Wyniki badania „Polska wieś i rolnictwo 2025” zapewniają, że 47,4% rolników ocenia działalność rolniczą jako opłacalną, choć pogorszenie finansów swojego gospodarstwa domowego obserwuje 34,3% rolników.

MRiRW podaje w omówieniu wyników ostatniego badania „Polska wieś i rolnictwo 2025”:

„Ponad 60% mieszkańców obszarów wiejskich, którzy wzięli udział w badaniu uważa, że rolnicy są zaradni, a prawie co drugi ankietowany (49,1%) uważa, że polskie rolnictwo bardzo szybko się zmienia oraz że w Polsce działalność rolnicza jest opłacalna (47,4%). Jednak mimo pozytywnych tendencji, ogólne nastroje wśród blisko 1/3 rolników od trzech lat pozostają dość pesymistyczne lub zachowawcze. Wśród kluczowych barier rozwoju gospodarstwa rolnego rolnicy wymieniają: niską opłacalność produkcji (47,7%), zbyt wysokie ceny ziemi (29,8%), brak chętnych do pracy w rolnictwie (28,8%), trudności ze sprzedażą produktów (28,2%) oraz zbyt mały areał gospodarstwa (25,7%).

Nie wszyscy rolnicy są w stanie utrzymać się wyłącznie z prowadzenia gospodarstwa rolnego, ale podjęcie dodatkowej pracy nie jest łatwe z uwagi na to, że praca w gospodarstwie nie pozostawia czasu na dodatkowe zajęcie.”

Kwestia zaradności ważniejsza od opłacalności?

Warto zastanowić się, kogo w tym roku przepytano i jak mają się tegoroczne wyniki ankiety MRiRW i instytucji okołorolniczych do wyników ubiegłorocznych.

Kto trafił do badania?

W ubiegłym roku zwracała uwagę rozbieżność między średnim areałem respondentów badania a średnim gospodarstwem krajowym.

Więcej:

Czy da się wyżyć z gospodarstwa rolnego – i jakiego?

W tym roku było podobnie. Jak podano, zrealizowano 2550 wywiadów bezpośrednich z pełnoletnimi mieszkańcami obszarów wiejskich, z czego połowę stanowili rolnicy – właściciele lub współwłaściciele gruntów rolnych kierujący gospodarstwem. Średnia powierzchnia gospodarstwa to 21,1 ha, czyli prawie dwa razy tyle, ile wynosi średnie gospodarstwo w kraju (11,75 ha).

Na 1362 tak dobranych właścicieli/współwłaścicieli gruntów rolnych (pole, łąka, pastwisko, sad, staw rybny):

do 4,9 ha miało 24,2% respondentów

od 5,0 do 9,9 ha – 21,5%

od 10 do 19,9 ha – 21,9%

od 20 do 29,9 ha – 12,3%

powyżej 30 ha – 20,1%.

Czyli w grupie do 10 ha mieściła się mniej niż połowa badanych.

Mimo tak zachwianej proporcji – z korzyścią dla posiadaczy większych niż średnie gospodarstw – trudno o zadowolenie wśród zajmujących się rolnictwem.

Coraz więcej zadowolonych z działalności rolnej?

Autorzy badania podają: „62% osób kierujących gospodarstwami rolnymi deklaruje, że jest w stanie utrzymać siebie/rodzinę wyłącznie z gospodarstwa rolnego. Odsetek odpowiedzi twierdzących („zdecydowanie tak”) wzrósł znacząco względem dwóch poprzednich lat: odpowiednio 28,7% w 2025; 16,5% w 2024 i 16,3% w 2023 roku.”

Trzeba jednak dodać, że w ubiegłym roku możliwość utrzymania się wyłącznie z gospodarstwa deklarowało niewielu mniej, bo 57,7 proc. rolników. O ile w ubiegłym roku aż 13,5 proc. właścicieli gospodarstw do 5 ha było w stanie z nich wyżyć, to w tym roku jest to już tylko 0,7 proc. W grupie największych gospodarstw odsetek spadł z 90,7 proc. do 90 proc. Czyli trudno mówić o wyraźnej poprawie oceny opłacalności.

Z czego żyją rolnicy?

Zwraca uwagę, że tylko 70,6% rolników wskazało na wykorzystanie  płatności bezpośrednich, w tym ekoschematów (WPR) – to o 7 proc. mniej niż rok wcześniej.

Aż 47,7 proc. badanych wskazało na niską opłacalność produkcji jako na największą barierę w rozwoju gospodarstwa rolnego, którym kierują. 25,7% barierę widzi w małym areale, a 29,8% wskazuje na zbyt wysokie ceny ziemi.

Zwraca uwagę, że odpowiadając na pytanie o bariery w rozwoju gospodarstwa, na niską opłacalność produkcji wskazało 47,7% – to aż 20,5% mniej niż w ubiegłym roku (67,2%), ale ubiegły rok był pod tym względem wyjątkowo niekorzystny, w 2023 na ten wskaźnik wskazało 63,5%, w 2022 – 45,8%. W 2025 roku mamy więc ocenę opłacalności wciąż gorszą niż w 2022. W 2021 było to 24,9%, a w 2019 – 22,7%, czyli niezadowolonych z opłacalności było ponad dwa razy mniej niż jest obecnie.

60,7% rolników uważa działalność rolniczą za opłacalną, a 16,4% za nieopłacalną.

Ocena sytuacji materialnej gospodarstw domowych na obszarach wiejskich wygląda następująco:

„88,9% gospodarstw domowych rolników osiąga dochody z produkcji rolnej – stanowią one średnio 57,7% całego dochodu. Praca najemna na pełen etat jest źródłem dochodu w przypadku 18,8% gospodarstw domowych rolników.

Sytuację finansową własnego gospodarstwa domowego pozytywnie oceniło 47,6% rolników i 52,7% osób niezwiązanych z rolnictwem, natomiast negatywnie niewiele ponad 10% respondentów z obu tych grup. Wyniki te są zbliżone do uzyskanych w 2024 roku i korzystniejsze od wyników z roku 2023.

Pogorszenie sytuacji finansowej własnego gospodarstwa domowego dostrzegają w ostatnich 12 miesiącach znacznie częściej rolnicy niż mieszkańcy obszarów wiejskich niezwiązani z rolnictwem. Pogorszenie deklaruje 34,3% rolników i 14,6% osób niezwiązanych z rolnictwem, natomiast poprawę: 18,6% rolników i 28,7% osób niezwiązanych z rolnictwem.”

Pamiętajmy, że zbadani dysponowali gospodarstwami rolnymi prawie dwukrotnie większymi niż średnie w kraju, czyli mieli dwukrotnie większe niż przeciętnie szanse na dochody i zadowolenie.