Komisja Europejska proponuje dziś prostszą, bardziej ukierunkowaną i przyszłościową Wspólną Politykę Rolną (WPR) na okres po 2027 r.

WPR zajmuje centralne miejsce w przyszłym budżecie UE, gwarantując bezpieczeństwo żywnościowe i rozwój obszarów wiejskich w całej UE.

WPR po 2027 roku zachowa swój zestaw narzędzi, zapewniając stabilność i przewidywalność. Wydzielony budżet w wysokości co najmniej 300 miliardów euro na wsparcie dochodów i pomoc kryzysową zapewni utrzymanie wsparcia dla rolników w UE na tym samym poziomie, co w obecnej WPR. Wsparcie dochodów w ramach nowej WPR jest definiowane szerzej niż dotychczas. Obejmuje ono teraz wszystkie płatności wspierające dochody lub uzasadnienie biznesowe rolnika, w tym obszarowe wsparcie dochodów, działania rolno-środowiskowe oraz działania w gospodarstwie, takie jak modernizacja gospodarstwa, dywersyfikacja lub wdrażanie nowych praktyk i technologii.

Pozostałe instrumenty WPR, takie jak projekty wiejskie w ramach programu LEADER, będą finansowane z części krajowych i regionalnych planów partnerstwa o wartości 865 mld euro. Ponadto nowy Fundusz Konkurencyjności zapewni dodatkowe finansowanie badań i innowacji w sektorze rolnym.

Utworzono również większą Sieć Bezpieczeństwa Unity, która ma udzielić rolnikom wsparcia w przypadku zakłóceń na rynku w wysokości 6,3 mld euro na okres 7 lat, co w efekcie podwoi rezerwę kryzysową dostępną w ramach obecnej WPR.

Propozycje dotyczące kolejnej WPR zapewnią rolnikom godziwe dochody, bezpieczną i niedrogą żywność dla konsumentów oraz ochronę środowiska. Aby dotrzymać kroku zmieniającemu się światu i sprostać nowym wyzwaniom, polityka ta zaoferuje zrównoważony zestaw zachęt, inwestycji i zobowiązań, aby zachować skuteczność, a także większą elastyczność dla państw członkowskich, aby uwzględnić różnorodność sektora rolnego i obszarów wiejskich w UE.

Bardziej efektywny budżet UE dla rolnictwa i obszarów wiejskich

Zgodnie z przyszłymi propozycjami budżetu UE, WPR po 2027 roku będzie korzystać z prostszego i bardziej elastycznego systemu wdrażania, łącząc dwa fundusze z obecnych dwóch filarów. Takie rozwiązanie usprawni planowanie strategiczne, aby sprostać lokalnym potrzebom i wyzwaniom sektorowym. Ułatwi również zarządzanie WPR dla administracji krajowych. Zaowocuje to większą skutecznością polityki, dodatkowo uzupełnioną synergią z innymi programami finansowania w ramach Krajowych i Regionalnych Planów Partnerstwa.

Przykładowo młodzi rolnicy otrzymają wsparcie w ramach WPR, ale skorzystają również z reform i instrumentów, które państwa członkowskie będą musiały zaoferować, aby uczynić obszary wiejskie bardziej atrakcyjnymi miejscami do życia, zagwarantować lepszą łączność, dostęp do podstawowych usług i opieki nad dziećmi, umiejętności i edukacji i wiele więcej.

Bardziej ukierunkowane wsparcie dla rolników

W przypadku rolników gwarantowana płatność obszarowa  będzie koncentrować się na rolnikach aktywnie prowadzących działalność rolniczą. Wsparcie będzie skierowane do tych, którzy najbardziej go potrzebują, w tym młodych rolników, małych i mieszanych gospodarstw rolnych oraz tych działających na obszarach o ograniczeniach naturalnych. Aby to osiągnąć, wsparcie dla większych gospodarstw zostanie zmniejszone i ograniczone do 100 000 euro, aby zapewnić sprawiedliwszy podział. Wsparcie to będzie w całości finansowane przez UE.

Jednocześnie narzędzia wsparcia dochodów, które wcześniej były objęte drugim filarem WPR, będą nadal dostępne i objęte dofinansowaniem. Wsparcie dla inwestycji nadal będzie odgrywać istotną rolę, umożliwiając rolnikom i innym beneficjentom pomoc w realizacji celów ekonomicznych, środowiskowych, dotyczących dobrostanu zwierząt i celów społecznych.

Wniosek kładzie również duży nacisk na wspieranie młodych rolników i promowanie wymiany pokoleń. Zawiera on pakiet startowy, który ma pomóc młodym rolnikom w ugruntowaniu swojej pozycji w sektorze. Każde państwo członkowskie musiałoby również przyjąć strategię wymiany pokoleń dostosowaną do swoich krajowych potrzeb.

Bardziej elastyczna polityka zorientowana na wyniki

W oparciu o reformę WPR z 2021 r. i potrzebę dalszego uproszczenia, państwa członkowskie przejmą większą odpowiedzialność i rozliczalność za realizację celów polityki,  ukierunkowując swoje wsparcie na kluczowe priorytety i dostosowując swoje działania w celu maksymalizacji wkładu w realizację celów Unii. Jednocześnie Komisja, poprzez wspólny zestaw celów i zasad, zapewni utrzymanie równych warunków działania między państwami członkowskimi. Będzie wydawać krajowe zalecenia dotyczące WPR, aby pomóc państwom członkowskim w przygotowywaniu planów.

