Zasady te określa Plan Strategiczny dla WPR i dwa rozporządzenia wydane na jego podstawie, realizujące wymogi wynikające z normy GAEC 3, wprowadzającej zakaz wypalania ściernisk, chyba że odbywa się to ze względów związanych ze zdrowiem roślin.

W tym roku ARiMR powitała wiosnę (i sezon wypalania) informacją na swojej stronie: „Rolnikowi, któremu zostanie udowodnione takie podpalenie, a jest beneficjentem płatności bezpośrednich i obszarowych, grożą konsekwencje ze strony Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w postaci redukcji dopłat lub ich odebrania. Od 2015 r. ARiMR nałożyła sankcje finansowe na 156 rolników, a 18 gospodarzy w ogóle nie otrzymało spodziewanego dofinansowania.”

Problem w tym, że od 2015 roku przepisy zmieniły się i nawet przez pewien czas ARiMR nie dysponowała rozporządzeniami pozwalającymi stosować kary.

Więcej o tym okresie przejściowym czytaj:

Za wypalanie traw ARiMR nie ukarze

Wypalanie traw nie jest problemem rolników?

Ale już dysponuje. Po okresie przejściowym, kiedy to nie obowiązywało już rozporządzenie wydane do ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, są dwa nowe, obowiązujące, rozporządzenia wydane do Planu Strategicznego dla WPR.

Plan strategiczny dla WPR realizuje w tym zakresie wymogi wynikające z normy GAEC 3, wprowadzającej zakaz wypalania ściernisk, chyba że odbywa się to ze względów związanych ze zdrowiem roślin.

Jak podano w PS w związku z tym, „Zakaz wypalania gruntów rolnych – w aspekcie ochrony klimatu ma na celu przede wszystkim zapobieganie emisjom dwutlenku węgla (związanym zarówno ze spalaniem substancji organicznych zawartych w biomasie, jak i w glebie) i pyłów. Dodatkowo zakaz wypalania ściernisk sprzyja ograniczaniu zagrożenia pożarowego, co jest szczególnie istotne w warunkach zmiany klimatu i występujących w związku z tym susz.”

Wskazano też na groźbę zanieczyszczenie powietrza.

PS dla WPR wprowadza „Zakaz wypalania gruntów rolnych, z wyjątkiem punktowego wypalania roślin, części roślin lub resztek pożniwnych ze względów związanych ze zdrowiem roślin.

W przypadku stwierdzenia wypalania na gruntach rolnych powstałych na skutek zalecenia inspektora Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa mającego na celu niszczenie chorób kwarantannowych roślin czy działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych takich jak poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, sytuacja taka nie będzie traktowana jako niespełnienie normy.”

A niespełnienie normy określono w dwóch rozporządzeniach. Są to:

–  rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie norm oraz szczegółowych warunków ich stosowania;

– rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi  z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom.

W pierwszym można przeczytać: „Użytków rolnych nie wypala się, z tym że ze względów związanych ze zdrowiem roślin dopuszcza się punktowe wypalanie roślin, części roślin lub resztek pożniwnych.”

Drugie rozporządzenie podaje kary za niespełnienie tej normy. Określa, że za przypadek poważnej niezgodności uznaje się stwierdzenie śladów wypalania na użytkach rolnych. Za wypalanie można otrzymać 3-5 pkt karnych.

Jeśli chodzi o efekty działań ARiMR w tym zakresie, to nie są one znaczące. Jak podała ARiMR, w 2022 roku było 12, a w 2023 – 6 rolników z sankcjami za wypalanie i po jednym w każdym z tych lat z odmową płatności z tego powodu. Wynika z tego, że sankcje nałożono w latach obowiązywania jeszcze poprzednich przepisów. „W kampanii 2024 nie mamy na razie nałożonych sankcji za wypalanie, trwa jeszcze weryfikacja spraw po kontroli na miejscu” – podano.

Jest rok 2025, trwa kolejna kampania dopłat i kolejny już sezon wypalania traw.

Trzeba przypomnieć, że rolnik – tak jak każdy obywatel – może być ukarany za wypalanie na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Podano w niej:

„Art. 124. 1. Zabrania się wypalania łąk, pastwisk, nieużytków, rowów, pasów przydrożnych, szlaków kolejowych oraz trzcinowisk i szuwarów.

2. Zakaz, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy działań ochrony czynnej wynikających z:

1) zadań ochronnych lub planu ochrony dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody;

2) planu zadań ochronnych lub planu ochrony dla obszaru Natura 2000”.

Natomiast karę określa Art. 130a.:

„1. Kto usuwa roślinność przez wypalanie z gruntów rolnych, obszarów kolejowych, pasów przydrożnych, trzcinowisk lub szuwarów, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny do 30 000 złotych.

2. W razie ukarania za wykroczenie można orzec obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego.”