Rząd skierował do Sejmu projekt zmian w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego. Ma chodzić o doprecyzowanie, kim jest „przedsiębiorca”.

„Wprowadzane zmiany mają na celu doprecyzowanie pojęcia <przedsiębiorca> przez wskazanie, że to pojęcie nie obejmuje spółek handlowych, co usunie istniejące wątpliwości interpretacyjne. Zmiany te uproszczą i przyspieszą procesy korporacyjne, ograniczą niepotrzebne formalności, obniżą koszty transakcyjne i zwiększą pewność prawa” – zapewnia rząd w uzasadnieniu.

Kto może nabywać nieruchomości rolne?

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego określa m.in. zasady sprzedaży ziemi rolnej, w szczególności stanowi, że co do zasady mogą ją nabywać rolnicy indywidualni, a powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych

Przepisy te nie dotyczą m.in. nabycia nieruchomości rolnej „w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy albo spółki cywilnej w spółkę handlową na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96)”.

Teraz zapis ten miałby brzmieć następująco: „w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą albo spółki cywilnej w spółkę handlową na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18 i 96).”

A więc doprecyzowano, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną to ten przedsiębiorca, który jest wyłączony z obostrzenia. Wytłumaczenie jest takie: „Z uwagi na to, że sam u.k.u.r. nie zawiera odrębnej definicji przedsiębiorcy, powstały jednak wątpliwości, czy pojęcie przedsiębiorcy należy interpretować wąsko, tj. tylko jako jednoosobową działalność gospodarczą prowadzoną przez osobę fizyczną, czy szeroko, obejmując tym pojęciem również spółki handlowe, które także są przedsiębiorcami. Zważywszy na to, że nabycie nieruchomości rolnej przez przedsiębiorcę będącego spółką handlową w drodze przekształcenia w inną spółkę handlową nie jest nabyciem (zmienia się bowiem tylko forma prawna, por. zasada kontynuacji wynikająca z art. 553 K.s.h.), nie ma potrzeby obejmowania takich przedsiębiorców wyjątkiem wskazanym w art. 2a ust. 3 pkt 14 u.k.u.r.

Oznacza to, że art. 2a ust. 3 pkt 14 u.k.u.r. odnosi się tylko do przedsiębiorców będących osobami fizycznymi wykonującymi we własnym imieniu działalność gospodarczą. Jednak ze względu na istniejące wątpliwości interpretacyjne w projekcie ustawy proponuje się doprecyzowanie ww. przepisu.”

A więc nowy przepis nie zmienia sytuacji, a uściśla warunki nabywania nieruchomości rolnych przez przedsiębiorcę-osobę fizyczną.

Kiedy KOWR ma prawo pierwokupu?

Druga wprowadzana zmiana ma być analogiczna.

Dotyczy art. 4 ust. 1 pkt 4 lit. C.

Artykuł ten przewiduje, że Krajowy Ośrodek działający na rzecz Skarbu Państwa może złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą ceny tej nieruchomości m.in. jeżeli nabycie nieruchomości rolnej następuje w wyniku innej czynności prawnej lub innego zdarzenia prawnego, w szczególności „przekształcenia przedsiębiorcy albo spółki cywilnej w spółkę handlową na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych”.

Teraz przepis miałby brzmieć:

„przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą albo spółki cywilnej w spółkę handlową na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych”.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu. „doprecyzowanie zmierza do tego, aby było jasne, że prawo nabycia nie przysługuje KOWR w sytuacji, gdy przedsiębiorca będący spółką handlową przekształca się w inną spółkę handlową, gdyż nie dochodzi tutaj do nabycia, lecz znajduje zastosowanie zasada kontynuacji. Służy ono natomiast tylko, gdy takiemu przekształceniu ulega przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą”.

Nie przedstawiono informacji, ilu przypadków może dotyczyć ta deregulacja – podano tylko, że osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą według danych GUS na dzień 31 lipca 2025 r. było 3 814 801, natomiast brak danych o podmiotach będących w posiadaniu nieruchomości rolnych.

Jednocześnie zapewniono, że „Zaproponowane zmiany nie wpłyną negatywnie na cele zmienianej ustawy, tj. nie spowodują nadmiernej koncentracji gruntów rolnych i nie przyczynią się do niekorzystnej struktury rolnej w Polsce.”