Aby uprościć wspólną politykę rolną (WPR) i zwiększyć konkurencyjność rolników, Komisja Europejska przedstawia dziś obszerny pakiet środków ukierunkowanych na obciążenia administracyjne, kontrole, wdrażanie, reagowanie kryzysowe i potrzeby inwestycyjne sektora.

Zmiany te mogą zaoszczędzić rolnikom do 1,58 mld euro rocznie, a administracjom krajowym 210 mln euro, jednocześnie czyniąc płatności, niektóre wymogi i narzędzia kryzysowe bardziej elastycznymi i łatwiejszymi w zarządzaniu. Ta inicjatywa jest częścią szerszego wysiłku na rzecz uproszczenia, zgodnego z unijnym Compassem Konkurencyjności i wspiera konkurencyjność, odporność i cyfryzację sektora rolnego, a także młodych i ekologicznych rolników.

Rolnicy w całej UE podlegają ciężkim obowiązkom administracyjnym, które często nie odzwierciedlają realiów na miejscu. Ten ciężar regulacyjny jest czasochłonny i generuje koszty dla rolników i administracji krajowych. Prowadzi to do niższej akceptacji obowiązków i może również zniechęcać do inwestycji.

Aby sprostać tym wyzwaniom, Komisja proponuje obecnie ukierunkowane rozwiązania w postaci zestawu konkretnych zmian legislacyjnych opartych na doświadczeniach operacyjnych i obszernych opiniach zainteresowanych stron i państw członkowskich.

Uproszczony system płatności dla małych rolników

Aby uczynić go bardziej atrakcyjnym, roczna ryczałtowa wypłata – czyli pojedyncza, roczna wypłata – limit dla małych rolników zostanie zwiększony z 1250 do 2500 euro. Celem tych płatności dla małych rolników jest promowanie bardziej zrównoważonego podziału wsparcia, wzmocnienie witalności obszarów wiejskich, na których małe gospodarstwa odgrywają kluczową rolę gospodarczą, oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych zarówno dla rolników, jak i władz. Ci rolnicy będą również zwolnieni z niektórych przepisów środowiskowych (warunkowość), podczas gdy mogą korzystać z płatności, które nagradzają przyjazne dla środowiska rolnictwo (eko-programy).

Uproszczone wymagania i kontrole środowiskowe

Pakiet przepisów upraszczających ma na celu lepsze uwzględnienie zróżnicowanych praktyk rolniczych i lokalnych warunków, przy jednoczesnym ograniczeniu nakładania się z obowiązującymi przepisami krajowymi.

Na przykład certyfikowane gospodarstwa ekologiczne automatycznie będą uznawane za spełniające niektóre wymogi UE dotyczące ochrony środowiska w celu uzyskania dofinansowania.

W przypadku niektórych bardziej wymagających wymagań rolnicy mogą skorzystać z zachęt do ochrony torfowisk i terenów podmokłych, zgodnie z zasadami Dobrej Rolnej Kondycji i Ochrony Środowiska 2 (GAEC 2). To wsparcie pomoże im również przestrzegać krajowych przepisów wykraczających poza normy UE, zapewniając sprawiedliwą rekompensatę za ich wysiłki.

Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne kontroli, kontrole zostaną usprawnione dzięki wykorzystaniu satelity i technologii. Ponadto zostanie wprowadzona nowa zasada: tylko jedna kontrola na miejscu rocznie na gospodarstwo.

Wzmocnione zarządzanie kryzysowe i prostsze procedury dla administracji krajowych

Rolnicy w UE dotknięci klęskami żywiołowymi lub chorobami zwierząt otrzymają lepsze wsparcie dzięki nowym płatnościom kryzysowym dostępnym w ramach planów strategicznych WPR oraz dzięki bardziej elastycznym i dostępnym narzędziom zarządzania ryzykiem.

Państwa członkowskie skorzystają z większej elastyczności w dostosowywaniu swoich planów strategicznych WPR, przy czym uprzednia zgoda Komisji będzie wymagana tylko w przypadku zmian strategicznych. Będzie to miało pozytywny wpływ na rolników, którzy szybciej skorzystają z wprowadzonych zmian.

Zwiększona konkurencyjność i digitalizacja

Drobnym rolnikom łatwiej będzie uzyskać wsparcie finansowe dzięki nowej, prostej opcji finansowania, oferującej jednorazową kwotę do 50 000 euro, która ma pomóc w zwiększeniu konkurencyjności ich gospodarstw.

Administracje krajowe będą dalej zachęcane do rozwijania interoperacyjnych systemów cyfrowych. Zgodnie z zasadą „zgłoś raz, wykorzystaj wiele razy”, celem jest, aby rolnicy musieli przesyłać swoje dane tylko raz, za pośrednictwem jednego systemu, oszczędzając czas, obniżając koszty administracyjne i usprawniając zarządzanie gospodarstwem.

