7 czerwca Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje publiczne rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis w rolnictwie. Na uwagi czeka do  21 lipca 2024 r. Rozporządzenie w sprawie pomocy de minimis w rolnictwie wygasa 31 grudnia 2027 r.

Jak przypomniano przy tej okazji, rozporządzenie w sprawie pomocy de minimis w rolnictwie wyłącza małe kwoty spod kontroli pomocy państwa, ponieważ uznaje się, że nie mają one wpływu na konkurencję i wymianę handlową na jednolitym rynku.

Jak małe kwoty? Aktualne wykorzystanie limitu pomocy de minimis w polskim rolnictwie na dzień 18.06.2024 wynosi 260 626 539,32 euro, co stanowi 88,07% limitu. A mamy dopiero połowę roku – zatem możliwości pomocy w ramach de minimis nie są zbyt wielkie i wyczerpują się szybko.

Zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej państwa członkowskie muszą informować Komisję Europejską o wszelkiej planowanej pomocy państwa i mogą wdrażać ją dopiero po jej zatwierdzeniu przez Komisję. Podniesienie progów kwot zwolnionych z obowiązku zgłoszenia ułatwi i usprawni udzielanie przez państwa członkowskie pomocy rolnikom w niewielkich kwotach.

Zmiana limitu przegoni inflację?

Ostatnio rozporządzenie zmieniono w 2019 r. Obecnie możliwe jest wsparcie w sektorze rolnym w wysokości do 20 000 euro na beneficjenta w okresie trzech lat podatkowych bez zgłaszania tego wcześniej Komisji do zatwierdzenia. Jeżeli państwo członkowskie dysponuje centralnym rejestrem pomocy de minimis na poziomie krajowym – a w Polsce nie wprowadzono takiego systemu, zastosowanie ma wyższy pułap w wysokości 25 000 euro w okresie trzech lat podatkowych.

Oprócz tych pułapów na beneficjenta każde państwo członkowskie UE ma określoną maksymalną kwotę krajową takiego wsparcia (tzw. „limit krajowy”), zależny od wartości produkcji rolnej.

Rozporządzenie w sprawie pomocy de minimis w rolnictwie wygaśnie 31 grudnia 2027 r.

Konkluzje Rady Europejskiej z 17 i 18 kwietnia 2024 r. w sprawie znaczenia konkurencyjnego, zrównoważonego i odpornego sektora rolnego oraz rosnąca presja inflacyjna i wysokie ceny surowców sprawiły, że KE rozpoczęła przegląd rozporządzenia w sprawie pomocy de minimis w rolnictwie 2 maja 2024 r., a więc wcześniej niż planowano.

Każdy dostanie 37 tys. euro na trzy lata?

Jak podaje KE, propozycje zmian obejmują:

– zwiększenie maksymalnego pułapu pomocy de minimis na przedsiębiorstwo (gospodarstwo) w ciągu trzech lat z 25 000 euro do 37 000 euro, aby uwzględnić inflację;

– dostosowanie „limitów krajowych”, które oblicza się na podstawie wartości produkcji rolnej. Obecne przepisy uwzględniają w tym obliczeniu okres odniesienia 2012–2017. Ten okres odniesienia zostanie rozszerzony, aby obejmował lata 2012–2023, co pozwala uwzględnić zwiększoną wartość produkcji rolnej, zwłaszcza w ostatnich latach, przez co zwiększy się limit krajowy dla wszystkich państw członkowskich;

– maksymalna kwota pomocy będzie obliczana w okresie trzech lat, a nie trzech lat podatkowych, zgodnie z ogólnymi zasadami de minimis niedotyczącymi konkretnych sektorów;

– wprowadzenie obowiązkowego centralnego rejestru pomocy de minimis na poziomie krajowym lub europejskim. Pozwoli to zwiększyć przejrzystość i zmniejszyć obciążenia administracyjne rolników, którzy obecnie korzystają z systemu oświadczeń własnych i nie będą już musieli samodzielnie monitorować zgodności z przepisami (obecnie państwa członkowskie prowadzą takie centralne rejestry dobrowolnie).

Okres obowiązywania rozporządzenia zostanie przedłużony do 2032 r.

– Dokonujemy przeglądu przepisów dotyczących niewielkich kwot pomocy dla sektora rolnego, aby pomóc rolnikom w radzeniu sobie z presją inflacyjną i wysokimi cenami surowców. Podniesienie progów kwot zwolnionych z obowiązku zgłoszenia ułatwi i usprawni udzielanie przez państwa członkowskie pomocy w niewielkich kwotach. Proponujemy również utworzenie centralnego rejestru, aby ułatwić kontrolę pomocy de minimis i ograniczyć obowiązki sprawozdawcze rolników. Zachęcamy wszystkie zainteresowane strony do przekazywania uwag – powiedziała Margrethe Vestager, wiceprzewodnicząca wykonawcza odpowiedzialna za politykę konkurencji.

Zapewniono, że Komisja zamierza jak najszybciej przyjąć zmiany rozporządzenia, biorąc pod uwagę informacje zwrotne otrzymane od państw członkowskich i zainteresowanych stron.

Limit 37 tys. euro to za mało?

Zmiany wydają się dość oczywiste, zważywszy okres, jaki upłynął od poprzedniej nowelizacji i dużą inflację. Nie są szczególnie duże – tak co do zakresu, jak i co do limitów.

A czy mogłyby być większe? O zakresie zmian nic się nie mówi (choć może np. dałoby się jakoś zagwarantować każdemu gospodarstwu dostęp do krajowego limitu na jakimś minimalnym poziomie czy skrócić okres, na podstawie którego wyliczane są limity krajowe do ostatnich pięciu lat?). Mówi się co najwyżej o limitach.

KRIR 7 czerwca przekazała: „Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformowało, że na posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 2024 r. Rady AGRIFISH w Luksemburgu został poparty przez Polskę postulat zwiększenia limitu pomocy de minimis w rolnictwie z obecnych 20 tys. euro do 50 tys. euro – na jedno gospodarstwo w ciągu trzech lat oraz podwyższenie limitu krajowego.”

Czy tak wysoki limit na jedno gospodarstwo jest potrzebny? Pomoc dla ilu gospodarstw zmieści się w limicie krajowym (teraz na trzy lata dla Polski wynosi 295 932 125 euro)? Nie wiadomo, tego już nie podano.