Komisja Europejska proponuje środki wspierające wymianę pokoleń w rolnictwie, aby zapewnić Europie przyszłość w zakresie żywności, rolnictwa i obszarów wiejskich.

Komisja Europejska przedstawiła 21 października „Strategię na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie”, określającą jasny plan działania mający na celu wsparcie młodych rolników i przyciągnięcie większej liczby osób do rolnictwa. Strategia ma na celu podwojenie udziału młodych rolników w UE do 2040 roku, a docelowo młodzi i początkujący rolnicy powinni stanowić około 24% wszystkich rolników w Europie.

W tym celu Komisja zaleci państwom członkowskim, zwłaszcza tym słabszym, inwestowanie co najmniej 6% wydatków na rolnictwo w działania promujące wymianę pokoleń, z możliwością mobilizacji dodatkowych zasobów. Strategia obejmuje również opracowanie do 2028 r. krajowych strategii na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie, w ramach których zostaną rozwiązane istniejące bariery i określone ukierunkowane środki wsparcia, w oparciu o zalecenia Komisji. Państwa członkowskie będą zobowiązane do regularnego składania sprawozdań z postępów. Wszystkie te działania zapewnią zrównoważony, odporny i atrakcyjny sektor rolnictwa w przyszłości.

Młodzi rolnicy odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego UE i dynamicznego rozwoju obszarów wiejskich. Aby rolnictwo było odporne i atrakcyjne, młodzi ludzie muszą mieć odpowiednie warunki do budowania swojego życia i kariery na obszarach wiejskich – zapewniając nie tylko prawo do pozostania, ale także chęć pozostania. Sektor ten stoi jednak w obliczu poważnych trudności: starzejącej się siły roboczej, malejącej populacji wiejskiej oraz wyzwań ekonomicznych i środowiskowych. Ograniczony dostęp do ziemi, przystępne kredyty, niższe dochody i brak odpowiednich umiejętności zniechęcają nowych rolników, a sukcesja pozostaje trudna ze względu na bariery administracyjne i finansowe. Rozwiązanie tych problemów jest zarówno strategiczną koniecznością, jak i wspólną odpowiedzialnością społeczną UE.

Realizacja strategii: kolejne kroki na rzecz wymiany pokoleniowej

Strategia ma na celu wsparcie i przygotowanie kolejnego pokolenia rolników w UE. Uznaje ona, że ​​młodzi rolnicy stoją przed szczególnymi wyzwaniami, którym należy sprostać, podejmując konkretne działania na wszystkich szczeblach zarządzania – unijnym, krajowym i regionalnym – oraz w ramach różnych polityk.

Aby to osiągnąć, strategia wskazuje pięć kluczowych dźwigni działania: dostęp do ziemi, finansowanie, umiejętności, godziwe standardy życia na obszarach wiejskich oraz wsparcie sukcesji. Każda z tych dźwigni jest realizowana poprzez ukierunkowane inicjatywy flagowe, między innymi:

• Zaproponowanie obowiązkowego „pakietu startowego” dla młodych rolników w ramach kolejnej WPR, aby ułatwić im wejście do sektora i rozpoczęcie działalności w nim dzięki kompleksowemu pakietowi interwencji, obejmującemu ryczałt w wysokości do 300 000 euro na rozpoczęcie działalności;
• Lepsze ukierunkowanie środków na rzecz młodych rolników;
• Współpraca z EBI w celu opracowania systemów gwarancyjnych i/lub dopłat do stóp procentowych w celu ułatwienia dostępu do finansowania;
• Utworzenie Europejskiego Obserwatorium Ziemi w celu poprawy przejrzystości rynku gruntów. Pomoże ono rolnikom w dostępie do dostępnych gruntów, wspieraniu sukcesji gospodarstw rolnych, kształtowaniu polityki i zapobieganiu spekulacjom gruntami, ułatwiając nowym podmiotom rozpoczęcie działalności rolniczej;
• Włączenie do europejskiego semestru istotnych aspektów dotyczących wymiany pokoleniowej w zakresie sukcesji, włączenie reform dotyczących emerytur, rent i przekazywania gospodarstw rolnych do krajowych ram politycznych w celu ułatwienia terminowej sukcesji i mobilności gruntów;
• Zaproszenie młodych rolników do udziału w programie Erasmus dla młodych przedsiębiorców, aby mogli nauczyć się dobrych praktyk rolniczych za granicą lub zdywersyfikować swoje dochody, ucząc się w innych sektorach;
• Promocja dobrych warunków życia na obszarach wiejskich, przy jednoczesnym wspieraniu rozwoju lokalnego oraz zaangażowania młodzieży i kobiet;
• Współfinansowanie usług Farm Relief Services, które zastępują rolników w czasie choroby, świąt lub sprawowania opieki, aby poprawić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym.

Strategia została zaprojektowana tak, aby mogła być wdrażana na wielu powiązanych ze sobą poziomach: poprzez obecną i przyszłą WPR, uzupełniające się polityki UE, działania prowadzone przez kraje UE w takich obszarach jak dostęp do gruntów, podatki, edukacja i emerytury, a także inicjatywy zainteresowanych stron. Pokonanie tych barier wymaga silnego zaangażowania na szczeblu krajowym i regionalnym , aby zapewnić skuteczne oddziaływanie.

Tło

Rolnictwo w Europie starzeje się szybciej niż inne sektory. Obecnie średni wiek rolnika w UE wynosi 57 lat, a tylko 12% z nich ma mniej niż 40 lat, co czyni ich młodymi rolnikami. Ta nierównowaga zagraża długoterminowemu bezpieczeństwu żywnościowemu, strategicznej autonomii UE w zakresie produkcji żywności oraz zrównoważonemu rozwojowi europejskich krajobrazów rolniczych.

Maleje również liczba młodych ludzi na wsi. W latach 2013–2019 liczba młodych ludzi w wieku 15–24 lat mieszkających na obszarach wiejskich w UE-28 spadła z 3,6 mln do 1,9 mln, a w wieku 25–29 lat z 6,9 mln do 5,9 mln.

Podczas gdy wielu starszych rolników jest właścicielami ziemi, młodsze pokolenia często ograniczają się do dzierżawy, gospodarując na około 15 milionach hektarów jako dzierżawcy w porównaniu z 10 milionami jako właściciele. Dostęp do ziemi, przystępne kredyty i niezbędne umiejętności pozostają głównymi barierami dla młodych rolników. W 2022 roku młodzi rolnicy w UE-27 zmagali się z luką finansową w wysokości 14,1 miliarda euro, co stanowi 22% całkowitego deficytu w tym sektorze.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE