Poniżej pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej, dotyczące umowy o partnerstwie UE–Mercosur, zaktualizowane 3 września 2025 r.

Dlaczego UE wynegocjowała umowę o partnerstwie z Mercosurem?

Mercosur jest dużym rynkiem dla wywozu z UE i do tej pory był jedynym ważnym partnerem handlowym w Ameryce Łacińskiej, z którym UE nie zawarła preferencyjnej umowy handlowej. Przedsiębiorstwa z UE eksportowały do czterech krajów założycielskich Mercosuru:

55 mld euro w towarach (w 2024 r.) oraz

29 mld euro na usługi (w 2023 r.).

Gospodarki Mercosuru są obecnie w wysokim stopniu chronione, a przedsiębiorstwa europejskie napotykają wiele barier handlowych przy wywozie do tego kraju, co utrudnia im konkurowanie na uczciwych warunkach. Należą do nich:

wysokie należności celne przywozowe

uciążliwe procedury, oraz

przepisy techniczne i normy, które różnią się od norm międzynarodowych.

UE jest drugim co do wielkości partnerem Mercosuru w handlu towarami, po Chinach i przed Stanami Zjednoczonymi. W 2023 r. UE odpowiadała za 16,9% całkowitej wymiany handlowej Mercosuru. Mercosur jest dziesiątym co do wielkości partnerem handlowym UE w handlu towarami. Przedsiębiorstwa z UE mają ogromny potencjał do jeszcze większego eksportu na ten duży rynek liczący ponad 295 mln osób.

UE zawarła już umowy handlowe z prawie wszystkimi innymi krajami Ameryki Łacińskiej. Zawarcie umowy z krajami Mercosuru pozwala nam na dalsze rozszerzenie preferencyjnego dostępu dla eksporterów z UE i wzmocnienie naszych więzi politycznych z krajami Ameryki Łacińskiej.

Umowa o partnerstwie między UE a Mercosurem zapewnia:

usunięcie barier handlowych i ułatwienie unijnym przedsiębiorstwom sprzedaży towarów i usług Mercosurowi, a także ułatwienie inwestowania;

pomoc w zapewnieniu zrównoważonego dostępu do surowców, wzmacniając nasze bezpieczeństwo gospodarcze i wspierając dwojaką transformację;

pomoc UE i Mercosurowi w kształtowaniu globalnych zasad handlu zgodnie z najwyższymi standardami UE;

wysyła światu silny sygnał na rzecz handlu opartego na zasadach, odrzucając protekcjonizm;

zapewnia dalszą integrację łańcuchów wartości między naszymi dwoma regionami, co pomoże przemysłowi po obu stronach utrzymać konkurencyjność na rynku światowym;

pomaga propagować nasze wartości poprzez szczegółowe zobowiązania dotyczące handlu i zrównoważonego rozwoju, w tym zmiany klimatu i pracy.

Dlaczego Komisja zaproponowała dodatkowe środki?

Od czasu zakończenia dyskusji politycznych z Mercosurem w grudniu 2024 r. Komisja zaangażowała się w intensywne konsultacje z państwami członkowskimi, posłami do PE i kluczowymi zainteresowanymi stronami, w tym organizacjami rolniczymi, organizacjami pozarządowymi i przemysłem.

Dodatkowe środki zaproponowane przez Komisję stanowią bezpośrednią odpowiedź na priorytety i obawy wyrażone podczas tych konsultacji:

• Dwustronne zabezpieczenia – Komisja proponuje dalsze wzmocnienie zabezpieczeń chroniących wrażliwe produkty europejskie przed szkodliwym wzrostem przywozu z Mercosuru. Specjalny akt prawny wprowadzi w życie rozdział EMPA dotyczący dwustronnych zabezpieczeń. Postanowienia te zostaną omówione z Parlamentem Europejskim i Radą, przy czym państwa Mercosuru będą w pełni informowane, aby zapewnić sprawne wdrożenie umowy. Zapewnia to pełną i kompleksową ochronę wszystkich wrażliwych obszarów UE w sektorze rolnym.
• Normy sanitarne i fitosanitarne – UE ma jeden z najwyższych standardów bezpieczeństwa żywności na świecie, a naszym priorytetem jest ochrona zdrowia i bezpieczeństwa naszych obywateli. Obywatele europejscy muszą mieć zaufanie do żywności, którą kupują i jedzą, a nasze wymagania nie podlegają negocjacjom. Aby to zapewnić, Komisja i Brazylia zobowiązały się do nawiązania dialogu na wysokim szczeblu na temat kwestii sanitarnych i fitosanitarnych, wraz z komitetem ds. środków sanitarnych i fitosanitarnych UE-Mercosur, aby zapewnić zgodność, a także ułatwić szybkie rozwiązywanie problemów, które mogą się pojawić. UE niezależnie zobowiązała się również do zwiększenia liczby audytów i kontroli w państwach trzecich oraz do wzmocnienia kontroli w terenie.
• Dostosowanie norm produkcji – zgodnie z komunikatem Komisji Europejskiej „Wizja rolnictwa i żywności” UE będzie dążyć do zapewnienia sprawiedliwszych równych warunków działania dla rolnictwa na całym świecie. Aby odpowiedzieć na obawy wyrażone przez kluczowe zainteresowane strony dotyczące pozycji konkurencyjnej UE, Komisja będzie dążyć, zgodnie z przepisami międzynarodowymi, do większego dostosowania norm produkcji stosowanych w odniesieniu do produktów przywożonych, w tym pestycydów. Na podstawie oceny skutków, którą Komisja zamierza zainicjować w tym roku, Komisja ustanowiła między innymi zasadę, zgodnie z którą najbardziej niebezpieczne pestycydy zakazane w UE ze względów zdrowotnych lub środowiskowych nie mogą być ponownie wprowadzane do UE za pośrednictwem produktów importowanych. W stosownych przypadkach na podstawie wniosków z tej oceny zaproponowane zostaną zmiany mających zastosowanie ram prawnych. W komunikacie Komisja zapowiedziała również powołanie specjalnej grupy zadaniowej w celu dalszego wzmocnienia kontroli przywozu.
• Wsparcie finansowe – wreszcie w ramach nowych WRF Komisja ustanowiła silną sieć gwarancji finansowych Unity Safet Net, aby wspierać rolników w mało prawdopodobnym przypadku, gdy porozumienie będzie miało szkodliwy wpływ na rynki rolne UE.