Następne kroki

Wniosek ustawodawczy zostanie teraz przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w celu przyjęcia.

Oprócz zmian w głównych zasadach WPR, Komisja zaproponuje również w tym roku dalsze środki upraszczające, w tym z obszarów spoza rolnictwa, mające na celu zmniejszenie obciążeń związanych ze sprawozdawczością i kontrolą oraz ułatwienie korzystania z nowych elastyczności oferowanych przez omnibus uproszczenia WPR. Kroki te są opisane w planie działania.

Tło

W trakcie obecnej kadencji Komisja zajmuje się priorytetowo nakładającymi się, niepotrzebnymi lub nieproporcjonalnymi przepisami, które stanowią nadmierne obciążenie dla przedsiębiorstw z UE i uniemożliwiają rozwój. Komisja wyznacza nowy kurs w kierunku uproszczenia przepisów UE, aby uczynić gospodarkę UE bardziej konkurencyjną i bardziej zamożną. Komisja ma jasny cel, jakim jest przeprowadzenie bezprecedensowego wysiłku na rzecz uproszczenia poprzez osiągnięcie co najmniej 25% redukcji obciążeń administracyjnych i co najmniej 35% obciążeń dla MŚP do końca kadencji, bez podważania powiązanych celów politycznych. Pierwszy pakiet „Omnibus” przyjęty w lutym obejmował daleko idące uproszczenie w obszarach sprawozdawczości w zakresie zrównoważonych finansów, należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju, mechanizmu dostosowania granicznego w zakresie emisji dwutlenku węgla, taksonomii i europejskich programów inwestycyjnych.

W rolnictwie oznacza to zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych w UE przy jednoczesnym zmniejszeniu obciążeń administracyjnych zarówno dla rolników, jak i organów publicznych, a także uwzględnieniu zróżnicowanych sytuacji i potrzeb rolników w UE.

Przedstawiony dziś pakiet rolny opiera się na środkach upraszczających wprowadzonych już przez Komisję Europejską w 2024 r. Jest on częścią szerszego procesu, który będzie kontynuowany w dalszej części roku w ramach przekrojowego pakietu uproszczeń legislacyjnych, obejmującego również inne polityki mające wpływ na rolników, przedsiębiorstwa rolno-spożywcze i administrację.

Pakiet uproszczeń stanowi kluczowy element „Wizji rolnictwa i żywności”, przedstawionej przez Komisję w lutym 2025 r.

Raffaele Fitto, wiceprezes wykonawczy ds. spójności i reform, powiedział:

– Pakiet przedstawiony dzisiaj otwiera nowe możliwości dla rolników. Naszym celem jest interwencja w bieżącym programowaniu, aby dostarczyć konkretne rezultaty w krótkim czasie. Chcemy działać natychmiast, z determinacją i skutecznością. Słuchamy potrzeb sektora rolniczego i odpowiadamy w sposób ukierunkowany na ich żądania, aby zapewnić im najlepsze warunki do pracy, wzmocnić konkurencyjność sektora i zaoferować obywatelom Europy nowoczesne, wydajne rolnictwo skoncentrowane na produkcie — nie na biurokracji.

Valdis Dombrovskis, komisarz ds. gospodarki i produktywności, wdrażania i uproszczenia, ocenia:

– Ten kompleksowy pakiet środków wspierających europejski sektor rolnictwa to kolejny znaczący krok naprzód w realizacji naszego programu uproszczenia. Musimy wspierać europejskich rolników za pomocą przepisów, które są prostsze, bardziej proporcjonalne i lepiej dostosowane do ich potrzeb. Nasze środki pomogą zaoszczędzić europejskim rolnikom prawie 1,6 mld euro rocznie, jednocześnie ułatwiając poruszanie się po przepisach i wsparciu. Ograniczenie biurokracji przeniesie uwagę na to, co najważniejsze — rolnictwo, a nie formularze.

Christophe Hansen, Komisarz ds. Rolnictwa i Żywności, uważa:

– Przywracamy pragmatyzm we Wspólnej Polityce Rolnej. Nasze dzisiejsze propozycje osiągają równowagę między potrzebą posiadania polityki dostosowanej do realiów na miejscu a zabezpieczeniem pewnej stabilności dla wszystkich interesariuszy rolnictwa. Komisja jest po stronie rolników i robimy, co w naszej mocy, aby ograniczyć biurokrację, aby mogli skupić się na tym, co robią najlepiej: produkcji żywności dla nas wszystkich, chroniąc jednocześnie nasze zasoby naturalne. Jestem przekonany, że te środki przyniosą konkretne rezultaty na miejscu. Wzywam współustawodawców do przyjęcia tej propozycji do końca roku, aby zmiany mogły dotrzeć do rolników już w 2026 r.

Źródło informacji: komunikat KE