Mówił o tym w Sejmie w piątek 7 marca wiceminister rolnictwa Adam Nowak. Podał niewiele konkretnych liczb. Zapowiedział jednak koniec istotnych naborów.

A rząd i Komisja Europejska zapowiadają przekierowanie części pieniędzy z KPO na zbrojenia.

Zapowiadano, że z KPO otrzymamy prawie 60 mld euro (ok. 268 mld złotych), w tym 25,27 mld euro (113,28 mld zł) w postaci dotacji i 34,54 mld euro (154,81 mld zł) w formie preferencyjnych pożyczek.

Inwestycje w ramach KPO zakończą do 31 sierpnia 2026 roku. Spłata pożyczki ma zakończyć się najpóźniej po 30 latach, czyli w 2058 roku.

Inwestycje związane z gospodarką wodną i wodno-ściekową

– Zwracam się z pytaniem do pana ministra rolnictwa i rozwoju wsi w ramach tej instytucji, którą mi Sejm powierza – mówił poseł Mirosław Maliszewski. – Chodzi o program Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności w dwóch bardzo ważnych obszarach, które funkcjonują na terenach wiejskich, które wzbudzają zainteresowanie, które wymagają naprawy, ale też skierowania środków finansowych. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi realizuje dwie takie kwestie. Po pierwsze, inwestycje w poprawę gospodarki wodnej na obszarach wiejskich. Chodzi o inwestycje dotyczące cieków wodnych, małych zbiorników wodnych, aby ta woda, którą w tym momencie powinno się zatrzymać, mogła być wykorzystywana do produkcji rolnej w późniejszych okresach. I druga inwestycja, która jeszcze bardziej wiąże się z obszarami wiejskimi, związana z gospodarką wodno-ściekową. W ramach Krajowego Planu Odbudowy ministerstwo realizuje też działania wspierające systemy zaopatrzenia w wodę w ujęciu publicznym, ale także systemy odprowadzania ścieków. A więc pierwsze działanie dotyczy bezpośrednio produkcji rolnej, a drugie działanie dotyczy życia na obszarach wiejskich.

Poseł pytał, jaki jest stan realizacji tych projektów oraz kto może korzystać z jednego i drugiego działania.

Wiceminister Adam Nowak stwierdził, że oba zagadnienia mają nie tylko bezpośredni wpływ na jakość życia mieszkańców polskiej wsi, ale równie wielki wpływ na ochronę środowiska naturalnego i przede wszystkim na przeciwdziałanie zjawiskom suszy i odpowiedniego zagospodarowania zasobów wodnych. Problemy miały być rozwiązane dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy, który został przyjęty decyzją Rady 1 czerwca 2022 r.

– Niestety z ubolewaniem muszę stwierdzić, że przez 2 lata, od roku 2022 do roku 2024, poza pewnymi decyzjami administracyjnymi i przerzucaniem się odpowiedzialnością pomiędzy ministerstwem, Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przy wielu wnioskach ze strony samorządów województw w kontekście inwestycji B3.1.1 dotyczących gospodarki wodno-ściekowej oraz inwestycji B3.3.1 dotyczącej zwiększenia potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich, nie zostało w obszarze praktycznym zrobione nic. I działania, jedne z pierwszych, podjęte od stycznia 2024 r. przez obecne kierownictwo resortu zmierzały, po pierwsze, w kierunku włączenia samorządów województw do udziału w realizacji tych przedsięwzięć jako jednostki wspierające, a po drugie, odpowiedniego przygotowania kryteriów, aby środki, które na ten cel zostały przeznaczone, zostały pomimo tego wyjątkowego reżimu czasowego sprawnie, szybko i efektywnie wydatkowane.

