W tym tygodniu Komisja przyjęła dziewięć kolejnych aktów prawnych w ramach prawa wtórnego WPR, które mają na celu ograniczenie zbędnej biurokracji i obciążeń regulacyjnych, zgodnie ze swoim zobowiązaniem do uproszczenia i wzmocnienia konkurencyjności sektora rolnego, a także szerszego łańcucha wartości rolno-spożywczych.

Zmiany te są zgodne z planem działania na rzecz uproszczenia z 14 maja 2025 r. i pokazują, że Komisja odpowiada na potrzeby sektora i realizuje swoje obietnice: ogranicza biurokrację, łagodzi obciążenia administracyjne dla rolników i administracji krajowych, a w niektórych przypadkach przynosi rolnikom we wszystkich państwach członkowskich oszczędności sięgające 215 mln euro rocznie. W niektórych przypadkach rolnicy odnotują nawet około 20% redukcję czasu poświęcanego na administrację związaną z WPR, co pozwoli im poświęcić więcej czasu na rolnictwo niż na papierkową robotę. Dalsze uproszczenia są nadal w toku, ponieważ Komisja skupia się obecnie na sektorze ekologicznym, dokonując przeglądu obowiązujących przepisów i wprowadzając obiecane zmiany legislacyjne.

Na czym polegają przyjęte zmiany?

W związku z ciągłymi naciskami Komisji na dalsze zmniejszenie obciążeń kontrolnych poprzez faworyzowanie podejścia do monitorowania z wykorzystaniem technologii cyfrowych, wprowadzane są zmiany w prawie wtórnym. W przypadku Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (IACS), służącego do zarządzania płatnościami WPR opartymi na powierzchni i zwierzętach, roczna ocena jakości jego elementów cyfrowych, tj. Geoprzestrzennego Wniosku o Pomoc (GSA) i Systemu Monitorowania Obszarów (AMS), została dodatkowo uproszczona w celu zmniejszenia obciążenia pracą państw członkowskich i ograniczenia wizyt rolników w terenie. W związku z tym, od 2026 r. ocena jakości AMS i GSA będzie obejmować wyłącznie warunki kwalifikowalności, które można faktycznie monitorować zdalnie, głównie za pomocą danych satelitarnych Copernicus. Ponadto państwa członkowskie mogą teraz łączyć działania naprawcze dotyczące LPIS, GSA i AMS. To nie tylko upraszcza przepisy na poziomie UE, ale także znacznie ogranicza potrzebę fizycznych wizyt w gospodarstwach rolnych.

Rolnicy nie będą już musieli rejestrować stosowania środków ochrony roślin w systemie geoprzestrzennym (GSA). Zmiana ta pozwala uniknąć powielania raportów, zachowując jednocześnie pierwotne cele polityki. Oczekuje się, że to uproszczenie zmniejszy obciążenie rolników związane z czasem poświęcanym na wykonywanie tego zadania i pozwoli na poświęcenie większej ilości czasu na zarządzanie gospodarstwem. Należy jednak pamiętać, że ogólny wymóg prowadzenia ewidencji środków ochrony roślin jest konieczny, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wprowadzania środków ochrony roślin do obrotu.

Uproszczono zasady dotyczące sposobu, w jaki państwa członkowskie kontrolują określone transakcje związane z WPR. Jednocześnie położono większy nacisk na kompleksową analizę ryzyka obejmującą wszystkie środki przy wyborze przedsięwzięć podlegających kontroli. Nowe podejście zapewnia państwom członkowskim większą elastyczność w upraszczaniu procesów i zmniejszaniu obciążeń administracyjnych.

Kilka zmian zmniejsza złożoność działań organizacji producenckich, zwłaszcza tych działających transgranicznie:

• Zatwierdzenie organizacji producentów transnarodowych będzie teraz odbywać się w kraju, w którym mają siedzibę, co pozwoli uniknąć powielania procedur
• Mniej rygorystycznych przepisów dotyczących wycofywania produktów z rynku (np. w sektorze owoców i warzyw)
• Prostsze standardy marketingowe dla wycofanych produktów
• Łatwiejsze zasady uprawy konopi, w tym mniej kontroli i większa elastyczność dla nowych odmian.

Państwom członkowskim zapewniono większą elastyczność w zakresie wprowadzania zmian do planów strategicznych WPR. Pozwoli to państwom członkowskim lepiej reagować na pojawiające się potrzeby sektora rolnego.

Zgodnie z zobowiązaniem Komisji do złagodzenia wymogów sprawozdawczych, roczne sprawozdanie z realizacji celów również zostało uproszczone i będzie się koncentrować wyłącznie na danych niezbędnych do ich poznania, co zmniejszy ryzyko duplikacji w sprawozdawczości.

Ogólnie rzecz biorąc, zmiany te będą miały wymierny wpływ zarówno na rolników, jak i administrację krajową. Doprowadzą do mniejszej liczby, bardziej ukierunkowanych i skutecznych kontroli oraz inspekcji w gospodarstwach rolnych, zmniejszając zakłócenia i obciążenia administracyjne dla rolników. Administracje krajowe odniosą również korzyści z większej elastyczności i niższych kosztów, między innymi dzięki uniknięciu konieczności wdrażania niekiedy kosztownych nowych systemów informatycznych.

14 maja 2025 r. Komisja  zaproponowała kompleksowy pakiet uproszczeń podstawowych przepisów leżących u podstaw obecnej WPR (2023–2027), tj. Planu Strategicznego WPR i rozporządzeń horyzontalnych. Pakiet ten obejmował następujące obszary: (i) uproszczenie i usprawnienie wymogów w gospodarstwach rolnych w celu lepszego dostosowania ich do zróżnicowanych sytuacji i praktyk rolniczych; (ii) usprawnienie wsparcia dla mniejszych i średnich gospodarstw rolnych; (iii) zapewnienie środków, które mogą przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności; oraz (iv) zwiększenie elastyczności państw członkowskich w zarządzaniu planami strategicznymi WPR (zwanymi dalej „planami WPR”). Z pewnymi modyfikacjami  wniosek został przyjęty przez współprawodawców, a następnie opublikowany 31 grudnia 2025 r.

Źródło informacji: komunikat prasowy Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich KE