Jakie są główne osiągnięcia, jakie przyniesie umowa?

1. Realizacja programu handlu opartego na wartościach

Na mocy umowy UE i Mercosur zgadzają się ma:

ochronę praw pracowniczych;

ochronę środowiska, w tym przeciwdziałanie zmianie klimatu i wylesianiu;

promowanie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw;

współpracę w zakresie norm dobrostanu zwierząt, biotechnologii, bezpieczeństwa żywności i walki z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe.

2. Pozbycie się taryf

Wysokie taryfy Mercosuru sprawiają, że europejskie produkty w Mercosur są droższe. Mercosur nakłada wysokie cła na import produktów europejskich, takich jak:

samochody;

maszyny;

sprzęt technologii informacyjno-komunikacyjnych;

wyroby włókiennicze;

czekolada;

napoje spirytusowe;

wino.

Dzięki zniesieniu tych ceł umowa z Mercosurem ułatwi europejskim przedsiębiorstwom eksport do krajów Mercosuru.

3. Promowanie handlu innymi sposobami

Umowa ma na celu zwiększenie wywozu z UE do Mercosuru dzięki postanowieniom dotyczącym:

zniesienia barier pozataryfowych w handlu towarami;

wyeliminowania dyskryminacyjnego traktowania podatkowego towarów importowanych;

ułatwiania handlu usługami i zakładania przedsiębiorstw w sektorze usług i produkcji;

otwarcia zamówień publicznych;

ułatwienia małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) handlu;

Poprawa dostępu do surowców niezbędnych dla gospodarki UE poprzez obniżenie lub zniesienie podatków wywozowych oraz wyeliminowanie ograniczeń wywozowych i monopoli eksportowych.

4. Pokazanie światu, że UE i Mercosur odrzucają protekcjonizm

Umowa o partnerstwie między UE a Mercosurem jest wyraźnym sygnałem dla świata, że dwie największe gospodarki tego kraju opowiadają się za:

odrzuceniem protekcjonizmu oraz

są otwarte dla przedsiębiorstw i handlu na podstawie uczciwych zasad i wysokich standardów.

Co umowa będzie oznaczać dla handlu towarami?

Mercosur zniesie cła przywozowe na towary europejskie i usunie przeszkody w eksporcie z UE, takie jak:

niepotrzebnie restrykcyjne zasady i przepisy, które różnią się od norm międzynarodowych;

nieautomatyczne pozwolenia na przywóz;

uciążliwe procedury oceny zgodności.

Ułatwienie eksportu do Mercosuru przyniesie korzyści w szczególności unijnym przedsiębiorstwom produkującym i sprzedającym:

produkty rolno-spożywcze;

maszyny;

farmaceutyki;

samochody;

tekstylia i odzież.

Im więcej Europa eksportuje, tym więcej miejsc pracy może chronić i tworzyć.

Co umowa będzie oznaczać dla handlu usługami i inwestycji?

Umowa ułatwi unijnym przedsiębiorstwom sprzedaż usług do Mercosuru, zarówno za pośrednictwem lokalnych przedsiębiorstw, jak i w wymiarze transgranicznym.

Szeroka gama usług i sektorów wytwórczych powinna przynieść korzyści, w tym:

usługi dla przedsiębiorstw;

usługi finansowe;

telekomunikacja;

transport morski;

usługi pocztowe i kurierskie.

Umowa ograniczy i wyeliminuje dyskryminację oraz zwiększy możliwości dostawców usług i inwestorów z UE i Mercosuru.

Umowa nie będzie:

uniemożliwiać UE lub Mercosurowi dalszego regulowania swoich rynków usług w sposób niedyskryminacyjny,

liberalizować usług publicznych, takich jak publiczna opieka zdrowotna lub edukacja finansowana przez państwo

Zarówno w przypadku usługodawców zagranicznych, jak i krajowych umowa nie wpłynie na zdolność organów regulacyjnych do opracowywania i nakładania niedyskryminacyjnych zasad i norm w zakresie takich dziedzin, jak:

ochrona zdrowia, bezpieczeństwa i środowiska, a także konsumentów;

zapewnienie wysokiej jakości usług i usługodawców;

zagwarantowanie praw pracowniczych i warunków pracy.

Jakie korzyści odniosą europejscy konsumenci?

Umowa stworzy europejskim konsumentom warunki do wyboru szerszego i bardziej przystępnego cenowo asortymentu produktów i usług.

W jaki sposób umowa pomoże europejskiemu przemysłowi?

Umowa zniesie cła przywozowe na ponad 91% towarów UE wywożonych do Mercosuru. Cła na niektóre produkty zostaną zliberalizowane w dłuższych okresach, aby zapewnić przedsiębiorstwom w krajach Mercosuru wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się.

