Produkcja zbóż spada po ubiegłorocznym odbiciu, podczas gdy uprawy roślin oleistych i białkowych utrzymują dodatnią dynamikę.

Eksperci grup roboczych Copa-Cogeca ds. zbóż, roślin oleistych i roślin białkowych przewidują, że rok 2026 będzie trudniejszy dla zbóż w UE. Jednocześnie przewiduje się, że rośliny oleiste przyniosą kolejne obfite plony, a rośliny białkowe utrzymają swoją pozytywną dynamikę pomimo niższych plonów. Jednak ogólne prognozy nadal w dużym stopniu zależą od pogody, a nadchodzące tygodnie będą kluczowe dla potwierdzenia ostatecznych danych dotyczących produkcji, ponieważ ostatnie zjawiska pogodowe mogą mieć większy wpływ niż początkowo przewidywano.

Prognozuje się, że produkcja zbóż w UE-27 osiągnie około 264 mln ton w 2026 r., co oznacza spadek o 6,6% w porównaniu z 2025 r. Chociaż przewiduje się jedynie nieznaczne zmniejszenie powierzchni upraw zbóż w przypadku większości upraw, niższe plony w dużej części UE i znaczne zmniejszenie powierzchni upraw kukurydzy negatywnie wpływają na perspektywy produkcji po ubiegłorocznym ożywieniu gospodarczym. Sytuacja ta jest częściowo związana z obecnym kryzysem nawozowym, choć jego wpływ na zbiory w 2026 r. prawdopodobnie pozostanie ograniczony w porównaniu ze znacznie większymi skutkami przewidywanymi na przyszły rok.

Prognozuje się, że całkowita produkcja pszenicy spadnie o 4,2%, w tym pszenicy zwyczajnej o 4,3%, a pszenicy durum o 2,1%. Produkcja jęczmienia ma spaść o 3,5%, a kukurydzy odnotuje największy spadek (-13,9%), głównie z powodu 15,2% zmniejszenia powierzchni zasiewów, pomimo zasadniczo stabilnych plonów, z wyjątkiem Francji, Węgier i Hiszpanii.

Spośród innych zbóż prognozuje się spadek produkcji żyta o 4,0%, ponieważ wzrost plonów zostanie z nawiązką zniwelowany przez zmniejszenie powierzchni zasiewów. Produkcja owsa ma spaść o 9,3%, a pszenżyta również odnotuje umiarkowany spadek. Ogólnie rzecz biorąc, sytuacja w poszczególnych państwach członkowskich pozostaje bardzo nierównomierna – niektóre regiony korzystają z korzystnych warunków uprawy, podczas gdy inne nadal borykają się z utrzymującą się suszą, stresem cieplnym i niedoborami wody, co zmniejsza potencjał plonowania, szczególnie w Hiszpanii i na Węgrzech.

Chociaż oczekuje się, że zbiory zbóż w 2026 r. utrzymają się na poziomach wyższych niż te odnotowane w trudnych ostatnich latach, oznacza to wyraźny krok wstecz w stosunku do ożywienia obserwowanego w 2025 r. To po raz kolejny uwypukla rosnącą wrażliwość europejskiej produkcji zbóż na wahania klimatyczne i podkreśla znaczenie utrzymania konkurencyjności rolników i dostępu do efektywnych narzędzi produkcyjnych.

W przypadku roślin oleistych prognozy na rok 2026 są szczególnie obiecujące, ponieważ całkowita produkcja w UE-27 ma osiągnąć 33,3 mln ton, co stanowi wzrost o 6,8% w porównaniu z rokiem 2025. Oczekuje się, że całkowita powierzchnia upraw roślin oleistych wzrośnie o 6,6%, a średnie plony pozostaną zasadniczo stabilne. Jednak fala upałów pod koniec czerwca, a następnie ekstremalne zjawiska pogodowe ostatnich dni, w szczególności ulewne deszcze i grad, mogły znacznie obniżyć plony w niektórych krajach, zwłaszcza w Niemczech.

Prognozuje się, że produkcja rzepaku wzrośnie o 6,4%, wspierana przez większą powierzchnię zasiewów, podczas gdy produkcja słonecznika odnotuje największy wzrost (+11,2%), napędzany zarówno przez zwiększenie areału upraw, jak i poprawę plonów. Z kolei produkcja soi ma spaść o 4,3%, odzwierciedlając niższe plony pomimo niewielkiego wzrostu powierzchni upraw. Podobnie jak w przypadku zbóż, prognozy różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich, w zależności od warunków pogodowych i lokalnych uwarunkowań agronomicznych.

Uprawy roślin białkowych nadal rokują dobrze w 2026 roku. Prognozuje się, że produkcja w UE-27 osiągnie 4,0 mln ton, co stanowi wzrost o 5,0% w porównaniu z 2025 rokiem. Wzrost ten jest napędzany głównie przez znaczną ekspansję powierzchni upraw, która z nawiązką zrekompensuje niższe średnie plony. Produkcja grochu ma wzrosnąć o 4,3%, fasoli o 7,2%, a produkcja łubinu ma spaść o 7,0% z powodu znacznego spadku plonów pomimo większej powierzchni upraw.

Chociaż obecne prognozy dla roślin oleistych i białkowych pozostają zasadniczo pozytywne, a produkcja zbóż ma utrzymać się na zadowalającym poziomie pomimo spadku, zbiory nie są jeszcze pewne. Utrzymujące się fale upałów, przedłużająca się susza lub niekorzystne warunki pogodowe podczas napełniania i zbiorów ziarna w państwach członkowskich, w których zbiory nadal trwają, mogą nadal wpływać na ostateczne plony. Dlatego ścisłe monitorowanie stanu upraw w całej UE pozostaje kluczowe, ponieważ nadchodzące tygodnie będą decydujące dla ostatecznego wyniku zbiorów w 2026 roku.

Źródło informacji: COPA COGECA