Komisja Europejska przedstawiła plan działania na rzecz przemysłu chemicznego w celu zwiększenia konkurencyjności i modernizacji unijnego sektora chemicznego.

Plan działania dotyczy kluczowych wyzwań, takich jak wysokie koszty energii, nieuczciwa konkurencja na świecie i niski popyt, a jednocześnie przewiduje wspieranie inwestycji w innowacje i zrównoważony rozwój. Planowi działania towarzyszy pakiet zbiorczy w sprawie uproszczenia dotyczący chemikaliów – szósty, który Komisja przedstawiła do tej pory w ramach obecnego mandatu – mający na celu dalsze usprawnienie i uproszczenie kluczowych przepisów UE dotyczących chemikaliów, wraz z wnioskiem w sprawie wzmocnienia zarządzania i stabilności finansowej Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA).

W planie działania zaproponowano następujące środki:

• Odporność i równe warunki działania: Komisja ustanowi wraz z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami sojusz na rzecz chemikaliów o krytycznym znaczeniu w celu przeciwdziałania ryzyku zamykania zakładów produkcyjnych w tym sektorze. Sojusz zidentyfikuje kluczowe zakłady produkcyjne wymagające wsparcia politycznego i rozwiąże problemy handlowe, takie jak zależności i zakłócenia w łańcuchu dostaw. Komisja będzie również szybko stosować środki ochrony handlu, aby zapewnić uczciwą konkurencję, a jednocześnie rozszerzy monitorowanie przywozu chemikaliów za pośrednictwem istniejącej grupy zadaniowej ds. nadzoru importu. Sojusz będzie dostosowywać priorytety inwestycyjne, koordynować projekty unijne i krajowe, w tym ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (projekty IPCEI), oraz wspierać unijne kluczowe zakłady produkcyjne w celu pobudzenia innowacji i wzrostu regionalnego.
• Przystępna cenowo energia i dekarbonizacja: Komisja w jak najszybszym trybie wdroży Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii, aby przyczynić się do obniżenia wysokich kosztów energii i surowców. Wprowadziła jasne zasady dotyczące wodoru niskoemisyjnego i zaktualizuje pomoc państwa w celu obniżenia do końca roku kosztów energii elektrycznej dla większej liczby producentów chemikaliów. W planie zachęca się również do korzystania z czystych źródeł, takich jak dwutlenek węgla, biomasa i odpady, jak również ze wsparcia na rzecz odnawialnych źródeł energii. Rozpoczęto także konsultacje publiczne w sprawie poprawy recyklingu chemicznego.
• Rynki pionierskie i innowacje: W planie działania położono nacisk na zachęty podatkowe i środki podatkowe mające na celu zwiększenie popytu na czyste chemikalia. Przyszły akt w sprawie przyspieszenia dekarbonizacji przemysłu określi unijne przepisy dotyczące zawartości i zrównoważonego rozwoju, aby wspierać rozwój rynku i inwestycje w czyste technologie. Przyszła strategia dotycząca biogospodarki i akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym przyczynią się do zwiększenia zasobooszczędności UE, recyklingu chemikaliów oraz wzmocnienia rynku biopochodnych i pochodzących z recyklingu alternatyw dla środków produkcji opartych na paliwach kopalnych. Komisja uruchomi również unijne centra innowacji i zastępowania oraz unijne finansowanie w ramach programu „Horyzont Europa” (2025–2027), aby przyspieszyć rozwój bezpieczniejszych i bardziej zrównoważonych chemikaliów zastępczych.
• Podejmowanie działań dotyczących substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS): W planie działania potwierdzono zobowiązanie Komisji do zminimalizowania emisji PFAS poprzez solidne, oparte na podstawach naukowych ograniczenie, przy jednoczesnym zapewnieniu dalszego stosowania w krytycznych zastosowaniach na ściśle określonych warunkach, gdy nie są dostępne alternatywne rozwiązania – ograniczenie to zostanie zaproponowane krótko po wydaniu opinii przez ECHA. Komisja będzie również inwestować w innowacje, propagować środki zaradcze oparte na zasadzie „zanieczyszczający płaci” i priorytetowo traktować rozwój bezpieczniejszych alternatyw.