Przykładami obecnych taryf Mercosuru na takie towary są:

Samochody: 35%

Części samochodowe: 14-18%

Maszyny: 14-20%

Chemikalia: do 18%

Odzież: 35%

Produkty farmaceutyczne: do 14%

Buty skórzane: 35%

W jaki sposób umowa pomoże małym przedsiębiorstwom?

Bariery handlowe w nieproporcjonalnie większym stopniu dotykają mniejsze przedsiębiorstwa niż duże przedsiębiorstwa, ponieważ małe przedsiębiorstwa mogą nie mieć czasu i zasobów, aby je pokonać. Dlatego też UE zapewniła, aby umowa zawierała specjalny rozdział dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w celu sprostania szczególnym wyzwaniom, przed którymi stoją one w dziedzinie handlu i inwestycji.

UE chce, aby umowa wpłynęła na:

zwiększenie przejrzystości przepisów Mercosuru;

uprościła procedury celne Mercosuru.

Już dziś ponad 30 000 MŚP z UE eksportuje do Mercosuru. Po ułatwieniu handlu i inwestycji z Mercosurem, więcej małych firm otworzy nowe możliwości i poszerzy bazę klientów.

W jaki sposób umowa przyniesie korzyści unijnemu sektorowi rolno-spożywczemu?

Społeczności rolnicze w UE zyskają łatwiejszy dostęp do rynku Mercosuru i więcej możliwości sprzedaży swoich produktów 295 milionom konsumentów Mercosuru.

Mercosur ma ogromny potencjał konsumencki w zakresie wysokiej jakości produktów europejskich, takich jak wina, sery, czekolada i wieprzowina, które obecnie podlegają wysokim taryfom.

Na przykład:

wino: 27%

wina musujące: 20-35%

czekolada: 20%

whisky i inne napoje spirytusowe: 20-35%

wypieki, gofry i herbatniki: 18%

brzoskwinie w puszkach: 55%

napoje bezalkoholowe: 20-35%.

Umowa zniesie te wysokie cła i inne bariery handlowe, takie jak niejasne zasady i przepisy lub uciążliwe procedury, dzięki czemu europejskim producentom łatwiej będzie eksportować do Mercosuru.

W jaki sposób umowa pomoże unijnym producentom żywności i napojów wprowadzać na rynek ich wyróżniające się produkty regionalne (oznaczenia geograficzne)?

UE produkuje wiele unikalnych, wysokiej jakości regionalnych produktów spożywczych i napojów, takich jak Prosciutto di Parma, Parmigiano Reggiano, Prosecco i irlandzka whisky, chronionych specjalnym statusem zwanym „oznaczeniami geograficznymi”. Oznaczenia geograficzne zapewniają autentyczność, umożliwiają ustalanie cen premium i zakazują imitacji produktów.

Umowa z Mercosurem będzie uznawać 344 europejskie oznaczenia geograficzne, zakazując podrabiania, a także wprowadzających w błąd terminów, symboli, flag lub obrazów. Tylko oryginalne produkty, takie jak na przykład ser Roquefort wytwarzany w Roquefort we Francji, będą nosiły nazwę oznaczenia geograficznego. Ochrona ta przynosi korzyści producentom z UE, wspiera wywóz i zapewnia konsumentom Mercosuru autentyczność produktów.

W jaki sposób umowa otworzy rynek zamówień rządowych Mercosuru?

Umowa ułatwi europejskim przedsiębiorstwom ubieganie się o zamówienia rządowe w krajach Mercosuru na równych warunkach z lokalnymi przedsiębiorstwami. Oznacza to, że procedura przetargowa będzie prostsza, bardziej przejrzysta i mniej dyskryminująca dla przedsiębiorstw z UE.

Czy umowa będzie sprzyjać dialogowi politycznemu?

Nowa umowa wzmocni dialog polityczny i zacieśni współpracę w obszarach takich jak migracja, gospodarka cyfrowa, badania naukowe i edukacja, prawa człowieka, w tym prawa ludności tubylczej, odpowiedzialność korporacyjna i społeczna, ochrona środowiska, zarządzanie oceanami, a także walka z terroryzmem, praniem pieniędzy i cyberprzestępczością.

Dlaczego wybrano tę formę?

Zachowuje integralność nowej umowy, utrzymując ją jako jedną kompleksową umowę w pierwotnie wynegocjowanej formie;

Umożliwia ona bardzo szybkie wejście w życie tych nowych wzmocnionych porozumień handlowych, które należą do wyłącznych kompetencji UE, przy większej pewności prawa i korzyściach gospodarczych dla podmiotów gospodarczych; oraz

Szanuje ustalone kompetencje i prerogatywy podmiotów instytucjonalnych w UE.

Jakie wyzwania związane z eksportem i inwestowaniem stoją obecnie przed przedsiębiorstwami UE w regionie Mercosuru, którym umowa o partnerstwie mogłaby pomóc sprostać?

Rynek Mercosuru jest duży, ale dobrze chroniony. Przedsiębiorstwa europejskie często napotykają trudności w wywozie, takie jak:

wysokie cła Mercosuru na większość produktów;

koszty przestrzegania zasad i przepisów Mercosuru, które często różnią się od norm międzynarodowych;

niepotrzebnie skomplikowane procedury mające na celu udowodnienie, że produkty UE spełniają wymogi techniczne lub normy Mercosuru w zakresie bezpieczeństwa żywności lub zdrowia zwierząt i roślin;

ograniczony dostęp dla przedsiębiorstw z UE i nierówne warunki działania w kluczowych sektorach usług;

pierwszeństwo przedsiębiorstw i towarów krajowych przed przedsiębiorstwami i towarami zagranicznymi w umowach rządowych;

brak łatwego dostępu do informacji na temat prowadzenia działalności gospodarczej w krajach Mercosuru, zwłaszcza dla MŚP.