Wiceminister mówi „już” o przeprowadzonych naborach wniosków na działania z KPO, chociaż wnioski nie są nawet rozpatrzone:

– Jeśli mówimy o inwestycji B3.1.1, czyli chodzi o inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową, to samorządy województw, które obecnie na podstawie zawartych umów pomiędzy ministrem rolnictwa a każdym z 16 samorządów województw pełnią rolę jednostek wspierających dla inwestycji, przeprowadziły już nabory wniosków i opublikowały listy rankingowe informujące o kolejności przyznawania pomocy w ramach tej inwestycji. Obecnie w samorządach województw trwa ocena tych wniosków i w dalszej kolejności nastąpi podpisywanie umów o objęcie przedsięwzięcia wsparciem z ostatecznymi odbiorcami wsparcia, którymi są samorządy gmin wiejskich i miejsko-wiejskich z wyłączeniem miast powyżej 5 tys. mieszkańców. Nabory w ramach tej inwestycji cieszyły się wyjątkowo dużym zainteresowaniem ze strony samorządów.

Wiceminister przytoczył dane o potrzebach, podawane przez Związek Gmin Wiejskich: luka inwestycyjna i potrzeby samorządów gmin wiejskich w zakresie gospodarki wodno-ściekowej przekraczają 30 mld zł.

Z KPO jest na ten cel 880 mln zł. Wpłynęło 1416 wniosków, a kwota wsparcia, o jaką zawnioskowali wnioskodawcy, wyniosła ponad 5 mld zł, co sześciokrotnie przekracza przewidywaną alokację na ten cel.

Odnośnie do zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi i zwiększenia potencjału na obszarach wiejskich, sytuacja jest podobna – ale tu żadnych danych już minister nie przytoczył:

– Samorządy województw za chwilę podpiszą umowę na działania z zakresu retencji wodnej, przywracania funkcji odwadniająco-nawadniającej na ciekach wodnych oraz budowania małej retencji, a tam wnioskodawcami będą mogły być samorządy gmin, spółki wodne oraz grupy rolników.

Koniec inwestycji A1.4.1

Działanie dotyczące wymiany pokryć dachowych, prowadzone w ramach dotyczącego całego łańcucha rolno-spożywczego („Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu” o wartości 6 192,2 mln zł), cieszyło się rekordowym zainteresowaniem.

– W tym zakresie były organizowane dwa nabory wniosków, które to nabory prowadziła w imieniu ministerstwa Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako jednostka wspierająca. Warto dodać, że wskaźnik w ramach inwestycji A1.41 i naboru dotyczącego wymiany pokryć dachowych, azbestowych został osiągnięty, limit wniosków został wyczerpany – poinformował wiceminister.

I wszystko wskazuje na to, że niewiele jeszcze może być zrobione w ramach działania A1.4.1.

– Niestety, jeżeli chodzi o inne wyzwania i potrzeby, chociażby w zakresie wsparcia przetwórców, wsparcia rolnictwa 4.0, w tym producentów trzody chlewnej oraz innych potrzeb, nie będzie ogłaszany ponownie. Nie planujemy trzeciego naboru w tym zakresie. Natomiast w ramach wniosków, które zostały złożone w związku z wyczerpaniem limitu też nie wszystkie z tych wniosków będą mogły być rozpatrzone. Jednocześnie faktycznie chciałbym poinformować, że zainteresowanie było rekordowe. Było to działanie, które cieszyło się chyba największym zainteresowaniem ze wszystkich działań w portfelu ministra rolnictwa i rozwoju i wsi, natomiast jego wpływ na cały łańcuch dostaw, na bezpieczeństwo żywnościowe, rolników, przetwórców, dystrybutorów był nieco mniejszy, więc podjęliśmy działanie, aby w obliczu wojny na Ukrainie, kryzysu na niektórych rynkach rolnych skoncentrować się na działaniach, które będą miały większy wpływ na wszystkich uczestników łańcucha dostaw.

Jakich? Wiceminister nie powiedział. I pomimo potwierdzenia tylu niezaspokojonych potrzeb wiceminister nie zapowiedział też kontynuacji wspierania działań, na które nie wystarczyło pieniędzy z KPO.

W kwietniu 2024 r. Polska otrzymała z KPO 27 mld zł, w grudniu 2024 – 40 mld zł.

Na czerwiec-lipiec 2025 planowana jest wypłata pieniędzy za wnioski IV i V, złożone w grudniu 2024 roku.

MFiPR: Polska złożyła drugi i trzeci wniosek o płatność z KPO na 40 mld zł

Gdzie są pieniądze z KPO?