Kwestia przewozów i zakresu ich kontroli  jest ważna dla przewoźników, ale i dla rolników. Z jednej strony istotne jest, kto przewozi, z drugiej – co wiezie i jak jest to kontrolowane.

Problem wyjaśniło Ministerstwo Infrastruktury, odpowiadając na interpelację.

Jak podano w odpowiedzi, „zagraniczny podmiot wykonujący przewóz drogowy rzeczy na terytorium Polski ma obowiązek zgłoszenia wykonywania takiego przewozu w systemie SENT/RMPD. Od 1 listopada 2024 r. przewoźnicy niemający siedziby w Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub EFTA obowiązani są przesłać do rejestru zgłoszeń, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218), przed rozpoczęciem przewozu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgłoszenie takiego przewozu i uzyskać dla tego zgłoszenia numer referencyjny, a także zapewnić przekazywanie danych geolokalizacyjnych do tego systemu.”

Do 2021 – za zezwoleniem

2021 to ostatni pełny rok, a którym na przewozy drogowe rzeczy między Polską a Ukrainą niezbędne było uzyskanie zezwoleń – kontyngent wynosił po 160 tys. zezwoleń ogólnych dla każdej ze stron, ważnych na przewozy dwustronne lub tranzytowe, co stanowiło 320 tys. jazd w obie strony. Kontyngent został w całości wykorzystany przez przewoźników ukraińskich.

Na podstawie umowy pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów z 29 czerwca 2022 r. przewozy dwustronne i tranzytowe pomiędzy stronami umowy mogą być wykonywane bez zezwoleń. Przewoźnicy ukraińscy mają także możliwość wykonywania na terytorium RP przewozów na podstawie zezwoleń EKMT.

I wzrost przewozów jest trzykrotny: „Według danych Krajowej Administracji Skarbowej w okresie 1 stycznia – 31 grudnia 2024 r. zanotowano łącznie 1 009 288 przejazdów pojazdów ciężarowych zarejestrowanych w Ukrainie przez granicę polsko-ukraińską” – podało ministerstwo.

Skontrolowano stosunkowo niewiele przewozów

MI podkreśla jednak, że nastąpił wzrost kontroli: o ile w 2023 r. zostało skontrolowanych przez Inspekcję Transportu Drogowego 17 040 tych przewoźników, to w 2024 r. skontrolowano 32 663 pojazdów należących do przewoźników z Ukrainy (wzrost o 15 623 kontrole, ale pamiętajmy też o wzroście liczby przewozów).

A kontrole są potrzebne, skoro ponad dwie trzecie z nich zakończyło się wykryciem nieprawidłowości.

„W 2024 r. podczas ww. kontroli u przewoźników ukraińskich stwierdzono 23 295 naruszeń, w tym 4 przypadki wykonywania kabotażu bez zezwolenia oraz 41 przypadków braku zezwoleń na międzynarodowy transport drogowy rzeczy lub wykonywania transportu niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu” – podaje MI.

W tym roku nie jest lepiej, połowa kontroli prowadziła do wskazania naruszeń: „Od 1 stycznia 2025 r. do 15 kwietnia br. zostało skontrolowanych 13 613 pojazdów przewoźników ukraińskich, gdzie stwierdzono 6 850 naruszeń, przy czym nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie kabotażu. Ponadto stwierdzono 25 przypadków wykonywania międzynarodowych przewozów bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu (lp. 3.1 i lp. 3.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Należy wspomnieć, że wszyscy przewoźnicy zagraniczni, którzy są kontrolowani przez Inspekcję Transportu Drogowego, w tym podmioty z Ukrainy podlegają również kontroli pod względem wykonywania przewozów kabotażowych”.

Przewozy ukraińskie z SENT nie do ustalenia

W 2023 roku sektor rolny był uspokajany zapewnieniem, że kontroli SENT podlegają w większości produkty rolne przywożone z Ukrainy:

MF-KAS: zamiany dotyczące produktów rolnych w SENT

Porozumienie Polski, Litwy i Ukrainy w sprawie kontroli ukraińskiego zboża

Ministerstwo Infrastruktury podaje jednak, że nie można prześledzić tych nadzorowanych przewozów z Ukrainy:

„Zgodnie z informacjami uzyskanymi z Ministerstwa Finansów dotyczącymi kontroli zgłoszeń przewozu przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, od początku funkcjonowania systemu SENT/RMPD, tj. od 1 listopada 2024 r. do 27 stycznia 2025 r. dane w tym zakresie były zbierane ręcznie na podstawie przeglądu protokołów.

Z danych tych wynika, że w tym czasie stwierdzono 1301 naruszeń. W tym zakresie nie były zbierane dane z podziałem na kraj przewoźnika.

Z dniem 1 lutego 2025 r. uruchomiony został system umożliwiający rejestrację kontroli obowiązków z ustawy o transporcie drogowym prowadzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej z tym, że do 16 lutego 2025 r. dane mogą być niepełne – do tego czasu obowiązywał okres wdrożeniowy – fakultatywne wprowadzanie danych o kontrolach (okres stabilizacji). Do 15 kwietnia 2025 r. zarejestrowano w tym systemie 1183 kontrole, w których stwierdzono naruszenia ustawy o transporcie drogowym”.

W 2025 roku (do 15 kwietnia) podczas kontroli drogowych ujawniono 67 naruszeń dotyczących obowiązku rejestracji zgłoszenia przewozu.

Tyle Ministerstwo Infrastruktury o przewozach drogowych z Ukrainy.

I trzeba wątpić, abyśmy kiedyś  mieli dowiedzieć się więcej z Ministerstwa Rolnictwa czy Ministerstwa Sprawiedliwości – prowadzono wprawdzie jakieś postępowania dotyczące niekontrolowanego przywozu zboża, ale nie zakończyły się wyraźnym sukcesem:

Import zafałszowanych produktów z Ukrainy ukarany?