W jaki sposób umowa będzie chronić normy europejskie, w tym normy bezpieczeństwa żywności?

Zwierzęta, rośliny i produkty spożywcze wprowadzane do obrotu w UE, produkowane w kraju lub przywożone z dowolnego państwa trzeciego, muszą spełniać unijne wymogi sanitarne i fitosanitarne. Wymogi te nie podlegają negocjacjom i mają zastosowanie niezależnie od umów handlowych zawartych z państwami trzecimi, takich jak umowa UE–Mercosur.

Przepisy UE mają zastosowanie do wszystkich produktów sprzedawanych w UE, niezależnie od tego, czy są one produkowane na rynku krajowym, czy importowane; żywność musi być bezpieczna niezależnie od jej pochodzenia, zarówno na terytorium UE, jak i poza nim. Normy te opierają się na podstawach naukowych i aktualnych ocenach ryzyka.

Podczas gdy państwa spoza UE mają oczywiście prawo do określania własnych norm bezpieczeństwa żywności mających zastosowanie na ich terytorium, żywność może być importowana do UE i wprowadzana do obrotu z przeznaczeniem dla konsumentów tylko wtedy, gdy jest zgodna z naszymi normami i przepisami.

Kraje i zakłady produkujące żywność muszą wykazać, że spełniają wymogi UE. Dopiero gdy tak się stanie, mogą one zostać wymienione jako osoby, którym zezwolono na wywóz do UE.

Unijne wymogi sanitarne i fitosanitarne dotyczące przywozu muszą być również certyfikowane przez organy państw trzecich przy wywozie do UE i sprawdzane przy wjeździe do UE przez urzędników państw członkowskich. Komisja przeprowadza regularne kontrole zarówno w państwach trzecich, jak i w państwach członkowskich, aby zweryfikować te działania.

Unijne rygorystyczne normy sanitarne i fitosanitarne nie ulegną zmianie

Unijne normy sanitarne i fitosanitarne (SPS) nie są zmieniane przez umowy handlowe, takie jak Mercosur.

Zasady te są takie same dla importerów i producentów krajowych. Żywność importowana do UE musi być zgodna z obowiązującymi przepisami, w tym przepisami dotyczącymi organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO), oraz z najwyższymi dopuszczalnymi poziomami pozostałości pestycydów, leków weterynaryjnych lub zanieczyszczeń określonymi przez UE.

UE ma swobodę regulowania bezpieczeństwa żywności

UE pozostaje w pełni niezależna w regulowaniu nowych norm sanitarnych i fitosanitarnych w interesie zdrowia konsumentów w UE;

Porozumienie zawiera „zasadę ostrożności”, która pozwala nam podejmować środki w celu ochrony zdrowia obywateli UE, gdy dowody naukowe na to, czy importowana żywność jest bezpieczna, są niejednoznaczne. Zostało to wyraźnie wymienione w rozdziale dotyczącym handlu i zrównoważonego rozwoju.

Zgodnie z rozporządzeniem UE w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) przywóz produktów zawierających pozostałości pestycydów niezatwierdzonych w UE jest możliwy, jeżeli nie stanowią one zagrożenia dla konsumentów.

Chociaż Komisja jest pewna bezpieczeństwa dla konsumentów opartego na nauce, zwraca uwagę na obawy zgłaszane przez obywateli UE, społeczeństwo obywatelskie, organizacje rolników i instytucje polityczne, że takie praktyki są nieuczciwe lub problematyczne.

W związku z tym, jak wskazano w komunikacie Komisji Europejskiej „Wizja rolnictwa i żywności”[Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Wizja rolnictwa i żywności »Kształtowanie razem atrakcyjnego sektora rolnego i rolno-spożywczego dla przyszłych pokoleń«” COM/2025/75 final], UE będzie dążyć do zapewnienia sprawiedliwszych równych warunków działania dla rolnictwa na całym świecie. Komisja zbada możliwość, zgodnie z przepisami międzynarodowymi, ściślejszego dostosowania norm produkcji mających zastosowanie do produktów przywożonych, w tym pestycydów.

Komisja ustanowiła między innymi zasadę, zgodnie z którą najbardziej niebezpieczne pestycydy zakazane w UE ze względów zdrowotnych lub środowiskowych nie mogą być ponownie wprowadzane do UE za pośrednictwem produktów importowanych. Aby poczynić postępy w tym zakresie, Komisja rozpocznie prace w tym roku. W stosownych przypadkach na podstawie wniosków z tej oceny zaproponowane zostaną zmiany mających zastosowanie ram prawnych.

W komunikacie Komisja zapowiedziała również powołanie specjalnej grupy zadaniowej w celu dalszego wzmocnienia kontroli przywozu.

Ponadto dzięki umowie EMPA UE i Mercosur będą ściślej ze sobą współpracować, w tym w ramach międzynarodowych organów normalizacyjnych.

A co z dobrostanem zwierząt?

