Od stycznia 2023 roku wejdziemy w nowy okres unijnego programowania na lata 2021-2027.

Na poziomie krajowym sprawę rozwoju będzie regulować Strategia Odpowiedzialnego Rozwoju (a w jej ramach dokumenty sektorowe, ważne dla wsi i regionów, m.in. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030 r., Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego – wyznacza dwa typy obszarów strategicznej interwencji, wśród nich są obszary zagrożone trwałą marginalizacją – i strategie rozwoju województw) oraz dokumenty UE:  Krajowy Plan Odbudowy (granty w kwocie 23,850 mld euro i 12,112 mld euro w formie pożyczek) i Umowa Partnerstwa 2021-2027 (uzgodniona z KE strategia wykorzystywania funduszy europejskich).

Od 2023 roku dla Polski przewidziano następujące środki: w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027  będzie dostępnych 25,2 mld euro (17,3 mld euro w ramach I filaru WPR, 4,7 mld euro w ramach II filaru WPR i ponad 3,2 mld euro w ramach środków krajowych), z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności – 35,364 mld euro,  z programów realizujących Umowę Partnerstwa (Polityka Spójności) – 76 mld euro.

Polityka Spójności i Umowa Partnerstwa na lata 2021-2027

Na budżet Umowy Partnerstwa dla Polski składa się pięć funduszy unijnych, z których zostaną sfinansowane programy krajowe, regionalne i transgraniczne oraz inne mechanizmy wsparcia. Są to :

• Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) – 47,4 mld euro
• Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) – 12,9 mld euro
• Fundusz Spójności (FS) – 11,3 mld euro
• Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) – 3,8 mld euro
• Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA) – 0,5 mld euro.

Umowa Partnerstwa jest uzgodnioną z Komisją Europejską kompleksową strategią wykorzystania funduszy europejskich. Stanowi realizację krajowych dokumentów takich jak Strategia Odpowiedzialnego Rozwoju oraz – wynikających z niej – strategii sektorowych. Na lata 2023-2027 zakłada kontynuację realizacji dotychczasowych programów krajowych oraz programów regionalnych.

Polska pozostała największym beneficjentem Polityki Spójności wśród wszystkich państw członkowskich.

W ramach Umowy Partnerstwa przewiduje się przeznaczenie na rolnictwo i rozwój wsi około 10 mld euro.

Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności

Realizacja KPO – zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. – służy promowaniu spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej poprzez zwiększenie odporności, gotowości na wypadek sytuacji kryzysowych, zdolności dostosowawczych i potencjału wzrostu gospodarczego, łagodzeniu społecznych i gospodarczych skutków kryzysu, w szczególności dla kobiet (realizując w ten sposób cele Europejskiego Filara Praw Socjalnych), wspieraniu zielonej transformacji, przyczynianiu się do realizacji unijnych celów w zakresie klimatu oraz transformacji cyfrowej.

W ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności Polska może skorzystać w sumie z 58,1 mld euro, w tym ze środków bezzwrotnych w wysokości 23,9 mld euro i 1,507 mld euro z części pożyczkowej RRF – co daje w sumie budżet KPO na poziomie 35,364 mld euro. Wzmacnianiu i odbudowie obszarów wiejskich będą służyły inwestycje lub reformy w ramach wszystkich sześciu komponentów KPO, a inwestycje adresowane do podmiotów sektora rolno-spożywczego zostały zaprojektowane przede wszystkim w komponentach: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Zielona energia i zmniejszenie energochłonności; Transformacja cyfrowa.

KPO (środki europejskie) przewiduje dla rolnictwa:

– 1 266 717 567 euro na Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu;

– 114 974 365 euro na Inwestycje w rozbudowę potencjału badawczego – MRiRW;

– 203 954 525 euro na Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich;

– 667 000 000 euro na Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki na obszarach wiejskich.

