Do końca kwietnia oddziały terenowe KOWR miały zaopiniować propozycje zmian kryteriów ofert pisemnych w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych.

Zmian można się więc spodziewać lada dzień. Czym były wywołane?

Czynsze od rolników indywidualnych za niskie?

Opis wydarzeń dał poseł Krzysztof Ciecióra w interpelacji, pytając o pismo dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa skierowane do dyrektorów oddziałów terenowych, dotyczące zasad stosowania przetargów ograniczonych na dzierżawę nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa:

„Zgodnie z tym pismem przetarg ofert pisemnych może zostać ogłoszony tylko wtedy, gdy przeprowadzona analiza wykaże, że czynsz ustalony według obowiązujących przepisów nie jest niższy od przeciętnych czynszów rynkowych.

Jednocześnie samo pismo zawiera dane pokazujące ogromną różnicę pomiędzy czynszami osiąganymi w przetargach ustnych, czynszami osiąganymi w przetargach ofert pisemnych oraz poziomem czynszów rynkowych. W praktyce może to oznaczać, że przetargi ofertowe będą stopniowo wypychane, a dominującą formą rozdysponowania ziemi z ZWRSP staną się przetargi ustne, gdzie decyduje przede wszystkim wysokość oferowanego czynszu.

Taki kierunek musi budzić poważne obawy. Oznacza on bowiem ryzyko dalszego wzrostu kosztów dzierżawy, a w konsekwencji także ograniczenia dostępu do ziemi dla tych rolników indywidualnych i tych gospodarstw rodzinnych, które nie są w stanie konkurować wysokością czynszu z silniejszymi ekonomicznie uczestnikami przetargów. Państwowy zasób ziemi rolnej nie powinien być traktowany wyłącznie jako źródło maksymalizacji wpływów czynszowych. Powinien on służyć także realizacji polityki rolnej państwa, w tym wzmacnianiu gospodarstw rodzinnych.”

I najwyraźniej obawy posła były słuszne, bo odpowiadając na interpelację wiceminister Jacek Czerniak poinformował, że „Po dokonaniu analizy udzielonych przez Dyrektora Generalnego KOWR wytycznych pismem z dnia 25 marca 2026 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi polecił Dyrektorowi Generalnemu KOWR zweryfikowanie ww. wytycznych, zawartych w piśmie z dnia 5 lutego 2026 r., wskazując, że: <(…) przetargi ograniczone do rolników indywidualnych, tj. przetargi licytacyjne i przetargi ofert pisemnych są równorzędnymi formami rozdysponowania gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. To dyrektor oddziału terenowego KOWR powinien decydować o wyborze trybu przetargu biorąc pod uwagę okoliczności konkretnego przypadku, w tym konsultować proponowany tryb z zainteresowaną stroną społeczną oraz izbami rolniczymi>”.

Dyrektor KOWR polecenie ministra wykonał, swoje wytyczne unieważnił, a przy piśmie do dyrektorów OT z  31 marca 2026 r. przekazał propozycje zmian kryteriów ofert pisemnych w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych – z prośbą o ich przeanalizowanie przez oddziały terenowe KOWR i zgłoszenie do Centrali KOWR ewentualnych uwag i propozycji do 30 kwietnia 2026 r.

Przetargi ustne już dominują

Czy przetargi ofert pisemnych pozostaną „realnym instrumentem dostępu rolników indywidualnych do ziemi państwowej, a nie rozwiązaniem stosowanym jedynie wyjątkowo”, jak pytał poseł Ciecióra?

Jak wynika z przedstawionych danych, przetargi ustne w latach 2024 i 2025 już znacznie dominowały nad przetargami pisemnymi ograniczonymi.

W latach 2024-2025 przeprowadzono 1 793 przetargi ograniczone ofert pisemnych na dzierżawę 33 667 ha.

Przetargów ograniczonych ustnych było natomiast 4 237, objęły 50 909 ha.

W przetargach ustnych zatem rozdysponowano w ciągu ostatnich dwóch lat prawie dwa razy większy areał, zorganizowano ich dużo ponad dwa razy więcej niż pisemnych.

Pytanie posła Ciecióry: „Czy w ocenie ministra państwowy zasób ziemi rolnej ma służyć przede wszystkim maksymalizacji czynszu, czy też wzmacnianiu gospodarstw rodzinnych?” pozostało bez zdecydowanej odpowiedzi, najwyraźniej MRiRW i KOWR wciąż nad nią pracują. Czy decyzje podejmą, zgodnie z sugestią ministra, dopiero oddziały terenowe? Dobrze, by i one przestrzegały obecnych zasad dotyczących priorytetowej roli gospodarstw indywidualnych.