Umowa z Mercosurem jest pierwszą umową o wolnym handlu, która zawiera warunki związane z dobrostanem zwierząt. W umowie UE uzależniła preferencyjny dostęp do świeżych jaj wywożonych do UE od stosowania własnych unijnych norm produkcji jaj. Jaja przywożone do UE mogą korzystać z preferencji taryfowych tylko wtedy, gdy są produkowane zgodnie z wymogami dyrektywy UE w sprawie dobrostanu zwierząt w odniesieniu do kur niosek. Aby kwalifikować się do bezcłowego traktowania, pochodzącym świeżym jajom musi towarzyszyć świadectwo zgodności z dyrektywą Rady 1999/74/WE lub wszelkimi równoważnymi urzędowymi normami dobrostanu zwierząt.

Jak zwykle każde włączenie jakiegokolwiek warunku do umowy o wolnym handlu jest częścią negocjacji z partnerem handlowym i ma zastosowanie do przywozu i wywozu. Członkowie WTO nie zareagowali w tej sprawie. Świeże jaja są jedynym produktem podlegającym tym przepisom, bezpośrednio związanym z prawodawstwem UE.

W przypadku przywozu innych produktów pochodzenia zwierzęcego (wołowiny, mięsa drobiowego) przepisy UE dotyczące dobrostanu zwierząt mają również zastosowanie do uboju i niektórych przepisów dotyczących transportu żywych zwierząt. Zgodność lub równoważność z takimi przepisami jest określana przez Komisję po przeprowadzeniu kontroli na miejscu. Ponadto w umowie określono warunki owocnego dialogu w ramach długoterminowego procesu poprawy warunków dobrostanu zwierząt na szczeblu dwustronnym i międzynarodowym, w tym za pośrednictwem specjalnej grupy roboczej, która zajmie się tą kwestią.

W jaki sposób umowa przyczyni się do promowania zrównoważonego rolnictwa w obu regionach?

UE i Mercosur uzgodniły ściślejszą współpracę w celu podniesienia standardów dobrostanu zwierząt.

Partnerzy uzgodnili, że będą wspólnie zwalczać oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe związaną ze stosowaniem środków przeciwdrobnoustrojowych u ludzi i zwierząt, co jest pierwszym krokiem w kierunku porozumienia UE.

Uzgodniono również współpracę na arenie naukowej w celu zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa żywności i ochrony zdrowia.

Umowa zawiera zobowiązania do zapewnienia zrównoważonej gospodarki leśnej, zwalczania nielegalnego pozyskiwania drewna i związanego z nim handlu.

W jaki sposób umowa będzie chronić wrażliwe produkty rolne UE?

Umowa otwiera rynek UE na towary z Mercosuru, ale ogranicza przywóz z Mercosuru wrażliwych produktów rolnych, takich jak wołowina, etanol, wieprzowina, miód, cukier i drób. To zapewnia właściwą równowagę.

 

W jaki sposób umowa będzie chronić prawa pracownicze i zrównoważony rozwój w UE i Mercosur?

UE i Mercosur uzgodniły, że porozumienie musi wspierać istniejące normy klimatyczne i środowiskowe oraz prawa pracownicze, a nie je obniżać lub osłabiać. Umowa zakazuje którejkolwiek ze stron nieuzasadnionego zachęcania do handlu i inwestycji poprzez odstępstwa od prawa ochrony środowiska i prawa pracy lub nieegzekwowanie tych przepisów. Obie strony mają silne przepisy chroniące prawa pracownicze, a także zgodziły się zapewnić przestrzeganie podstawowych praw pracowniczych określonych przez Międzynarodową Organizację Pracy (MOP). Dotyczą one takich zagadnień, jak:

niedyskryminacja w miejscu pracy,

eliminacja pracy dzieci i pracy przymusowej,

wolność zrzeszania się i prawo do rokowań zbiorowych,

zobowiązania dotyczące inspekcji pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.

Ponadto umowa zawiera zobowiązania dotyczące m.in. zrównoważonego rybołówstwa i zrównoważonej gospodarki leśnej. Na mocy porozumienia UE i Mercosur zobowiązują się do skutecznego wdrożenia ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych i porozumienia klimatycznego z Paryża. Umowa otworzy również możliwości dla łańcuchów dostaw produktów wytwarzanych w sposób, który pomaga chronić środowisko, takich jak orzechy brazylijskie z lasów naturalnych.

Czy zobowiązania dotyczące praw pracowniczych i ochrony środowiska będą egzekwowalne?

Zobowiązania określone w sekcji dotyczącej handlu i zrównoważonego rozwoju będą egzekwowalne za pomocą mechanizmu rozstrzygania sporów, który obejmuje:

zewnętrzny przegląd dokonywany przez niezależny zespół ekspertów,

rola społeczeństwa obywatelskiego, w tym przedstawicieli pracodawców i związków zawodowych, na wszystkich etapach,

korzystanie z wiedzy fachowej organów międzynarodowych, takich jak Międzynarodowa Organizacja Pracy.

W jaki sposób umowa zabezpieczy prawo rządów do wprowadzania regulacji w interesie publicznym?

Umowa nie wpłynie na prawo UE ani Mercosuru do regulowania celów polityki publicznej, takich jak ochrona życia lub zdrowia publicznego, zwierząt i roślin, a także środowiska, pracowników ani do świadczenia usług publicznych.

Podobnie jak wszystkie umowy o partnerstwie i handlu UE, umowa między UE a Mercosurem pozostawia rządom obu stron całkowitą swobodę w zarządzaniu dystrybucją wody lub innymi podstawowymi usługami, według własnego uznania. Nadal decydują, czy takie usługi są częścią sektora publicznego czy prywatnego.

Umowa umożliwi UE i Mercosurowi współpracę w zakresie niektórych kwestii regulacyjnych – na zasadzie dobrowolności. Współpraca będzie miała zastosowanie wyłącznie do przepisów UE, które mają wpływ na handel lub inwestycje. Nie będzie obejmowała przepisów państw członkowskich UE.

