Scroll Top
pole gleba

Zdrowe gleby w 2050? A może niekoniecznie?
Fot. PublicDomainPictures z Pixabay

Zdrowe gleby w 2050? A może niekoniecznie?
Fot. PublicDomainPictures z Pixabay

Jak Zielony Ład dba o glebę?

W zasadzie jeszcze szczególnie nie dba – ale zadbać zamierza. Trwają prace dotyczące unijnej strategii na rzecz ochrony gleb.

Mamy wprawdzie wprowadzone praktyki zmierzające – zgodnie z założeniem – do ochrony gleby, jak chociażby znane już z poprzedniej perspektywy finansowej zmianowanie.

Trzeba jednak przypomnieć, że najważniejsze wciąż przed nami. I wcale niekoniecznie musi to być ugorowanie czy dywersyfikacja, przeciwko którym teraz protestują rolnicy.

Trwają prace rozpoczęte w listopadzie 2021 r., dotyczące unijnej strategii na rzecz ochrony gleb 2030, która jest elementem wspierającym wdrażania unijnej strategii “Europejski Zielony Ład”.

Cele niezaprzeczalnie ważne

Główny cel strategii to „osiągnąć zdrowy stan gleb w całej UE do 2050 r.”.

Dyrektywa obejmuje trzy główne grupy zagadnień:

  1. a) monitorowanie i ocena zdrowia gleb,
  2. b) zrównoważone gospodarowanie glebami,
  3. c) monitorowanie i rejestr zanieczyszczonych terenów.

Oczywiście nie jest tak, że teraz państwa członkowskie tych działań chroniących glebę nie realizują. Spostrzeżono jednak, że problem jest transgraniczny, stąd potrzeba wspólnego działania.

W projekcie stanowiska 2 października 2023 r. polski rząd pozytywnie odniósł się do projektowanej dyrektywy, uznając ją za ważną inicjatywę, która w przyszłości może doprowadzić do polepszenia stanu gleb w UE.

Gleba pod nadzorem UE

Dyrektywa ma nałożyć na państwa członkowskie obowiązek wdrożenia określonych środków oraz osiągnięcia celów dotyczących dobrego stanu gleb. Przepisy dotyczą takich kwestii jak m.in.:

  • wprowadzenie definicji pojęć „gleba”, „zdrowie gleb” i „zrównoważone gospodarowanie glebami”;
  • obowiązek ustanowienia przez państwa członkowskie tzw. okręgów glebowych (makroregionów), które będą podstawą monitorowania zdrowia gleb;
  • obowiązek przeprowadzania regularnych pomiarów gleb (co najmniej raz na pięć lat). Monitorowanie gleb i przejmowanie gruntów w każdym okręgu glebowym ma odbywać się na podstawie wymogów określonych w projektowanej dyrektywie i w załącznikach do niej (oprócz metod identyfikacji punktów pomiarowych obejmują one np. wskaźniki glebowe i kryteria zdrowia gleb oraz wskaźniki przejmowania gruntów i uszczelniania gleby);
  • obowiązek przeprowadzania (co najmniej raz na pięć lat) oceny zdrowia gleb w poszczególnych okręgach glebowych. Pierwsza ocena zdrowia gleb ma być przeprowadzona w ciągu pięciu lat od daty wejścia w życie projektowanej dyrektywy. Dyrektywa określi warunki uznania gleby za zdrową;
  • określenie zasad zrównoważonego gospodarowania glebami mających na celu utrzymanie i poprawę zdrowia gleb. Państwa członkowskie będą zobowiązane do określenia takich praktyk gospodarowania glebami, które negatywnie wpływają na zdrowie gleb, a gospodarujący glebami będą zobowiązani unikać tego rodzaju praktyk;
  • obowiązek unikania lub ograniczania (w miarę możliwości technicznych i gospodarczych) utraty zdolności gleby do zapewniania usług ekosystemowych, w tym produkcji żywności;
  • obowiązek identyfikacji potencjalnie zanieczyszczonych terenów oraz obowiązek zbadania tych terenów w celu potwierdzenia występowania zanieczyszczenia. Wszystkie potencjalnie zanieczyszczone tereny powinny zostać zidentyfikowane w terminie siedmiu lat od daty wejścia w życie projektowanej dyrektywy, oraz wpisane do rejestru zanieczyszczonych i potencjalnie zanieczyszczonych terenów;
  • obowiązek przeprowadzania oceny ryzyka dla danego miejsca w celu ustalenia czy zanieczyszczony teren stanowi niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, oraz obowiązek podjęcia odpowiednich środków zmniejszających ryzyko;
  • obowiązek sporządzenia rejestru zanieczyszczonych i potencjalnie zanieczyszczonych terenów (w terminie czterech lat od daty wejścia w życie projektowanej dyrektywy). Rejestr musi zawierać informacje określone w załączniku VII do dyrektywy oraz być publicznie dostępny i aktualizowany;
  • obowiązek przekazywania (co pięć lat) Komisji i EEA sprawozdań obejmujących m.in. dane i wyniki z monitorowania i oceny zdrowia gleb, wdrażania zasad zrównoważonego gospodarowania glebami oraz dane i informacje zawarte w rejestrze.

Prace trwają.

Państwa członkowskie będą miały dwa lata na przyjęcie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do wdrożenia dyrektywy po jej przyjęciu.

Komisja Rolnictwa PE przyjęła opinię do projektu

Podczas posiedzenia Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Parlamentu Europejskiego  13 lutego 2023 r.  głosowano nad opinią do projektu.

– W COM AGRI zwracałem uwagę na problem dużego zróżnicowania gleb na terytorium UE i postulowałem zapewnienie większej elastyczności proponowanych rozwiązań i wskaźników, tak aby w większym stopniu uwzględniały one krajowe uwarunkowania i nasz dorobek prawny w omawianej dziedzinie – podaje europoseł Krzysztof Jurgiel. –  Krytykowałem również cel, jakim jest osiągnięcie zdrowych gleb w całej UE najpóźniej do 2050 r., jako nierealistyczny. Ponadto dyskusji wymagają metody badawcze dotyczące sposobu poboru próbek, oceny ryzyka i dopuszczalnych poziomów zawartości substancji niebezpiecznych w glebach. Kontrowersje budzi również propozycja obowiązkowego systemu certyfikacji zdrowia gleb.

Przegłosowany projekt Opinii COM AGRI częściowo spełnia te postulaty, m.in. wykreśla cel dotyczący zdrowych gleb na rok 2050. Usunięto również załącznik III, określający szczegółowe zasady gospodarowania glebą – COM AGRI chce, aby dyrektywa skupiała się wyłącznie na monitorowaniu, jak najmniej ingerując w krajowe środki zarządzania glebami – podaje komunikat prasowy europosła Krzysztofa Jurgiela.

 

 

Posty powiązane

error: Content is protected !!