Komisja Europejska wydała pierwszą opinię na temat zgodności umowy o zrównoważonym rozwoju we francuskim sektorze winiarskim z przepisami dotyczącymi konkurencji w rolnictwie.

Opinia dotyczy porozumienia w sprawie ustalenia cen orientacyjnych wina produkowanego zgodnie ze standardami ekologicznymi i win Haute Valeur Environnementale  „HVE”) we francuskim regionie Oksytania. Planowane porozumienie ma zostać zawarte między producentami wina spełniającego te standardy a nabywcami takiego wina i ma na celu ukierunkowanie transakcji dotyczących wina luzem. Celem jest zachęcenie odpowiednich producentów do utrzymywania zrównoważonych praktyk produkcyjnych.

Porozumienie w sprawie zrównoważonego rozwoju

Producenci wina spełniającego normy ekologiczne i HVE, działający we francuskim regionie Oksytanii, zwrócili się do Komisji z prośbą o wydanie opinii na temat zgodności ich planowanej umowy z nabywcami takiego wina w sprawie cen orientacyjnych (tzw. „cen orientacyjnych”), mających służyć jako wytyczne dla transakcji hurtowych dotyczących wina, z art. 210a rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych („rozporządzenie o wspólnej organizacji rynków”).

Francuski sektor winiarski zmaga się obecnie ze znaczną nadpodażą, zmieniającymi się preferencjami konsumentów oraz zwiększoną wrażliwością konsumentów na ceny związaną z inflacją. Ponadto konsumenci wina często nie zdają sobie sprawy z kosztów zrównoważonej produkcji. W tym kontekście wielu producentów wina ekologicznego i HVE jest mniej rentownych niż producenci wina konwencjonalnego i może albo przejść na produkcję konwencjonalną, albo całkowicie z niej zrezygnować.

Zgodnie z planowanym porozumieniem, aby zachęcić producentów do kontynuowania zrównoważonej produkcji, ceny orientacyjne zostaną ustalone na poziomie pokrywającym koszty produkcji zgodnie z jednym z dwóch odpowiednich standardów zrównoważonego rozwoju (ekologicznym lub HVE), a także marżą zysku do 20% tych kosztów. Ceny orientacyjne będą ustalane corocznie dla każdego standardu i sześciu odmian winorośli. Porozumienie będzie obowiązywać przez dwa lata.

Komisja stwierdziła, że umowa spełnia wszystkie warunki art. 210a rozporządzenia o wspólnej organizacji rynków. W szczególności Komisja stwierdziła, że planowana umowa:

– dotyczy producentów rolnych;

– dotyczy handlu produktami rolnymi;

– ma na celu przyczynienie się do osiągnięcia szeregu celów zrównoważonego rozwoju i stosowanie wyższych standardów zrównoważonego rozwoju niż te wymagane na mocy prawa Unii lub prawa krajowego; oraz

– wszelkie możliwe ograniczenia konkurencji wynikające z umowy są niezbędne do osiągnięcia tych standardów.

Na tej podstawie Komisja wydała pozytywną opinię o umowie.

Teresa Ribera, wiceprezes wykonawczy KE ds. czystej, sprawiedliwej i konkurencyjnej transformacji, powiedziała:

– Dzisiaj wydaliśmy pierwszą pozytywną opinię w ramach specjalnych zasad konkurencji dla umów o zrównoważonym rozwoju w rolnictwie. Dzięki tej pozytywnej opinii, inicjujemy inicjatywę zachęcającą producentów wina w Oksytanii do kontynuowania zrównoważonej produkcji w ramach dwóch powszechnie stosowanych etykiet zrównoważonego rozwoju, czego w obecnych warunkach rynkowych mogliby nie robić. Mamy nadzieję, że inni pójdą w ich ślady i podejmą własne inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Christophe Hansen, Komisarz ds. Rolnictwa i Żywności, ocenił:

– Dzisiejsza opinia jest namacalnym przykładem tego, jak unijne przepisy wspierają rolników w zielonej transformacji. Umożliwiając zawieranie takich zbiorowych porozumień na rzecz zrównoważonego rozwoju, dajemy francuskim producentom wina pewność prawną, której potrzebują, aby współpracować i nadal inwestować w bardziej zrównoważone praktyki. Ta inicjatywa pokazuje, że zrównoważony rozwój i rentowność mogą iść w parze. Zachęcam producentów z innych sektorów i regionów do poszukiwania podobnych rozwiązań opartych na współpracy, które przyniosą korzyści zarówno rolnikom, jak i przyszłości produkcji żywności w Europie.

Tło

Artykuł 101 (1) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ( „TFUE”) zasadniczo zakazuje porozumień między przedsiębiorstwami, które ograniczają konkurencję, takich jak porozumienia między konkurentami, które mogą prowadzić do wyższych cen lub niższych ilości. Jednakże w kontekście reformy Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej przyjęły w 2021 r. wyłączenie spod tego zakazu dla produktów rolnych.

Dokładniej rzecz ujmując, rozporządzenie 2021/2117 wprowadziło to wyłączenie poprzez nowy artykuł 210a w rozporządzeniu o wspólnej organizacji rynków. Przepis ten zezwala na zawieranie porozumień mających na celu osiągnięcie zestawu celów zrównoważonego rozwoju poprzez stosowanie standardów wyższych niż te, które są obowiązkowe na mocy prawa UE lub prawa krajowego, pod warunkiem, że wszelkie ograniczenia konkurencji wynikające z takich porozumień są niezbędne do osiągnięcia tych celów. Artykuł 210a umożliwia producentom rolnym zwrócenie się do Komisji o opinię dotyczącą zgodności ich porozumień w sprawie zrównoważonego rozwoju z warunkami tego przepisu.

7 grudnia 2023 r. Komisja przyjęła wytyczne wyjaśniające, w jaki sposób podmioty działające w sektorze rolno-spożywczym mogą projektować wspólne inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju zgodnie z art. 210a.

21 marca 2025 r. Komisja otrzymała wniosek o wydanie opinii w sprawie niniejszej umowy o zrównoważonym rozwoju. Zgodnie z artykułem 210a, Komisja miała obowiązek wydania opinii w ciągu czterech miesięcy od złożenia wniosku, co też uczyniła.

Źródło informacji: komunikat prasowy KE