Przystępne kredyty pomagają nowym rolnikom pokonać jedną z największych barier wejścia do rolnictwa. Strategia UE na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie opiera się na tych doświadczeniach, aby wzmocnić środki finansowe i zabezpieczyć przyszłość rolnictwa.

Aby zostać rolnikiem, potrzeba czegoś jeszcze poza ziemią: potrzeba kapitału. Jednak dla wielu początkujących lub młodych rolników sfinansowanie startu lub ekspansji gospodarstwa pozostaje poza zasięgiem. Wysokie wymagania dotyczące zabezpieczeń, ograniczona historia kredytowa i zmienne dochody sprawiają, że banki niechętnie udzielają kredytów. W rezultacie nawet najbardziej zmotywowani nowi przedsiębiorcy mają trudności z inwestowaniem w ziemię, sprzęt lub zrównoważone technologie, które pozwoliłyby im zbudować rentowne, konkurencyjne przedsiębiorstwa.

Strategia UE na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie uznaje dostęp do finansowania za fundament, na którym młodzi ludzie mogą rozpocząć, utrzymać i rozwijać się w rolnictwie. Wzmacniając instrumenty finansowe, gwarancje i wsparcie inwestycyjne, UE dąży do tego, aby kapitał służył odbudowie, a nie jej przeszkodzie.

Dlaczego dostęp do usług finansowych jest ważny

Dostęp do finansowania decyduje o tym, kto może uprawiać ziemię, co może uprawiać i jak może wprowadzać innowacje. Gdy kredyty są ograniczone lub nieopłacalne, możliwości odnowy znikają. W całej Europie młodzi rolnicy zazwyczaj prowadzą mniejsze gospodarstwa i borykają się z wyższym wskaźnikiem zadłużenia niż starsze pokolenia. Tradycyjne modele kredytowe często wymagają zabezpieczeń, których brakuje nowym rolnikom, co uzależnia ich od transferów rodzinnych lub krótkoterminowych umów.

Te ograniczenia nie ograniczają jedynie indywidualnych karier – spowalniają wdrażanie zrównoważonych technologii, ograniczają wymianę pokoleń i osłabiają odporność gospodarek wiejskich. Bez odpowiedniego finansowania nawet dobry dostęp do ziemi czy wsparcie szkoleniowe nie mogą się zakorzenić.

Nowe modele finansowe zyskują popularność w Europie

W ramach oceny strategii wymiany pokoleń w państwach członkowskich (2025) przeprowadzonej przez sieć UE ds. wspólnej polityki rolnej (WPR Network ) zmapowano krajowe i regionalne instrumenty finansowe w całej Europie, które już teraz promują innowacyjne sposoby ograniczania ryzyka, poprawy dostępności finansowej i ponownego uatrakcyjnienia kredytów dla młodych i nowych rolników. Skuteczne podejścia obejmują:

• publiczne programy gwarancyjne, które dzielą ryzyko pomiędzy rządy i instytucje finansowe, umożliwiając bankom oferowanie niższych stóp procentowych i dłuższych terminów zapadalności nowym podmiotom;
• specjalistyczne banki inwestycyjne i fundusze pożyczkowe zajmujące się rolnictwem, zapewniające stabilne, nisko oprocentowane finansowanie innowacji w rolnictwie, inwestycji i wymiany pokoleniowej;
• połączone instrumenty publiczno-prywatne łączące kapitał unijny, krajowy i prywatny, wykorzystujące fundusze publiczne w celu odblokowania większych wolumenów niedrogich kredytów;
• zielone i tematyczne kredyty łączące korzystne warunki ze zrównoważonymi i przyjaznymi dla klimatu inwestycjami, dostosowując dostęp do środków finansowych do celów ekologicznych.

Podejścia te pokazują, że innowacje finansowe mogą usuwać bariery strukturalne i sprzyjać wychowaniu nowego pokolenia rolników, którzy są odporni i myślą perspektywicznie.

Europejska strategia na rzecz trwałej zmiany

Strategia UE na rzecz wymiany pokoleń w rolnictwie opiera się na analizach i dowodach zebranych przez sieć WPR UE w państwach członkowskich, aby stworzyć bardziej sprawiedliwe i przejrzyste środowisko finansowe dla rolników. Strategia promuje połączenie innowacji finansowych i reform zarządzania, mających na celu zwiększenie dostępności, sprawiedliwości i przyszłości kredytów:

• nowy pakiet startowy dla młodych rolników UE, łączący wsparcie finansowe, szkolenia i doradztwo, aby pomóc nowym przedsiębiorcom rozpocząć działalność i zarządzać w pierwszych latach rozwoju biznesu;
• rozszerzenie unijnych i krajowych mechanizmów gwarancyjnych w celu obniżenia kosztów pożyczek i zwiększenia gotowości banków do udzielania pożyczek młodym i małym rolnikom;
• specjalne programy pożyczkowe i fundusze inwestycyjne w ramach WPR po 2027 r. służące finansowaniu zakładania gospodarstw rolnych, zakupu gruntów i zrównoważonych innowacji;
• wzmocniona współpraca z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego i pośrednikami finansowymi, zapewniająca dostosowane instrumenty finansowe na rzecz rozwoju obszarów wiejskich;
• lepsze monitorowanie dostępu do finansowania i środków odnowy w ramach semestru europejskiego, sprzyjające bardziej spójnemu wsparciu polityki we wszystkich państwach członkowskich;
• wsparcie w budowaniu potencjału i edukacji finansowej, pomoc młodym rolnikom w przygotowywaniu wykonalnych planów biznesowych i skuteczniejszym korzystaniu z istniejących instrumentów.

Łącznie środki te mają na celu stworzenie równych szans finansowych, w których przedsiębiorczy rolnicy, niezależnie od ich sytuacji wyjściowej, będą mogli uzyskać dostęp do kapitału niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej, jej modernizacji i przyczyniania się do zrównoważonej przyszłości Europy.

Źródło informacji: komunikat prasowy Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich KE

Czytaj też:

Dostęp do ziemi: otwieranie drogi dla kolejnego pokolenia rolników w Europie