”

Zawierał pozycję:

„Uchylanie się od wykonania obowiązku podejmowania działań mających na celu ukształtowanie i stosowanie w nadzorowanych spółkach zasad wynagradzania członków organów zarządzających i nadzorczych przewidzianych w ustawie o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (tzw. ustawa <kominowa>), czym narażono spółki na straty w wysokości 68.473.933,70 zł.

Kwota zawiadomienia 68.473.933,70 zł.”

Ministerstwo Finansów pytane „Których spółek dotyczy to zawiadomienie, jakiego okresu i czy obejmuje KGS – w szczególności Elewarr? Która prokuratura zajmuje się sprawą?” okazało się jednak dziwnie nierozmowne. Przyznało, że „informacje dotyczące działań audytowych Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) w zakresie środków publicznych są na bieżąco publikowane na stronie internetowej Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej”. Jak dodano, „Szef KAS koordynuje zadania Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej (IAS) w tym zakresie. Na ww. stronie opublikowano także wykazy audytowanych jednostek wraz ze wskazaniem jednostki KAS prowadzącej audyt. Ewentualne pytania w sprawie audytu prosimy kierować do Rzecznika prasowego IAS w Katowicach.”

Wydawałoby się więc, że IAS w Katowicach tylko marzy o tym, żeby pochwalić się tymi  swoimi sukcesami audytowymi.

IAS Katowice informuje, że… prokuratura poinformuje

IAS Katowice zapytana o to samo, o co wcześniej pytałam Ministerstwo Finansów, skromnie odesłała jednak do prokuratury:  „W tej sprawie zachęcam do kontaktu z Prokuraturą Regionalną w Katowicach, która jest władna do przekazywania informacji na temat treści złożonych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach zawiadomień.” Pod taką informacją podpisał się Michał Kasprzak, rzecznik prasowy / Kierownik Referatu Komunikacji Izby Administracji Skarbowej w Katowicach.

Jak się jednak okazało, prokuratura dysponowała tylko informacją o tym, że w treści zawiadomienia wskazano 18 podmiotów, ale śledztwo nie obejmuje ani KGS, ani Elewarru.

Pozostało powtórzyć w IAS Katowice pytanie o przeprowadzenie w KGS i Elewarrze audytu.

Audyt? Jaki audyt?

Bo jest różnica między zawiadomieniem prokuratury a przeprowadzeniem audytu.

„Prokuratura poinformowała mnie o treści zawiadomienia złożonego przez IAS. Wciąż jednak nie wiem, <Czy audyt obejmował Krajową Grupę Spożywczą i Elewarr?> I o to pytam. Innymi słowy: czy IAS nie potwierdza problemu w KGS i Elewarrze, dotyczącego ustawy kominowej?”

I tu już Michał Kasprzak, rzecznik prasowy / Kierownik Referatu Komunikacji Izby Administracji Skarbowej w Katowicach odpowiadał wielokrotnie.

13 lipca tak:

„audyt prowadzony przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w Ministerstwie Aktywów Państwowych nie obejmował Krajowej Grupy Spożywczej i Elewarr.”

Pozostało dopytywać: „A czy taki audyt jest planowany? Co wpłynęło na pominięcie KGS i Elewarru przy prowadzonym audycie?”

Odpowiedź udzielona 16 lipca:

„audyty, które wykonujemy, są realizowane w oparciu o plan audytów zatwierdzany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W planie tym w pierwszej kolejności ujmowane są podmioty z siedzibą na terenie województwa śląskiego. Podmioty, o które Pani pyta, nie były dotychczas ujmowane w planach audytów i na ten moment nie jest przewidziane ich uwzględnienie w przyszłych planach. Zdarza się jednak, że przeprowadzamy audyty poza planem – np. na wniosek Ministerstwa Finansów.”

A więc zawiadomienia prokuratury były czy nie były składane po audytach? Pytałam dalej: „jeśli IAS w Katowicach – jak podaje KAS – 24 marca 2026 r. po audytach powiadomiła prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez: <tu lista 18 podmiotów> – to na czyj wniosek przeprowadzano w nich audyty? Ministerstwa Finansów?”

Odpowiedź z 20 lipca:

„Izba Administracji Skarbowej w Katowicach nie prowadziła audytów w wymienionych przez Panią podmiotach.

Ustalenia stanowiące podstawę sformułowania zawiadomienia o zaistnieniu okoliczności uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa w związku ze stwierdzeniem przypadków naruszenia zasad kształtowania wynagrodzeń władz spółek Skarbu Państwa, poczynione zostały w toku audytu realizowanego na wniosek Ministerstwa Finansów wobec Ministerstwa Aktywów Państwowych.”

A więc był audyt – ale nie w podmiotach, co do których IAS złożyła w prokuraturze zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, ale w MAP.

A czy to może oznaczać pomijanie niektórych podmiotów, też przecież podległych MAP?

Zebrałam kwestie, które pozostały niejasne: „IAS w Katowicach nie prowadziła audytów w wymienionych poniżej 18 przedsiębiorstwach, co do których zawiadomiła Prokuraturę Regionalną w Katowicach o możliwości popełnienia przestępstwa? To jakie audyty i gdzie prowadziła <na wniosek Ministerstwa Finansów wobec Ministerstwa Aktywów Państwowych>?

Pytałam: <Jaki był wniosek dotyczący zakresu audytów w podmiotach podległych MAP? Czy wszystkie te audyty w podmiotach podległych MAP prowadzone przez IAS w Katowicach zakończyły się złożeniem zawiadomień w prokuraturze?>

A jeszcze wcześniej: <A czy taki audyt (tj. w Krajowej Grupie Spożywczej i Elewarr) jest planowany? Co wpłynęło na pominięcie KGS i Elewarru przy prowadzonym audycie?>”

Odpowiedź z 24 lipca:

„Izba Administracji Skarbowej w Katowicach nie prowadziła audytu w żadnym z 18 podmiotów wymienionych w treści zapytania. Ustalenia stanowiące podstawę sformułowania zawiadomienia o zaistnieniu okoliczności uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa w związku ze stwierdzeniem przypadków naruszenia zasad kształtowania wynagrodzeń władz spółek Skarbu Państwa poczynione zostały w toku audytu realizowanego na wniosek Ministerstwa Finansów wobec Ministerstwa Aktywów Państwowych. W ramach opisywanego audytu ocenie poddawana była skuteczność nadzoru właścicielskiego sprawowanego przez Ministra na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym w latach 2020–2023. W związku z tym weryfikacji wymagała m.in. prawidłowość reguł zastosowanych przez spółki nadzorowane przez Ministra Aktywów Państwowych w powołanym wyżej okresie w przedmiocie kształtowania wynagrodzeń członków organów zarządzających oraz nadzorczych, przewidzianych ustawą z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami i zmodyfikowanych przepisami ustaw o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej (tzw. ustaw okołobudżetowych).

Pani pytania oparte są o błędne założenie, że Izba Administracji Skarbowej w Katowicach prowadziła odrębne audyty wobec 18 podmiotów wymienionych w treści zapytania. Z tego powodu udzielenie odpowiedzi na nie uznać należy za bezprzedmiotowe.

Izba Administracji Skarbowej w Katowicach w obszarze audytu wydatkowania środków publicznych funkcjonuje w oparciu o plan audytów, zatwierdzany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W planie, w pierwszej kolejności, ujmowane są podmioty posiadające siedzibę na terenie województwa śląskiego. Zarówno Krajowa Grupa Spożywcza S.A., jak i ELEWARR Sp. z o.o. nie były dotychczas ujmowane w planach audytu. Na ten moment nie jest także planowane ich ujęcie w planie audytów w przyszłości.”

I wszystko jasne.

W Elewarrze i KGS nie ma co sprawdzać?

Po prawie dwóch miesiącach okazało się więc, że IAS w Katowicach powiadomiła prokuraturę – w wyniku audytu przeprowadzonego w MAP – o złym nadzorze MAP nad 18 podległymi ministrowi przedsiębiorstwami, co przejawiło się w „Uchylaniu się od wykonania obowiązku podejmowania działań mających na celu ukształtowanie i stosowanie w nadzorowanych spółkach zasad wynagradzania członków organów zarządzających i nadzorczych przewidzianych w ustawie o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (tzw. ustawa <kominowa>)”.

Ów audyt nie dopatrzył się podobnych problemów w nadzorze MAP nad KGS i w szczególności nad Elewarrem. Czy tajemnica tkwi w tym, że badano przestrzeganie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym – ale tylko w latach 2020–2023?

Raczej nie.

Kwestia podlegania Elewarru pod ustawę kominową rozstrzygnęła się właśnie w 2023 roku:

W Elewarrze nie powinno być kominowych wynagrodzeń

Jak najbardziej więc te problemy powinny być objęte audytem prowadzonym w MAP. Dlaczego nie były? Dlaczego „kominy” w Elewarrze nie są interesujące ani dla poprzedniej, ani dla obecnej władzy? Co wpłynęło na pominięcie KGS i Elewarru w prowadzonym audycie?

Czytaj też:

NIK kapituluje podczas kontroli w KGS?