Wnioski wyciągnięte z różnych kryzysów pozwalają określić kluczowe zasady, których należy przestrzegać, aby zapewnić dostawy żywności i bezpieczeństwo żywnościowe w przypadku wystąpienia kryzysu.

Jednym z tematów listopadowego posiedzenia Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Parlamentu Europejskiego był europejski mechanizm gotowości i reagowania na kryzysy związane z bezpieczeństwem żywnościowym w odniesieniu do czynników wpływających na bezpieczeństwo żywnościowe.

Europejski mechanizm gotowości i reagowania w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego (EFSCM) ma dokonać oceny tego, jak poprawić współpracę między sektorem publicznym i prywatnym oraz ocenić ryzyko w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych.

Niesprowokowana inwazja Rosji na Ukrainę, gwałtowny wzrost cen towarów oraz pandemia wirusa Covid-19 stanowiły zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego na całym świecie. Chociaż odporność i samowystarczalność systemu żywnościowego UE sprawiły, że dostępność żywności w UE nie jest zagrożona, Komisja nadal podejmuje środki mające na celu przygotowanie się do potencjalnych zagrożeń dla światowego zaopatrzenia w żywność i bezpieczeństwa żywnościowego oraz reagowanie na nie.

Nowo utworzony europejski mechanizm gotowości i reagowania w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego (EFSCM) został ustanowiony w celu poprawy współpracy między sektorem publicznym i prywatnym oraz oceny ryzyka w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych.

Komisja opublikowała swój komunikat w sprawie planu 12 listopada 2021 r. Przedstawiono w nim obszary wymagające poprawy, które zostały zidentyfikowane podczas pandemii Covid-19, zasady, których należy przestrzegać w czasie kryzysu, oraz ogłoszono utworzenie europejskiego mechanizmu gotowości i reagowania na sytuacje kryzysowe w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego (EFSCM).

Komisja wspiera Ukrainę w opracowywaniu i wdrażaniu krótko- i średnioterminowej strategii bezpieczeństwa żywnościowego. Opracowała również środki mające na celu wsparcie rolników z UE, którzy najbardziej ucierpieli z powodu wyższych kosztów produkcji i zamknięcia rynków eksportowych.

Wnioski wyciągnięte z różnych kryzysów pozwalają określić kluczowe zasady, których należy przestrzegać, aby zapewnić dostawy żywności i bezpieczeństwo żywnościowe w przypadku wystąpienia kryzysu:

• podejście oparte na współpracy wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych, które odgrywają rolę w łańcuchu dostaw żywności;
• koordynacja horyzontalna na szczeblu politycznym i administracyjnym, zwłaszcza gdy kryzys wynika z czynników spoza łańcucha dostaw żywności, jak to miało miejsce w przypadku pandemii Covid-19 i inwazji Rosji na Ukrainę;
• monitorowanie zakłóceń równowagi na rynku i w razie potrzeby szybka interwencja przy użyciu dostępnych narzędzi, takich jak te, które istnieją w ramach WPR i WPRyb;
• utrzymanie funkcjonowania łańcuchów dostaw i przepływów handlowych, w tym w odniesieniu do sektorów nieżywnościowych, które są niezbędne dla funkcjonowania łańcucha dostaw żywności;
• swobodny przepływ pracowników transgranicznych i sezonowych w sektorze spożywczym w jak największym stopniu;
• wczesna, regularna i przejrzysta komunikacja z zainteresowanymi stronami i społeczeństwem, aby uniknąć zaostrzenia kryzysu przez niewłaściwe informacje.

Komisja Europejska kończy obecnie prace nad dokumentem (non-paper) na temat czynników wpływających na bezpieczeństwo żywnościowe w UE. Prezentacja dokumentu będzie prawdopodobnie miała miejsce przy okazji corocznej konferencji DG AGRI Outlook Conference zaplanowanej na 8-9 grudnia 2022 r.

Przygotowany przez KE dokument ma zawierać analizę szeregu czynników warunkujących bezpieczeństwo żywnościowe, tj. czynników:

• biofizycznych i środowiskowych;
• technologicznych i związanych z innowacjami;
• gospodarczych i rynkowych;
• dot. wydajność łańcucha dostaw żywności;
• politycznych i instytucjonalnych;
• społeczno-kulturowych;
• demograficznych.

– W marcu Komisja przyjęła komunikat w sprawie ochrony bezpieczeństwa żywnościowego i wzmocnienia odporności systemu żywnościowego. W jego ramach przyjęto później akty delegowane i przypomnę m.in., że był to pakiet wsparcia 500 mln euro dla rolników, którzy odczuwali skutki tego kryzysu, a także sprawa przechowalnictwa wieprzowiny. Czy jest jakaś informacja na temat tego, jak te instrumenty zostały wykorzystane? – pytał europoseł Krzysztof Jurgiel.