Co Mercosur dostanie z umowy?

Mercosurowi łatwiej będzie eksportować produkty do UE, pod warunkiem że będą one zgodne z wysokimi standardami UE w zakresie zrównoważonego rozwoju, zdrowia i bezpieczeństwa żywności.

Porozumienie pomoże również włączyć przemysł Mercosuru do wysoce innowacyjnych łańcuchów wartości UE. To z kolei pomoże im stać się bardziej konkurencyjnymi. Kraje Mercosuru chcą w mniejszym stopniu polegać na eksporcie towarów i dywersyfikować swoje gospodarki poprzez produkcję towarów i usług o wyższej wartości. Umowa im w tym pomoże.

Umowa handlowa da obywatelom Mercosuru więcej możliwości świadczenia usług w UE, w tym tymczasowo dzięki ich fizycznej obecności w państwach UE, w tym na podstawie umów handlowych lub jako osoby wykonujące wolne zawody.

Dzięki umowie rządy Mercosuru zobowiązują się do ułatwienia i uproszczenia prowadzenia działalności gospodarczej w swoich krajach poprzez poprawę klimatu biznesowego. Dokonają tego za pomocą bardziej przewidywalnych i przejrzystych procedur i przepisów oraz zapewniając lepszy dostęp do swojego rynku. Pomoże im to przyciągnąć więcej inwestycji z Europy, a także z reszty świata.

Zarówno UE, jak i Mercosur chcą:

kształtować światowe zasady handlu zgodnie ze swoimi standardami i wspólnymi wartościami, jakimi są demokracja i praworządność, oraz

wysłać światu silny sygnał, że dwie największe gospodarki tego kraju odrzucają protekcjonizm.

W jaki sposób umowa ułatwi transformację ekologiczną i cyfrową w krajach Mercosuru?

W ramach programu inwestycyjnego Global Gateway między UE a Ameryką Łacińską i Karaibami fundusz wzmocnionej współpracy w wysokości 1,8 mld euro wesprze m.in.:

inwestycje w rozwój nowych zrównoważonych leśnych łańcuchów wartości, na przykład w Amazonii;

dostosowanie podmiotów gospodarczych Mercosuru, w szczególności mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MMŚP), kobiet, drobnych producentów rolnych, ludów tubylczych i społeczności tradycyjnych, do nowego otoczenia gospodarczego i handlowego wynikającego z umowy o partnerstwie między UE a Mercosurem;

budowanie zdolności w zakresie wdrażania prawa ochrony środowiska i prawa pracy;

inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych i tworzenie wartości dodanej, na przykład w surowce krytyczne, w tym przetwarzanie na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw i produkcję baterii.

Kiedy rozpoczęły się negocjacje?

Negocjacje rozpoczęto 28 czerwca 1999 r. Po zawieszeniu rozmów negocjacje wznowiono w 2010 r. Długoletnie negocjacje nabrały nowego rozpędu w 2016 r., a Unia Europejska i Mercosur zakończyły negocjacje w 2019 r. w następstwie nowych ofert obniżenia ceł. Ponadto 6 grudnia 2024 r. UE i Mercosur osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie dalszej poprawy porozumienia i rozstrzygnięcia problemów związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Porozumienie polityczne doprowadziło do zawarcia ambitnej, wyważonej i kompleksowej umowy o partnerstwie. Nowe ramy handlowe – stanowiące część szerszego układu o stowarzyszeniu między oboma regionami – skonsolidują strategiczne partnerstwo polityczne i gospodarcze.

Czym nowa umowa różni się od umowy z 2019 r.?

Nowa umowa między UE a Mercosurem jest jedną z najbardziej ambitnych umów pod względem zrównoważonego rozwoju. Umowa ta będzie odzwierciedlać najnowsze standardy UE w zakresie handlu i zrównoważonego rozwoju, a nawet będzie wykraczać poza niektóre z naszych najnowszych umów, takie jak umowa między UE a Chile lub kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa między UE a Kanadą (CETA).

Oprócz tekstu wynegocjowanego w 2019 r. nowe porozumienie sprawi, że porozumienie paryskie stanie się zasadniczym elementem stosunków między UE a Mercosurem. Zapewni to możliwość zawieszenia umowy w przypadku, gdy jedna ze stron poważnie naruszy porozumienie paryskie lub zdecyduje się z niego wyjść.

Zapewni również konkretne zobowiązania do powstrzymania wylesiania po 2030 r., zgodnie z ustalonymi na poziomie krajowym wkładami w ramach porozumienia paryskiego.

Fundusz wsparcia UE w wysokości 1,8 mld euro ułatwi wzajemnie korzystne działania na rzecz sprawiedliwej transformacji ekologicznej i cyfrowej w krajach Mercosuru w ramach strategii Global Gateway. Zapewni to rozwój lokalnego przemysłu, wyposażając kraje Mercosuru w zdolności przemysłowe niezbędne do sprostania przyszłym wyzwaniom.

Ponadto nowe porozumienie zawiera nowe przepisy dotyczące zamówień publicznych, ceł eksportowych i pojazdów.

Jak dużą kontrolę nad całym procesem sprawują wybrane rządy i posłowie do PE?

Komisja Europejska prowadziła negocjacje w imieniu UE zgodnie z mandatem udzielonym jej przez rządy 27 państw członkowskich UE.

Komisja zawsze dbała o to, by proces negocjacji był odpowiedzialny przed państwami członkowskimi UE i Parlamentem Europejskim.