Upraszczanie

W ramach bieżących starań na rzecz zwiększenia konkurencyjności Unii Komisja przyjęła szósty pakiet zbiorczy w sprawie uproszczenia, mający na celu zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów i obciążeń administracyjnych dla przemysłu chemicznego, a jednocześnie zapewnienie solidnej ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska. Obejmuje on uproszczenie przepisów dotyczących oznakowania niebezpiecznych substancji chemicznych, doprecyzowanie unijnych przepisów dotyczących kosmetyków oraz ułatwienie rejestracji produktów nawozowych UE poprzez dostosowanie wymogów informacyjnych do standardowych przepisów REACH dotyczących chemikaliów. Oczekuje się, że dzięki tym środkom przemysł zaoszczędzi co najmniej 363 mln euro rocznie.

Wniosek dotyczący rozporządzenia podstawowego ECHA daje Europejskiej Agencji Chemikaliów zasoby, elastyczność i dostosowania strukturalne wymagane do wypełniania obowiązków wynikających z jej coraz szerszego zakresu kompetencji, który obejmuje obecnie obowiązki wynikające z wielu rozporządzeń UE, począwszy od klasyfikacji i oznakowania, produktów biobójczych, przywozu i wywozu niebezpiecznych chemikaliów po gospodarowanie odpadami i wodę.

Sektor chemiczny ma zasadnicze znaczenie dla gospodarki europejskiej i stanowi podstawę produkcji prawie wszystkich towarów. Zapewnia podstawowe materiały i technologie dla sektorów przemysłu, które wspierają dobrobyt, bezpieczeństwo i odporność gospodarek europejskich, w tym dla przemysłu motoryzacyjnego, budowlanego, opieki zdrowotnej, rolnictwa, czystych technologii i obronności.

– Prostsze i jaśniejsze przepisy dotyczące oznakowania produktów chemicznych oraz kosmetyków i nawozów przyniosą korzyści zarówno przedsiębiorstwom, jak i konsumentom. Podobnie usprawnione procedury wydawania pozwoleń na produkty pozwolą firmom, a zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom, zaoszczędzić czas i pieniądze, umożliwiając im wprowadzanie innowacji, opracowywanie nowych produktów i nowych rynków. Oczekujemy, że pakiet przyniesie oszczędności w wysokości ponad 350 mln euro rocznie, którą to kwotę należy dodać do 8 mld euro oszczędności z poprzednich pakietów zbiorczych w tym roku. W ten sposób, dzięki naszemu programowi upraszczania, nadal jesteśmy na dobrej drodze do osiągnięcia oszczędności co najmniej 37,5 mld euro -ocenił Valdis Dombrovskis, komisarz do spraw gospodarki i wydajności oraz wdrażania i upraszczania.

Kontekst

Plan działania na rzecz europejskiego przemysłu chemicznego opiera się na Kompasie konkurencyjności i Pakcie dla czystego przemysłu. Po dialogu strategicznym przeprowadzonym przez przewodniczącą 12 maja 2025 r. jest to trzeci plan sektorowy Komisji po przemyśle motoryzacyjnym i stalowym.  Przedstawiony dziś pakiet w sprawie uproszczeń spełnia zobowiązanie przewodniczącej Ursuli von der Leyen do uproszczenia przepisów UE i zmniejszenia obciążeń administracyjnych, co pomaga przedsiębiorstwom wprowadzać innowacje i rozwijać się. Przewodnicząca Ursula von der Leyen zapowiedziała, że w pierwszym strategicznym dialogu na temat przyszłości przemysłu chemicznego w Europie z przedstawicielami sektora, który odbył się 12 maja 2025 r., zostanie przedstawiony sektor zbiorczy.  W strategii jednolitego rynku przyjętej w maju 2025 r. potwierdzono to zobowiązanie. Pakiet zbiorczy na rzecz przemysłu chemicznego jest jednym z serii pakietów zbiorczych w sprawie uproszczenia, przedstawionych przez Komisję w ramach obecnego mandatu. Unijny przemysł chemiczny jest czwartym co do wielkości sektorem wytwórczym – 29 tys. przedsiębiorstw zatrudnia bezpośrednio 1,2 mln osób i utrzymuje pośrednio 19 mln miejsc pracy w łańcuchach dostaw.

Źródło informacji: komunikat prasowy Komisji Europejskiej