Komisja Europejska przyjęła Europejski Pakt Oceaniczny, kompleksową strategię mającą na celu lepszą ochronę oceanu, promowanie rozkwitającej niebieskiej gospodarki i wspieranie dobrobytu ludzi żyjących na obszarach przybrzeżnych.

Pakt łączy unijne polityki oceaniczne w ramach jednego odniesienia, zajmując się poważnymi zagrożeniami, przed którymi stoi nasz ocean, nasze społeczności przybrzeżne, wyspy i regiony najbardziej oddalone.

Jeden ocean, jedna strategia

Europejski Pakt Oceaniczny koncentruje się na sześciu priorytetach:

• Ochrona i przywracanie zdrowia oceanów

Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w przywracaniu zdegradowanych siedlisk przybrzeżnych i morskich. Kluczowe działania obejmują zachęcanie państw członkowskich do ustanawiania i zarządzania morskimi obszarami chronionymi oraz rewizję dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej i dyrektywy w sprawie planowania przestrzennego obszarów morskich.

• Wzmocnienie konkurencyjności zrównoważonej niebieskiej gospodarki UE

Ocean jest kluczowy dla takich sektorów jak rybołówstwo, akwakultura, żegluga, turystyka i energetyka. Komisja planuje wzmocnić przemysł morski UE dzięki nowej strategii przemysłowej w dziedzinie gospodarki morskiej i strategii UE na rzecz portów. Oceni również i być może zrewiduje wspólną politykę rybołówstwa. Aby zapewnić rozkwit rybołówstwa i akwakultury w UE, Komisja przedstawi długoterminową wizję dla tych sektorów w 2026 r. Komisja będzie również wspierać dostęp młodych profesjonalistów w zakresie badań morskich, technologii oceanicznych i zrównoważonego rybołówstwa, wprowadzając strategię odnowy pokoleń.

• Wspieranie społeczności przybrzeżnych, wyspiarskich i najbardziej oddalonych regionów

Społeczności przybrzeżne są siłą napędową zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarki niebieskiej. Dostarczają Europejczykom zdrową i zrównoważoną żywność oraz czystą i niedrogą energię odnawialną pochodzącą z morza. Zapewnienie przyszłości tym społecznościom jest zatem kluczowe. Komisja przedstawi specjalną strategię rozwoju i odporności społeczności przybrzeżnych UE oraz przeprowadzi konsultacje z zainteresowanymi stronami w sprawie nowej strategii dla wysp, a także zaktualizowanej strategii dla regionów najbardziej oddalonych. Ponadto Komisja przedstawi wniosek w sprawie utworzenia europejskich rezerw niebieskiego węgla.

• Rozwój badań oceanicznych, wiedzy, umiejętności i innowacji

Ocean Pact proponuje ambitną inicjatywę UE na rzecz obserwacji oceanów, aby poprawić naszą wiedzę na temat oceanów. Będzie ona wspierana przez strategię badań i innowacji oceanicznych i będzie stanowić źródło energii dla europejskiego cyfrowego bliźniaka oceanu. Utrzyma ona pozycję UE jako światowego lidera w dziedzinie oceanicznej nauki, technologii i danych. Aby zwiększyć świadomość na temat znaczenia oceanów, Komisja utworzy sieć europejskich ambasadorów ds. oceanów, aby zaangażować młodych orędowników zrównoważonego rozwoju oceanów w całej UE i na świecie.

Wzmocnienie bezpieczeństwa morskiego i obronności

Komisja wzmocni współpracę straży przybrzeżnej i marynarki wojennej UE oraz bezpieczeństwo granic morskich. Będzie skoordynowana strategia usuwania niewybuchów z wód europejskich, zaczynając od Morza Bałtyckiego i Morza Północnego. Inwestycje zostaną dokonane w pionierską europejską flotę dronów, wykorzystującą technologie takie jak sztuczna inteligencja i zaawansowane czujniki do monitorowania działań morskich w czasie rzeczywistym, wzmacniając zdolności UE w zakresie nadzoru morskiego.

Wzmocnienie dyplomacji oceanicznej UE i międzynarodowego zarządzania oceanami

Komisja zintensyfikuje walkę z nielegalnymi, nieraportowanymi i nieuregulowanymi połowami poprzez obowiązkowe wdrożenie IT CATCH, digitalizacji systemu certyfikacji połowów NNN, od stycznia 2026 r. Komisja wzmocni również europejską dyplomację oceaniczną, aby promować cele i interesy UE w zakresie oceanów na arenie międzynarodowej. Komisja skupi się na priorytetach, takich jak szybka światowa ratyfikacja i wdrożenie Porozumienia w sprawie różnorodności biologicznej poza jurysdykcją krajową, ambitny Traktat w sprawie tworzyw sztucznych i wyznaczenie trzech rozległych morskich obszarów chronionych na Oceanie Południowym.

Wdrażanie i monitorowanie

Aby osiągnąć cele Paktu Oceanicznego, Komisja przedstawi Ustawę o Oceanie do 2027 r. Pakt ten ustanowi jednolite ramy ułatwiające wdrażanie kluczowych celów Paktu, jednocześnie ograniczając biurokrację.

Będzie ona opierać się na zrewidowanej dyrektywie w sprawie planowania przestrzennego obszarów morskich, która poprawi koordynację międzysektorową i zarządzanie basenem morskim.

Komisja powoła również Radę ds. Oceanów wysokiego szczebla, w skład której wejdą przedstawiciele różnych sektorów związanych z oceanami. Jej zadaniem będzie nadzorowanie wdrażania Paktu na rzecz Oceanu, a także uruchomienie unijnego panelu informacyjnego na temat Paktu na rzecz Oceanu, stanowiącego publiczną, przejrzystą i scentralizowaną platformę służącą do śledzenia postępów w realizacji jego celów.

Następne kroki

Europejski Pakt Oceaniczny zostanie przedstawiony na zbliżającej się Konferencji Oceanicznej Organizacji Narodów Zjednoczonych przez przewodniczącą von der Leyen.

Europejski Pakt Oceaniczny został wprowadzony do wytycznych politycznych Komisji von der Leyen II i zaapelowano o jego utworzenie w konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 20 marca 2025 r.

Źródło informacji: komunikat prasowy Komisji Europejskiej