Komisja proponuje nowe środki mające na celu wzmocnienie pozycji rolników w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych i poprawę transgranicznego egzekwowania przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych.

Dzisiaj Komisja Europejska proponuje ukierunkowane zmiany obecnych ram prawnych określonych w rozporządzeniu ustanawiającym wspólną organizację rynku produktów rolnych (WOR) oraz nowym rozporządzeniu w sprawie transgranicznego egzekwowania przepisów przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym. Propozycje te mają na celu wzmocnienie pozycji rolników i przywrócenie zaufania między podmiotami w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych. Obie propozycje bezpośrednio odzwierciedlają szereg zaleceń Strategicznego Dialogu na temat przyszłości rolnictwa UE i odpowiadają na niektóre z najbardziej pilnych wyzwań, przed którymi stoi sektor rolny.

Poprawa pozycji rolników w łańcuchu dostaw rolno-spożywczych i wspieranie ich dochodów to ważne cele wspólnej polityki rolnej (WPR). Dzisiejsze ukierunkowane poprawki mają na celu wzmocnienie pozycji rolników w łańcuchu dostaw rolno-spożywczych i osiągnięcie wyższego stopnia zaufania między podmiotami poprzez:

• udoskonalenie przepisów dotyczących umów zawieranych między rolnikami a nabywcami, uczynienie pisemnych umów powszechnym obowiązkiem i poprawa sposobu, w jaki umowy długoterminowe uwzględniają rozwój rynku oraz wahania kosztów i warunków gospodarczych;
• wprowadzenie obowiązku ustanowienia mechanizmów mediacji między rolnikami a ich nabywcami;
• wzmocnienie organizacji producentów i ich stowarzyszeń poprzez poprawę ich siły przetargowej, umożliwienie państwom członkowskim przyznania im większego wsparcia finansowego w ramach interwencji sektorowych WPR oraz uproszczenie przepisów dotyczących ich prawnego uznawania;
• umożliwienie UE udzielania wsparcia finansowego organizacjom producentów podejmującym prywatne inicjatywy w celu zarządzania kryzysami;
• definiowanie, kiedy opcjonalne terminy, takie jak „sprawiedliwy”, „słuszny” i „krótkie łańcuchy dostaw” mogą być stosowane do opisu organizacji łańcucha dostaw podczas wprowadzania produktów rolnych na rynek;
• rozszerzenie możliwości uzgadniania przez rolników i inne podmioty inicjatyw na rzecz zrównoważonego rozwoju, obejmujących pewne aspekty społeczne, takich jak wspieranie wymiany pokoleń, utrzymanie rentowności małych gospodarstw rolnych lub poprawa warunków pracy rolników i pracowników rolnych.

Równocześnie Komisja proponuje nowe przepisy dotyczące transgranicznego egzekwowania prawa przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych zakazanym przez tzw. dyrektywę UTP. Średnio około 20% produktów rolnych i spożywczych spożywanych w państwie członkowskim pochodzi z innego państwa członkowskiego. Istnieje potrzeba zacieśnienia współpracy krajowych organów egzekwowania prawa, w szczególności poprzez usprawnienie wymiany informacji, dochodzeń i poboru kar.

Dzisiejszy wniosek w sprawie transgranicznego egzekwowania prawa przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym jeszcze bardziej wzmocni egzekwowanie prawa przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym w relacjach typu business-to-business w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych poprzez wspieranie transnarodowego egzekwowania prawa. Wniosek wprowadza przepisy proceduralne dotyczące sposobu wykonywania i osiągania tej współpracy w sprawach transgranicznych. Poprzez ustanowienie mechanizmu wzajemnej pomocy krajowe organy egzekwowania prawa będą miały możliwość żądania i wymiany informacji oraz żądania od innego organu egzekwowania prawa podjęcia środków egzekucyjnych w ich imieniu. Takie podejście pozwala organom egzekwowania prawa uzgodnić rozpoczęcie skoordynowanego działania w przypadku uzasadnionego podejrzenia powszechnych nieuczciwych praktyk handlowych o wymiarze transgranicznym. Takie dochodzenia zwiększają ochronę rolników oraz małych i średnich dostawców na poziomie UE przed nieuczciwymi praktykami handlowymi w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych.

