Oszczędzenie 15 mln zł przeznaczanych wcześniej na odszkodowania przy bakteriozie może doprowadzić do znacznie większych strat.

Podczas VIII posiedzenia KRIR przyjęto m.in. stanowisko KRIR w sprawie zwalczania bakteriozy ziemniaka w Polsce.

Polska była liderem w produkcji ziemniaka, ale już się do nich nie zalicza.

Jak podano, skutkiem problemów w uprawie ziemniaka jest spadek powierzchni upraw i brak polskich ziemniaków na rynku. W najtrudniejszej sytuacji są producenci sadzeniaków, których zostało 169.

Wskazano następujące zagrożenia w produkcji ziemniaka:

– brak środków ochrony roślin

– zmiany klimatyczne (susze i nawałnice)

– presja mszyc

– rosnące koszty produkcji.

Największym problemem jest bakterioza ziemniaka. Kiedy podczas produkcji materiału siewnego dochodzi do wykrycia bakteriozy choćby w jednej próbce (200 bulw pobieranych z każdych 25 ton plonu), rolnik zobowiązany jest decyzją Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa do utylizacji całego materiału siewnego, a często decyzją PIORiN obejmowane są też okoliczne gospodarstwa (np. przy wykorzystywaniu tego samego sprzętu). W latach ubiegłych w takiej sytuacji rolnik mógł otrzymać rekompensatę za utylizację w wysokości 80 proc. różnicy w cenie, jaką rolnik uzyskałby ze sprzedaży materiału siewnego. Rozporządzeniem z 10 czerwca 2024 MRiRW zlikwidowało te dotacje (15-20 mln zł rocznie).

Na 169 podmiotach, które produkują materiał siewny, opiera się w Polsce cały sektor ziemniaczany. Produkcja ziemniaka wynosi ponad 2,3 mln t, przynosi 2 mld zł przychodów dla rolników i 100 mln płatności podatku VAT i tyle samo CIT.

Branża sprzeciwia się odebraniu dotacji.

KRIR wnosi o:

– wyeliminowanie uznawania za „prawdopodobne” porażenie plantacji, które mają negatywne wyniki na bakteriozę, co spowoduje ograniczenie o ponad 70 proc. odszkodowań

– przywrócenie odszkodowań

– rozważenie przywrócenia odszkodowań za lata produkcyjne 2022-24

– badanie ziemniaków wysadzanych w Polsce

– uszczelnienie systemu wypłat odszkodowań

– umożliwienie odwołania od pozytywnego wyniku badania na bakteriozę

– pobieranie prób z pola, a nie z magazynu

– zakończenie badań do końca każdego roku

– wydanie jednoznacznych wytycznych i interpretacji.

Jak podkreślono, rolnicy w walce z bakteriozą zostali sami. Polsce grozi import ziemniaka, gdyż ryzyko upraw jest zbyt duże.  Oszczędność 15 mln zł może doprowadzić do zapaści na rynku i strat podatkowych – wskazano w stanowisku.