Zainteresowani komisarze UE, a także negocjatorzy i służby Komisji:

współpracowali z państwami członkowskimi UE w celu przygotowania negocjacji i tekstów negocjacyjnych;

składali państwom członkowskim zebranym w Radzie sprawozdanie z przebiegu negocjacji;

na bieżąco informowali Parlament Europejski o rozwoju sytuacji;

i stawiali się przed Komisją Handlu Międzynarodowego Parlamentu Europejskiego.

Parlament Europejski powołał również specjalną grupę monitorującą, która ma śledzić negocjacje. Komisja regularnie składała sprawozdania na temat stanu negocjacji tej grupie, a także delegacjom Parlamentu Europejskiego odpowiedzialnym za stosunki z Mercosurem i Brazylią.

Czy Komisja oceniła wpływ, jaki umowa ta może mieć na UE i Mercosur?

Od czasu rozpoczęcia negocjacji Komisja przeprowadziła szereg badań dotyczących potencjalnego wpływu umowy z Mercosurem.

W 2021 r. Komisja opublikowała ocenę wpływu na zrównoważony rozwój dotyczącą potencjalnego wpływu części handlowej układu o stowarzyszeniu między Unią Europejską a państwami Mercosuru na gospodarkę, społeczeństwo, środowisko i prawa człowieka. Zgodnie ze sprawozdaniem umowa będzie miała pozytywny wpływ na gospodarki zarówno UE, jak i krajów Mercosuru, podnosząc płace i przyczyniając się do zmniejszenia nierówności. Jednocześnie wpływ na wrażliwe sektory rolno-spożywcze w UE byłby ograniczony.

W 2024 r. Komisja opublikowała badanie, w którym zbadała potencjalne skutki 10 przyszłych umów o wolnym handlu w ramach obecnego unijnego programu handlowego. Badanie potwierdziło, że analizowane umowy o wolnym handlu mogą przynieść korzyści unijnemu sektorowi rolno-spożywczemu, zwłaszcza sektorowi mleczarskiemu, wieprzowemu, przetworzonej żywności i napojów. Podkreślono w nim również podatność na zagrożenia sektorów wołowiny, mięsa baraniego, mięsa drobiowego, cukru i ryżu.

Obecnie trwają prace nad nową oceną wpływu umowy między UE a Mercosurem na zrównoważony rozwój w dziedzinie handlu, w której ocenione zostaną skutki gospodarcze, społeczne, środowiskowe i w zakresie praw człowieka.

W Brukseli i w krajach Mercosuru zorganizowano szereg spotkań przy okrągłym stole i dialogów ze społeczeństwem obywatelskim. Uwagi poczynione podczas tych dyskusji wpłynęły na prace nad sprawozdaniem i stanowiły podstawę procesu negocjacyjnego.

W jaki sposób Komisja dopilnowała wysłuchania wszystkich stron umowy?

Komisja regularnie składa sprawozdania rządom państw członkowskich UE i informuje Parlament Europejski o postępach w negocjacjach, organizując posiedzenia komisji INTA, specjalnych grup monitorujących oraz przedstawiając aktualną sytuację podczas co najmniej 40 dwustronnych spotkań z poszczególnymi posłami do PE lub grupami politycznymi.

Komisja Europejska odbyła również liczne spotkania z przedstawicielami wielu z ponad 460 organizacji społeczeństwa obywatelskiego zarejestrowanych w ramach prowadzonego przez nią dialogu na temat polityki handlowej.

Do tych organizacji nienastawionych na zysk z siedzibą w UE należą:

związki zawodowe,

organizacje konsumenckie,

federacje pracodawców,

federacje przedsiębiorców,

organizacje rolnicze,

organizacje ekologiczne,

organizacje zajmujące się dobrostanem zwierząt,

grupy wyznaniowe,

ośrodki analityczne,

grupy społeczne.

Posiedzenia te umożliwiają szerokiemu gronu organów przedstawienie swoich poglądów i skomentowanie negocjacji. Na posiedzeniach Komisja informuje społeczeństwo obywatelskie o negocjacjach.

Od 2015 r. Komisja Europejska podaje do wiadomości publicznej wszystkie nowe dokumenty negocjacyjne złożone w trakcie rozmów.

Drzwi Komisji Europejskiej są zawsze otwarte. Każda organizacja zainteresowana rozmowami może spotkać się z urzędnikami i przedstawić poglądy i opinie.

Jakie są następne kroki?

EMPA wymaga odrębnego zatwierdzenia przez Parlament Europejski i państwa członkowskie, zanim będzie mogła wejść w życie. Wnioski Komisji dotyczące zawarcia i podpisania każdej umowy obejmują dwa równoległe instrumenty prawne:

umowa o partnerstwie między UE a Mercosurem (EMPA) podlega ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie; oraz

Umowy przejściowe w sprawie handlu (iTA), obejmujące jedynie te części EMPA, które należą do wyłącznych kompetencji UE, które mają zostać przyjęte w drodze procesu ratyfikacji wyłącznie przez UE. Umowy przejściowe wygasną z chwilą wejścia w życie EMPA.

 

 

Dodano 3 września 2025 r.

Komisja zapowiedziała, że przedstawi akt prawny, jaki jest status prawny tej „operacji dwustronnego środka ochronnego”?

Opublikowany dziś dokument określa zobowiązania polityczne Komisji dotyczące sposobu stosowania dwustronnego rozdziału EMPA poświęconego zabezpieczeniom. Te zobowiązania polityczne zostaną omówione z państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim oraz wdrożone do prawa Unii w drodze specjalnego aktu prawnego.