Prezydent von der Leyen powiedziała: – W miarę jak zbliża się okres świąteczny, a rodziny gromadzą się, aby dzielić się posiłkami, przypominamy sobie o poświęceniu rolników, którzy umożliwiają te chwile przy stole. Sprawiedliwość dla rolników jest kluczowym priorytetem. Przyzwoity dochód, uczciwe ceny, silniejsza pozycja przetargowa w łańcuchu żywnościowym i lepsze zabezpieczenia. Dlatego też, jako jeden z pierwszych środków tego mandatu, z dumą ogłaszam propozycje, które wzmocnią ich pozycję konkurencyjną.

Czytaj też:

Przemówienie przewodniczącej von der Leyen podczas Europejskich Dni Rolno-Spożywczych

Christophe Hansen, Komisarz ds. Rolnictwa i Żywności, podkreślił:

– Dzisiejsze propozycje realizują moje zobowiązanie do dalszego wzmacniania pozycji rolników w łańcuchu rolno-spożywczym. Rolnicy zasługują na uczciwe zarobki ze swojej pracy. Te ukierunkowane zmiany przyniosą korzyści rolnikom poprzez wzmocnienie umów, zwiększenie i uproszczenie współpracy między rolnikami, promowanie dobrowolnych inicjatyw spółdzielczych na rzecz zrównoważonego rozwoju i zagwarantowanie, że rolnicy naprawdę skorzystają na inicjatywach promujących uczciwe i krótkie łańcuchy dostaw dla konsumentów. Ponadto poprawa wymiany między krajowymi organami egzekwowania prawa będzie kluczowa dla skutecznego rozwiązania problemu nieuczciwych praktyk handlowych i zapewnienia uczciwego traktowania rolników i mniejszych podmiotów z sektora rolno-spożywczego w całej UE.

Dotrzymywanie zobowiązań

Komisja Europejska podjęła więcej działań w odpowiedzi na swoje zobowiązanie do zajęcia się problemami rolników. 22 lutego Komisja przedstawiła swoje pierwsze działania na rzecz uproszczenia, aby trwale zmniejszyć obciążenia administracyjne dla rolników w UE. 15 marca przedstawiła swój wniosek dotyczący ukierunkowanego przeglądu wspólnej polityki rolnej, który wszedł w życie 25 maja po pomyślnym zatwierdzeniu przez Radę i Parlament Europejski. Dzisiaj Komisja publikuje również przegląd ukierunkowanych środków uproszczenia WPR wprowadzonych od początku roku, informując o postępach w ich wdrażaniu i oceniając ich wpływ na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. Ogólnie rzecz biorąc, pakiet uproszczeń pomógł rolnikom w UE, zmniejszając liczbę dokumentów, oszczędzając czas, zapewniając pewność prawną i oferując większą elastyczność w zarządzaniu gospodarstwami rolnymi.

Również w marcu Komisja przedstawiła dokument refleksyjny z możliwymi ścieżkami wzmocnienia pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności w odpowiedzi na apel Rady Europejskiej o podjęcie działań w obliczu wyzwań, z którymi obecnie mierzy się sektor rolny. W kwietniu Komisja przyjęła sprawozdanie w sprawie wdrażania przepisów UE dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności i uruchomiła nowe Obserwatorium Łańcucha Rolno-Spożywczego (AFCO). To ostatnie odbyło swoje pierwsze spotkanie w lipcu w celu poprawy zaufania i współpracy w łańcuchu dostaw rolno-spożywczych. Ponadto, w interesie zwiększonego zaufania i uczciwości w całym łańcuchu dostaw żywności, Komisja przeprowadza również ankietę wśród rolników i dostawców w całym łańcuchu dostaw rolno-spożywczych we wszystkich państwach członkowskich w celu oceny tych bieżących środków. Odpowiedzi można składać do 20 grudnia 2024 r.

Proponowane przez Komisję ukierunkowane zmiany legislacyjne w sprawie wspólnej organizacji rynków oraz proponowane nowe rozporządzenie w sprawie transgranicznego egzekwowania przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych będą teraz przedmiotem dyskusji Parlamentu Europejskiego i Rady w celu ich przyjęcia.

Równolegle do dzisiejszych propozycji Komisja podjęła dalsze kroki w celu wsparcia sektora rolnego. Komisja przyjęła również poprawkę   do  rozporządzenia „de minimis”  dla sektora rolnego, która zwalnia niewielkie kwoty wsparcia w sektorze rolnym z kontroli pomocy państwa. Zmienione rozporządzenie pozwala państwom członkowskim wspierać rolników w większym zakresie w prosty, szybki, bezpośredni i skuteczny sposób, ponieważ takie wsparcie de minimis nie musi być zgłaszane ani zatwierdzane przez Komisję.

Czytaj też:

UE znacznie zwiększa limit de minimis

Źródło informacji: Komunikat prasowy KE