Inne źródła finansowania

Dodatkowym źródłem finansowania rozwoju wsi i obszarów wiejskich będą instrumenty rynkowe, a także instrumenty Polskiego Funduszu Rozwoju i Banku Gospodarstwa Krajowego. Szczegółowe założenia konkretnych projektów oraz źródła ich finansowania będą przedstawiane w ocenach skutków regulacji wraz z projektami aktów prawnych.

Z budżetów samorządów do dyspozycji będą środki finansowe zapisane w budżecie jednostek samorządu terytorialnego, w tym subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego.

W strukturze wydatków gmin na dział „Rolnictwo i łowiectwo” przeznacza się około 2 proc. rocznie.

Wspólna Polityka Rolna 2023-2027

Przyjęty krajowy Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 będzie realizował 9 celów szczegółowych:

– wspieranie godziwych dochodów gospodarstw rolnych i ich odporności w  całej Unii w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego,

– zwiększenie zorientowania na rynek i  konkurencyjności, w  tym większe ukierunkowanie na badania naukowe, technologię i  cyfryzację,

– poprawa pozycji rolników w  łańcuchu wartości,

– przyczynianie się do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, a  także do zrównoważonej produkcji energii,

– wspieranie zrównoważonego rozwoju i  wydajnego gospodarowania zasobami naturalnymi, takimi jak woda, gleba i  powietrze,

– przyczynianie się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacnianie usług ekosystemowych oraz ochrona siedlisk i  krajobrazu,

– przyciąganie młodych rolników i  ułatwianie rozwoju działalności gospodarczej na obszarach wiejskich,

– promowanie zatrudnienia, wzrostu, włączenia społecznego i  rozwoju lokalnego na obszarach wiejskich, w  tym biogospodarki i  zrównoważonego leśnictwa;

– poprawa reakcji rolnictwa UE na potrzeby społeczne dotyczące żywności i  zdrowia, w  tym bezpiecznej, bogatej w  składniki odżywcze i  zrównoważonej żywności, jak też dobrostanu zwierząt,

oraz cel przekrojowy: modernizacja sektora poprzez wspieranie i dzielenie się wiedzą, innowacjami i cyfryzacją w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz zachęcanie do ich wykorzystywania.

I filar WPR – środki EFRG – to 17 327 mln EUR przeznaczone na płatności bezpośrednie, środki przeznaczone na interwencje z zakresu Pszczelarstwa – 50 mln EUR  (w tym 25 mln EUR środków EFRG).

Na II filar WPR środki publiczne ogółem to 7 798 mln EUR (w tym 4 686 mln EUR środków EFRROW).

Ile – na co trafi z WPR?

25 175 mln EUR  środków publicznych to łączny budżet na wszystkie interwencje Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027.

80 proc. z tego trafi na wsparcie obszarowe i do zwierząt – na co złoży się głównie 17 327 mln euro  z I filaru na: podstawowe wsparcie dochodów do celów zrównoważoności, uzupełniające wsparcie dochodów dla młodych rolników, ekoschematy, wsparcie dochodów związane z produkcją – oraz 3 168 mln euro w ramach II filaru, przeznaczone na dopłaty rolnośrodowiskowe i ekologiczne, ONW, a także  działania leśne i zadrzewieniowe.

Wsparcie sektorowe w ramach I filaru to również 50 mln euro (0,20 proc. budżetu), które mają trafić na Pszczelarstwo.

Pozostałych 20 proc. środków budżetu WPR  trafi na II filar.

Więcej:

Ile – i na co – jest w II filarze nowej WPR?

31 sierpnia 2022 r. Komisja Europejska poinformowała o zatwierdzeniu polskiego projektu Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027.

Dalszy harmonogram prac nad Planem Strategicznym WPR przewiduje:

– październik/listopad 2022 r. powołanie Komitetu Monitorującego dla Planu;

– koniec 2022 r. system wdrożeniowy, legislacja krajowa;

– styczeń 2023 r. rozpoczęcie wdrażania PS WPR.