Akt prawny posłuży do wprowadzenia do prawa Unii rozdziału EMPA poświęconego dwustronnym zabezpieczeniom.

Dlaczego Komisja chce zaproponować ten dodatkowy akt prawny, skoro w EMPA istnieją już przepisy dotyczące zabezpieczeń?

Rozdział EMPA określa prawa Stron do wprowadzania dwustronnych środków ochronnych. Nie reguluje jednak, w jaki sposób odbywa się to w Unii. Aby dwustronne rozdziały dotyczące środków ochronnych w ramach umów o wolnym handlu były w pełni operacyjne w prawie Unii, zawsze należy je wdrożyć w drodze unijnego aktu prawnego. Akt ten reguluje, na mocy prawa Unii, w jaki sposób Unia korzysta z praw zastrzeżonych w umowie o wolnym handlu.

Komisja podejmuje obecnie szereg zobowiązań politycznych dotyczących sposobu, w jaki będzie korzystać z praw, które Unia zastrzegła w rozdziale dotyczącym dwustronnych zabezpieczeń EMPA. Zobowiązania te są w pełni zgodne z rozdziałem dotyczącym dwustronnych środków ochronnych, zapewniając większą jasność i przejrzystość w odniesieniu do planowanego przez Komisję wdrożenia tego rozdziału.

Akt prawny wdrażający rozdział dotyczący dwustronnych zabezpieczeń EMPA wypełni zatem również część przestrzeni politycznej pozostawionej Unii w tym rozdziale, przewidując w szczególności:

wzmocnione monitorowanie;

pełna przejrzystość, w tym składanie sprawozdań PE i Radzie dwa razy w roku;

szybkie wprowadzenie środków tymczasowych w terminie nie dłuższym niż 21 dni od stwierdzenia wystarczającego ryzyka w nagłych przypadkach;

wszczęcie dochodzeń, gdy przywóz wzrośnie o co najmniej 10%, a ceny importowe będą co najmniej o 10% niższe niż ceny krajowe.

Dlaczego dokument przyjęto teraz?

Od samego początku negocjacji z Mercosurem jednym z naszych kluczowych celów było zajęcie się obawami europejskich rolników w celu ochrony jednego z kluczowych i najbardziej wrażliwych sektorów UE.

Nieustannie pracujemy nad sposobami wzmocnienia tego wsparcia, a niniejszy dokument jest najnowszym przejawem tych wysiłków.

Będziemy nadal współpracować ze społecznościami rolniczymi i unijnym sektorem rolno-spożywczym, aby zapewnić, że dysponujemy wszystkimi niezbędnymi elementami, które pozwolą im korzystać z możliwości eksportowych otwieranych przez tę umowę i chronić je przed wszelkimi potencjalnymi szkodami.

Co to oznacza?

Stanowi zobowiązanie Komisji do szybkiego i skutecznego przeciwdziałania, w uzasadnionych przypadkach, potencjalnym negatywnym skutkom EMPA. Najważniejsze zobowiązania obejmują następujące działania:

1. Wzmocnione monitorowanie: Komisja będzie uważnie śledzić tendencje rynkowe, aby móc z wyprzedzeniem zidentyfikować wszelkie zagrożenia, co da więcej miejsca na reakcję.
2. Pełna przejrzystość: Komisja będzie co sześć miesięcy przesyłać Radzie i Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie monitorujące w celu oceny skutków przywozu.
3. Szybkie działania:

bezzwłoczne wszczęcie dochodzenia na wniosek tylko jednego państwa członkowskiego, jeżeli istnieją wystarczające podstawy;

podejmowanie decyzji w ciągu 5 dni roboczych od otrzymania wniosku o podjęcie działań w pilnych przypadkach;

uruchomienie tymczasowych środków ochronnych w terminie nie dłuższym niż 21 dni od otrzymania wniosku w najpilniejszych przypadkach, jeżeli istnieje wystarczające ryzyko szkody;

dążenie do zakończenia pełnego dochodzenia w ciągu 4 miesięcy (znacznie szybciej niż 12 miesięcy dozwolonych przez EMPA).

4. Wszczęcie dochodzenia: Komisja w większości przypadków rozpocznie dochodzenie, jeżeli roczny przywóz produktu wzrośnie o ponad 10%, a ceny importowe będą co najmniej o 10% niższe niż ceny tego samego lub konkurencyjnego produktu UE.
5. Jasność co do możliwych środków: środki mogą obejmować:

czasowe zawieszenie harmonogramu obniżania ceł na dany produkt, lub

obniżenie preferencji taryfowych z powrotem do poziomu KNU lub stawki podstawowej (w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa).

 

Czym jest nowa siatka bezpieczeństwa Unity dla środków kryzysowych?

Komisja zaproponowała wprowadzenie nowej siatki bezpieczeństwa Unity Safety Net na potrzeby środków kryzysowych, o łącznej zdolności produkcyjnej wynoszącej 6,3 mld EUR, co faktycznie podwoi obecną rezerwę rolną. To zwiększone wsparcie pomoże chronić naszych rolników w czasach zakłóceń na rynku i rosnącej niepewności geopolitycznej.

W praktyce Komisja Europejska będzie uważnie monitorować rozwój sytuacji na rynku po stopniowym wdrażaniu umowy, w szczególności w odniesieniu do sektora rolnego.

Czy partnerzy Mercosuru zdają sobie z tego sprawę?

Komisja zajmie się tą kwestią z państwami Mercosuru w celu zapewnienia sprawnego wdrożenia umowy.

 

Źrodło informacji: Komisja Europejska