Wspieranie działań na rzecz środowiska i klimatu oraz odporności gospodarstw rolnych

Motywy stanowią sedno tej nowej polityki. Wprowadzono nową strategię „Farm Stewardship” dla beneficjentów wsparcia dochodowego. Zastępuje ona obecny system warunkowości, zapewniając bardziej zrównoważone i elastyczne podejście z mniej restrykcyjnymi, uniwersalnymi środkami. Praktyki te można dostosować do lokalnych warunków i systemów produkcji. Poziom ambicji pozostaje wysoki, a cele, takie jak zachowanie potencjału glebowego, ochrona cieków rzecznych przed zanieczyszczeniem czy ochrona terenów podmokłych i torfowisk, zostały wyznaczone na poziomie UE. Państwa członkowskie określą najlepsze praktyki w celu osiągnięcia tych celów. Odzwierciedla to podejście terytorialne zapowiedziane w Wizji dla Rolnictwa i Żywności.

Propozycja zachęca również rolników do lepszego zarządzania ryzykiem i podejmowania działań zapobiegawczych w sytuacjach kryzysowych, również dzięki współfinansowaniu. Na przykład, ubezpieczonym rolnikom zostaną przyznane korzystniejsze wypłaty w związku z klęskami żywiołowymi. Inwestycje będą nadal dostępne w celu przywrócenia potencjału produkcyjnego po klęsce żywiołowej lub wybuchu choroby zwierząt.

Rynki rolne

Oprócz ram prawnych WPR, w rozporządzeniu o wspólnej organizacji rynku zmienia się również szereg innych przepisów, aby odzwierciedlić zmiany w sektorze rolnym, takie jak:

• Promowanie zdrowego odżywiania poprzez produkty pochodzące z lokalnych źródeł w ramach programów szkolnych UE, ponowne nawiązanie kontaktu dzieci z rolnictwem
• Utworzenie nowego sektora dla upraw białkowych w celu wzmocnienia łańcucha wartości na poziomie regionalnym, krajowym i transnarodowym.
• Ochrona niektórych terminów związanych z mięsem w celu utrzymania wysokich standardów produkcji w zakresie naturalnego składu mięsa i produktów mięsnych oraz pomoc konsumentom w podejmowaniu świadomych wyborów.
• Wprowadzenie w przyszłości norm marketingowych dla roślin wysokobiałkowych, wołowiny, wieprzowiny, owiec, kóz i sera, obejmujących m.in. oznaczanie pochodzenia.
• Poprawa przygotowania i dostępności artykułów rolnych w sytuacjach kryzysowych.

Tło

Rolnictwo i żywność stanowią sedno europejskiego stylu życia. Zapewniają bezpieczną, wysokiej jakości żywność dla 450 milionów ludzi, wspierają społeczności wiejskie i odgrywają kluczową rolę w globalnym bezpieczeństwie żywnościowym. WPR, zapoczątkowana w 1962 r., jest jedną z najdłużej realizowanych i najważniejszych polityk UE. Wspiera rolników i obszary wiejskie w każdym państwie członkowskim, pomagając zapewnić stabilne dostawy niedrogiej żywności, jednocześnie chroniąc źródła utrzymania rolników. WPR przyczynia się również do przeciwdziałania zmianom klimatu, ochrony przyrody i utrzymania społeczności wiejskich poprzez wspieranie miejsc pracy w rolnictwie, przemyśle rolno-spożywczym i powiązanych sektorach. WPR jest finansowana i zarządzana na poziomie UE, w ramach wspólnej odpowiedzialności państw członkowskich, co odzwierciedla wspólne zaangażowanie Europy i jej rolników.

WPR po 2027 roku jest zgodna z wizją Komisji  dotyczącą rolnictwa i żywności i będzie kluczowym narzędziem w jej urzeczywistnieniu. Stanowi ona kolejny krok w kierunku przyszłości, w której rolnictwo i produkcja żywności będą się rozwijać w całej Europie w całej swojej różnorodności, a rolnictwo będzie atrakcyjne dla nowych pokoleń, korzystających z lepszych warunków życia i pracy na tętniących życiem obszarach wiejskich. Wniosek ten pomoże promować bardziej konkurencyjne, zrównoważone, odporne i sprawiedliwe rolnictwo UE, gotowe na przyszłość, a jednocześnie przyczyni się do realizacji szerszych celów UE w zakresie środowiska, społeczeństwa i gospodarki.

Wniosek legislacyjny zostanie teraz przedłożony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do przyjęcia. WPR po 2027 roku ma obowiązywać przez 7 lat, od 2028 do 2034 roku.

Christophe Hansen, Komisarz ds. Rolnictwa i Żywności,  ocenia:

– WPR to prawdziwie wspólna polityka, polityka solidarności i fundament europejskiego bezpieczeństwa żywnościowego. Polityka ta nadal będzie stanowić fundament finansowania UE. Będzie prostsza, bardziej ukierunkowana i skuteczniejsza – przy jednoczesnym zachowaniu niezbędnego wsparcia, na którym polegają nasi rolnicy. Nasze propozycje w pełni uznają zasadniczą rolę rolników – nie tylko jako producentów żywności, ale także jako opiekunów naszych krajobrazów, strażników naszych tradycji i siły napędowej naszych społeczności wiejskich. Rolnicy potrzebują przewidywalności – a dzięki tej WPR ją otrzymają.

Źródło informacji: Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich