Komisja Europejska z zadowoleniem przyjmuje porozumienie polityczne osiągnięte dziś przez Radę Unii Europejskiej i Parlament Europejski w sprawie wniosku dotyczącego leśnego materiału rozmnożeniowego (LRM). Dzisiejsze porozumienie kończy dwuletnie negocjacje i stanowi ważny krok dla przyszłości naszych lasów.

Materiał rozmnożeniowy leśny (LRM) to nasiona i sadzonki wykorzystywane do zakładania nowych lasów. Nowe przepisy zapewnią jakość i dostępność leśnego materiału rozmnożeniowego, który ma kluczowe znaczenie dla ochrony i odbudowy ekosystemów leśnych oraz odgrywa istotną rolę w adaptacji lasów do zmian klimatu. Pomoże to utrzymać zdrowe lasy w całej Europie i zapewni, że odpowiednie drzewa zostaną posadzone we właściwym miejscu.

Nowe ramy prawne pomogą w stworzeniu sektora leśnego materiału rozmnożeniowego, który będzie zrównoważony, innowacyjny, wspierający bioróżnorodność i pomoże stawić czoła przyszłym wyzwaniom. Pomogą również zagwarantować jakość i zdrowie leśnego materiału rozmnożeniowego, co z kolei przełoży się na wzrost wartości ekonomicznej sektora leśnego.

Po pełnym przyjęciu i wdrożeniu uzgodnione dziś zasady sprawią, że nastąpi:

– poprawa skuteczności i efektywności kontroli urzędowych poprzez zharmonizowane przepisy skupiające się na kontrolach opartych na ryzyku;

– wzmocnienie oceny  cech zrównoważonego rozwoju  drzew macierzystych, wykorzystywanych do produkcji nasion i sadzonek. Oznacza to, że drzewa będą sprawdzane pod kątem ich zdolności do przyczyniania się do większej odporności lasów, na przykład pod kątem odporności na choroby i adaptacji do lokalnych warunków klimatycznych i ekologicznych;

– zapewnienie możliwości prześledzenia cyklu LRM, od zatwierdzonych drzew macierzystych po sprzedaż FRM użytkownikowi końcowemu;

– wzmocnienie ochrony zagrożonych zasobów genetycznych lasów, aby zmaksymalizować różnorodność genetyczną drzew i sprostać przyszłym potrzebom oraz poprawić odporność na zmieniające się warunki środowiskowe;

– zachęcenie państw członkowskich do przyjęcia krajowych planów awaryjnych  w celu zapewnienia gotowości i potencjału do zgromadzenia wystarczających zapasów LRM, aby ponownie zalesiać obszary dotknięte ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, pożarami, inwazjami szkodników i innymi klęskami żywiołowymi;

– wspieranie digitalizacji i innowacyjnych procesów produkcyjnych, technik biomolekularnych i rozwiązań cyfrowych w celu przekształcenia LRM w nowoczesny i przyszłościowy sektor.

Proponowane rozporządzenie utrzymuje również zasady rejestracji „drzew matecznych” („materiału podstawowego”) i certyfikacji przed wprowadzeniem materiału siewnego na rynek. Opiera się ono na dwóch filarach:

• pozyskiwaniu materiału siewnego nasion z zarejestrowanych drzew matecznych (tj. materiału podstawowego) oraz
• certyfikacji materiału siewnego nasion w celu zapewnienia wysokiej jakości nasion i sadzonek.

Tło i dalsze kroki

5 lipca 2023 r. Komisja przyjęła wniosek ustawodawczy w sprawie produkcji i obrotu leśnym materiałem rozmnożeniowym („Rozporządzenie w sprawie leśnego materiału rozmnożeniowego”). Proponowane rozporządzenie zastąpi obowiązującą dyrektywę w sprawie obrotu leśnym materiałem rozmnożeniowym.

Celem tego wniosku była harmonizacja przepisów dotyczących LRM w całej UE i przygotowanie sektora na przyszłość poprzez udoskonalenie oficjalnych kontroli w tym sektorze, zajęcie się potencjalnymi przyszłymi niedoborami LRM spowodowanymi zmianą klimatu i innymi klęskami żywiołowymi oraz ułatwienie ochrony zasobów genetycznych lasów.

Zmienione rozporządzenie musi zostać formalnie przyjęte przez Radę i Parlament Europejski. Nowe przepisy zaczną obowiązywać 5 lat po wejściu w życie nowego rozporządzenia.

Źródło informacji: komunikat prasowy Komisji Europejskiej