Ponad połowa rolników (57,7%) deklaruje, że jest w stanie utrzymać siebie i rodzinę wyłącznie z gospodarstwa rolnego.

Wynika to z badania „Polska wieś i rolnictwo 2024”. W badaniu tym rolnicy – jak piszą autorzy badania, zamówionego przez MRiRW –  stanowili najliczniejszą grupę, bo 759 ankietowanych. Wszystkich respondentów było znacznie więcej: 1510 – to mieszkańcy obszarów wiejskich i 1001 – mieszkańcy miast.

Rolnicy z badania daleko odbiegali od przeciętnej – o ile ARiMR podaje, że średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych (obliczona jako iloraz powierzchni użytków rolnych, zadeklarowanych jako działki rolne we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2024 i liczby rolników, którzy złożyli wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w roku 2024) w gospodarstwie w kraju w 2024 roku wynosi 11,59 ha, to ministerialne badanie objęło jednak grupę rolników znacznie zasobniejszych w ziemię:

„Średnia powierzchnia gruntów rolnych (łąki, pastwiska, grunty orne, sady), których właścicielami lub współwłaścicielami są respondenci biorący udział w badaniu to 19,25 ha. W grupie rolników biorących udział w badaniu średnio było to 22,2 hektara. Znacznie większy areał gruntów rolnych posiadali beneficjenci Wspólnej Polityki Rolnej (co piąty z nich posiada grunty rolne o powierzchni powyżej 30 ha) oraz rolnicy w wieku 35-54 lat” – podają autorzy badania „Polska wieś i rolnictwo 2024”.

Trzeba zauważyć, że pod względem areału wyodrębniono 5 grup respondentów podobnie licznych:

– do 4,9 ha miało 22,5% rolników

– od 5 do 9,9 ha – 17,0%

– od 10 do 19,9 ha – 24,5%

– od 20 do 29,9 ha – 17,5%

– pow. 30 ha – 18,4%.

Jak dodają autorzy badania, 77,8% rolników biorących udział w badaniu deklarowało, że korzystało z płatności bezpośrednich – a więc stosunkowo niewielu. Wśród respondentów 759 osób to beneficjenci Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Największa część tych osób to mieszkańcy obszarów wiejskich (695) – poinformowano też.

Trzeba odnotować, że w grupie 895 osób, określonej jako „właściciele gruntów rolnych”, aż 84,9% nie oddaje w dzierżawę ani nie użycza gruntów rolnych (zaliczono tu np. pole, łąkę, pastwisko, sad, staw rybny).

Sytuacja gospodarstw rolnych

Dla takiej grupy respondentów uzyskano następujący wynik oceny sytuacji gospodarstw rolnych:

”Ponad połowa rolników (57,7%) deklaruje, że jest w stanie utrzymać siebie i rodzinę wyłącznie z gospodarstwa rolnego. Wskaźnik ten jest ściśle związany z areałem i nie zależał od wieku respondenta. Jedynie 13,5% rolników zarządzających gospodarstwem do 4,9 ha deklaruje, że jest w stanie się z niego utrzymać, podczas gdy w przypadku największych gospodarstw, odsetek takich deklaracji wzrasta do 90,7%.”

Natomiast na pytanie: „Jak ocenia Pan(i) obecną sytuację finansową własnego gospodarstwa domowego?” odpowiedzi „bardzo dobrze” i „raczej dobrze” stanowiły 44,9% wszystkich wskazań rolników, a odpowiedź: „źle” i „bardzo źle” wybrało zaledwie 11,7% rolników biorących udział w badaniu. Blisko połowa (51%) wszystkich badanych oceniła obecną sytuację finansową własnego gospodarstwa domowego „bardzo dobrze” albo „raczej dobrze” – podano.

Trzeba zauważyć, że liczna jest grupa rolników będących w stanie utrzymać się tylko z gospodarstwa („zdecydowanie” i „raczej”) – i to w każdej z grup areałowych:

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym poniżej 5 ha odpowiedziały tak w 13,5%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 5 do 9,9 ha – 43,4%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 10 do 19,9 ha –  63,4%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 20 do 29,9 ha – 85,7%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym powyżej 30 ha – 90,7%

Zaprzestać?

Jak wyliczono, zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej rozważa 18,4% rolników: „Najczęściej myślą o takiej decyzji osoby kierujące gospodarstwem rolnym o powierzchni poniżej 5 ha (31,1%) oraz rolnicy w wieku 35-54 lata (21,2%)” – podano, ale trzeba zauważyć, że w grupie rolników do 5 ha „zdecydowanie tak” – to 2,3% odpowiedzi, a „raczej tak” – 28,7%.

Co zaskakujące, zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej rozważa „zdecydowanie tak” najliczniejsza grupa posiadaczy powyżej 30 ha – aż 5 proc.

Wskaźniki dla osób z mniejszym areałem są znacznie niższe:

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym poniżej 5 ha odpowiedziały „zdecydowanie tak” w 2,3%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 5 do 9,9 ha – 3,1%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 10 do 19,9 ha – 1,1%

W grupie osób kierujących gospodarstwem rolnym od 20 do 29,9 ha nie znaleziono żadnego chętnego.

Prowadzić!

W każdej z grup obszarowych najliczniejsze są grupy rolników, które „raczej” i „zdecydowanie” nie rozważają zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej:

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym poniżej 5 ha – raczej nie 35,7%; zdecydowanie nie – 19,9%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 5 do 9,9 ha – 39,5% i 24,8%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 10 do 19,9 ha – 43,5% i 34,9%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym od 20 do 29,9 ha – 36,1% i 49,6%

Osoby kierujące gospodarstwem rolnym powyżej 30 ha – 25,0% i 55,0%.

Nie ma alternatywy?

Mieszkańcy obszarów wiejskich są „bardzo” lub „raczej” zadowoleni z tego że mieszkają na wsi, a nie w mieście (łącznie zadowolenie z mieszkania na wsi wyraża 93,2% respondentów, a 48,5% to osoby bardzo zadowolone) – podają autorzy badania.

„Blisko jedna czwarta rolników (26,2%) biorących udział w badaniu dodatkowo podejmuje się pracy pozarolniczej.

Pozostali rolnicy nie podejmowali dodatkowego zatrudnienia (pozarolniczego) ze względu na brak czasu (58,6%) oraz wystarczające dochody z prowadzenia działalności rolniczej (22,7%)” – podają autorzy badania.

Czytaj też:

Do jakiego źródła informacji mają zaufanie rolnicy?