Spraw  sądowych dotyczących egzekucji przez sprzedaż gospodarstwa rolnego jest kilkadziesiąt rocznie. Komorniczych sprzedaży w trybie licytacji odbywa się kilka tysięcy.

Niedawno Ministerstwo Sprawiedliwości, ustosunkowując się do wniosku skierowanego do MRiRW w sprawie egzekucji komorniczych z gospodarstw, uznało za nieuzasadnione wprowadzenie  zmian legislacyjnych, szczególnie poprzez przyznanie KOWR prawa pierwszeństwa nabycia ziemi rolnej w toku licytacji, jeśli doszło do nabycia nieruchomości przez podmiot niebędący rolnikiem indywidualnym lub gdy cena sprzedaży w sposób istotny odbiega od średniej ceny rynkowej. Miałoby to mieć negatywny wpływ na skuteczność egzekucji z nieruchomości, ograniczenie kręgu osób zainteresowanych nabyciem nieruchomości rolnych i obniżenie kwot uzyskiwanych ze sprzedaży na licytacjach komorniczych.

Więcej:

Ziemia z egzekucji komorniczych dla rolników albo do KOWR?

A jak dużym problemem są licytacje z gospodarstw rolnych? Kto i jak je liczy?

Czy komornicy mają obowiązek składania informacji na temat prowadzonej przez siebie sprzedaży gospodarstw rolnych i ziemi rolnej? Czy informują o tym notariusze? Czy wiadomo, jaki jest zakres takich sprzedaży: ile ziemi sprzedano w ten sposób i za jaką kwotę; ile ziemi przeszło w ten sposób na własność osób niebędących rolnikami; czy wiadomo, ile nieruchomości rolnych wskazanych jako zabezpieczenie długu trafiło do banków, w szczególności z obcym kapitałem? Pytane o te kwestie Ministerstwo Sprawiedliwości kapituluje: nie na każde z pytań zna odpowiedź.

Jak podano, „obowiązek zgłaszania sprzedaży ziemi rolnej do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), w sytuacji, gdy doszło do niej w wyniku licytacji, spoczywa bezpośrednio na organie egzekucyjnym (komorniku/sądzie), a nie na notariuszu. Egzekucja z nieruchomości, w wyniku której dochodzi do nabycia nieruchomości (także rolnej) na skutek przysądzenia własności przez sąd, jest bowiem odrębną procedurą, określoną w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.”

A jaka jest rola notariusza?

„Notariusze nie uczestniczą w licytacji komorniczej. Mają natomiast obowiązek zawiadamiania Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa o dokonywaniu czynności notarialnej dotyczącej nieruchomości rolnych w przypadkach szczegółowo określonych w ustawie z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Notariusze mają również ogólny obowiązek czuwania nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron czynności notarialnej oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne. Zobowiązani są też udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej.”

I, jak się okazuje, ewidencja tego typu spraw jest mocno ograniczona.

„Głównym źródłem danych na temat działalności sądownictwa powszechnego są sprawozdania statystyczne wypełniane przez pracowników sądów powszechnych. Zakres danych objętych sprawozdaniem statystycznym jest ograniczony budową wzoru formularza i nie jest przez to możliwe wyodrębnienie wszystkich informacji na temat postępowań sądowych w sposób szczegółowy” – podaje MS  i dołącza dwa rodzaje danych, informując, że pozyskano je na podstawie sprawozdania MS-S1r w sprawach cywilnych (dotyczące ewidencji spraw cywilnych w przedmiocie egzekucji przez sprzedaż gospodarstwa rolnego w sądach rejonowych w latach 2020-2025), oraz MS-Kom23 z czynności komornika (liczba spraw, w których dokonano sprzedaży w trybie licytacji w latach 2017- 2025).

„Ewidencja spraw cywilnych w przedmiocie egzekucji przez sprzedaż gospodarstwa rolnego w sądach rejonowych w latach 2020 – 2025” pokazuje, że rocznie w ciągu ostatnich sześciu lat najwięcej spraw wpłynęło w 2020 roku – 40, a najmniej w 2022 – 13.

I tak w tych latach – kolejno wpływ/załatwiono/uwzględniono w całości lub części /oddalono/zwrócono/umorzono/pozostało do załatwienia:

2020     40          51           2                             1                                             41

2021     47          54           2                             1                                             34

2022     13          32           3             2             2                             2             19

2023     26          14           1                             1                                             31

2024     30          30           3             1             2                             2             31

2025    15            20          7             1                                                            26

Natomiast  liczba spraw, w których dokonano sprzedaży w trybie licytacji (ze sprawozdania MS-Kom23 z czynności komornika) wyniosła (kolejno w latach 2017-2025):

* sprzedaży ruchomości w trybie licytacji publicznej: 13 925; 9 708; 5 564; 2 609; 2 464; 2 795; 1 923; 1 747; 3 416;

* sprzedaży ruchomości w trybie licytacji elektronicznej : – ; 4; 22; 28; 161; 349; 463; 826; 536

* sprzedaży nieruchomości w trybie licytacji publicznej: 8 611; 8 806; 7 595; 5 394; 7 639; 6 749; 6 804; 5 465; 7 386

– w tym prowadzonej na podstawie przepisów z Części III tytuł II dział VI rozdział 6 k.p.c. – Licytacja (dane od roku 2022):        7 148;   6 646;   5 073;   3 929

– w tym elektronicznej prowadzonej podstawie przepisów z Części III tytuł II dział VI rozdział 6a k.p.c. – Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji elektronicznej(dane od roku 2022): 569; 1173; 1763; 2 669.

Zwraca uwagę duża rozbieżność między liczbą spraw sądowych – jest ich niewiele – a licytacjami komorniczymi. Zapewne nie wszystkie dotyczą rolnictwa, ale i tak z przedstawionych statystyk wynika, że większość spraw trafia do komorników, którzy przeprowadzają egzekucję na podstawie dobrowolnego poddania się egzekucji zawartego w podpisywanej umowie.

Przede wszystkim jednak zwraca uwagę ograniczona wiedza MS  na temat szczególnego rodzaju egzekucji, jakimi są egzekucje z gospodarstw rolnych.

Nie ma o czym mówić?